Investor ma, «eksporter» ma?

Shýmaherdiń qasynda Aldar kóseńiz aýzyn ashyp aıdalada qalady eken. Aldary bar bolǵyr aýyl arasyndaǵy biren-saran baılardy aldap soǵyp, tapqan-taıanǵanyn kedeı-kepshikke úlestirip beredi ǵoı. Al Shýmaherińizdiń anaý-mynaý emes, tutastaı bir óńirdi taqyrǵa otyrǵyzatyndaı múmkindigi bar. Kimniń amaly kúshti ekenin tómendegi jaıttan ózińiz-aq paıymdaı berińiz. Aldar ma, álde Shýmaher me?! Álqıssa, Germanııanyń azamaty bolyp tabylatyn Robert Shýmaher myrza «Aq Qulyn» jaýapkershiligi shekteýli serik­tes­tigi qojaıyndarynyń biri retinde osydan birneshe jyl buryn Aqmola oblysy Qor­ǵaljyn aýdanynyń aýma­ǵynan iri kólemdegi jer telimin resimdeıdi. «Aq Qulyn» kompa­nııa­synyń 2012 jyly dabyly jer jarǵany bar. Jer jarǵany sol, aýqymdy alqapta uzyndyǵy 67 shaqyrymǵa sozylǵan or qazyldy. Sondaǵysy, jaıy­lym­ǵa basqalardyń, ıaǵnı jergilikti halyqtyń mal tuıaǵyn bastyrmaý. Jer daýy bastaldy deısiń osydan keıin. Qara jerdi qazǵany óz aldyna, tehnıkanyń tabany zırattardy da qıratyp ala jóneldi. Quqyq qorǵaý organdary atal­ǵan máselege baılanysty is qozǵady da. Qazylǵan máıit­ter­den shyǵarylǵan súıek­ter sarap­tamaǵa da jiberilgen. Qys­qasy, oıyna kelgenin istep, oınaqshyǵan «Aq Qulyn» qara halyqtyń yrysyn ıemdenip qana qoımaı, ata-babalarynyń da arýaǵyn mazalap, súıekterin syrtqa súıretip tastaǵany ha­lyq­ty qatty qynjyltty. Robert Shýmaher myrza áý bas­ta aty dardaı «KazGerStroı» BK» JShS qurylys holdıngi quryltaıshylarynyń biri bolypty. Aty aıqaılap turǵan soń, salǵan qarjysy da qomaqty shyǵar dep oılap qalýyńyz kádik. О́ıtkeni, sheteldik ınvestordyń qomaqty ınvestısııa quıǵany óz aldyna, tapsyrystardy júzege asyratyn tehnıkalardy satyp alady emes pe? Qaı-daǵy?! Sóıtse, 2004 jyly qurylǵan «KazGerStroı» BK» JShS-tyń jar­ǵylyq kapıtaly 99 myń teńge ǵa­na bolyp shyqty. Robert Shýma­her qu­ryl­taıshylardyń biri ret­in­de ózi­niń 33,3 paıyz mól­sherin­degi úle­sine sáıkes, jarǵy­­lyq ka­pı­tal­­ǵa 33 myń teńge quıady. 33 myń teń­ge! Búgingi kúni kompa­nııa­­nyń jar­ǵylyq kapıtaly 444 myń teń­geni qurasa, Robert Shýma­her­­diń úlesi sol baıaǵysynsha – 33 pa­ıyz! Bul týraly «Vremıa» gazeti (26.07.2016) jerine jetkize jazdy da. Bárin aıt ta birin aıt, kompa­­nııa­­dan túsetin paıdany aıt­­sańshy. Kompanııanyń aına­ly­my jyl saıyn ósip, quryl­taı­shylar qomaqty dıvıdentterdi alyp otyrǵany óz aldyna bir áńgime. Árıne, bas dırektor retinde Robert Shýmaher qomaq­ty jalaqy alatyny sózsiz. «KazGerStroı» BK» JShS ju­mys istegeli beri germanııalyq bız­­nesmenniń esepshotyna 1 mıl­­lıard 117 mıl­lıon teńge aýda­ry­lypty. Inves­tor emes, Qazaq­stannyń qarjy­syn syrtqa shyǵa­ratyn quddy «eksporter» syn­dy. 33 myń teńge ınvestısııa salyp, 1 mıllıardtan astam paıda tabatyn bolsa, qudaı-aý kez kel­gen qazaq­standyq ınvestor bolýǵa umty­lady ǵoı?! «KazGerStroı» BK JShS-niń balansyndaǵy tehnıkanyń birazy seriktestiktiń óziniń qarjysyna satyp alynsa, al kelesi bir bóligi lızıngke alyn­ǵan. Seriktestiktiń burynǵy aksıoneri Danııar Tileýbergenovtiń aıtýynsha, kompanııanyń bar bıznesi avtojoldar qurylysyna qatysty mem­lekettik tapsyrystyń arqasynda dáýirlep tur­ǵan kórinedi. Qysqasy, Shýmaherdiń ınvestor retinde quıǵan 33 myń teńgesinen basqa eshteńesi baıqalmaıdy. Qaıta Qazaqstannyń aqshasy syrtqa ketip jatqany bolmasa... Robert Shýmaherdiń atyn shýlatqan sharýanyń biri osyndaı. Al, elorda irgesindegi 29 myń gektar jerdi ıemdengen «Aq Qulyn» báz-baıaǵysha ony qajetine jaratyp keledi. «Jerdi sheteldikterge jalǵa berýge bolmaıdy» dep jer-jerde jıyn ótkizip, daýsymyz qarlyqqansha daýlasyp jat­qanda, Shýmaherlerdiń istep jatqan tirligi mynaý. Osydan keıin jerdi jalǵa berý týraly másele qalyń kópshiliktiń kóńilinen shyǵatyndaı bolyp sheshiletinine kádimgideı kúmándanady ekensiń. Bir qaraǵanda, másele Shýmaherde turǵan joq sııaqty. Gáp – kerenaý keńselerdegi ulyqtarda. Shýmaherdiń quryltaıshy-seriktesterinde. So­lardy qamqorlyǵyna alyp, sol bıznesten «ózine tıesili úlesin alyp», shyrt túkirip otyrǵan sheneýnikterde. Endeshe, Shýmaher salǵan izbenen erteńgi kúni basqa sheteldikterdiń de «toǵyzynshy terrıtorııany» ıgerýge «ınvestor» bolmasyna kim kepil?! Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan»