Eń áıgili jolbarys

Álemdegi eń áıgili sanalatyn Champavat jolbarysy HIH ǵasyrda Nepal men Úndistan aýmaǵyndaǵy eldi mekenderdi birneshe jyl boıy úreıde ustap kelgen. Urǵashy bengal jolbarysy eń qanisher jolbarys retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna engen eken. Ol birneshe jyl ishinde kem degende 430 adamdy óltirgen. HIH ǵasyrdyń basynda Nepal aýmaǵyndaǵy ormandarda adamdar jıi joǵala bastaǵan. Keıin­nen olardyń bengal jol­barysynyń azyǵyna aınal­ǵany belgili boldy. Jurttyń záresin alǵan jyrt­qyshty óltirýge ańshylar men Nepal ar­mııasynyń sarbazdary tartyldy. Alaıda, olar jolbarysty ata da, ustaı da almaǵan, tek Nepaldan Úndistan aýmaǵyna qaraı qýyp jibergen. Osylaısha, Úndistan aýmaǵyna ótken jyrtqysh ań óziniń qandy joryǵyn jalǵastyrýǵa kirisken. Ol burynǵydan da batyldaý bolyp, endi adamdarǵa kúndiz de shabýyldaı bas­taǵan. Jolbarys aýyl­dar­dyń mańynda jortyp júrip, jolynda kezikkenniń barlyǵyn mert ete bergen. Jer­gilik­ti turǵyndar ormannan onyń aqyrǵan daýsyn es­tigen boıda jumystaryn tastap, úılerinen shyqpaı otyrýǵa májbúr bolǵan. Aqyry, 1911 jyly Djım Korbett esimdi aǵyl­shyn ań­shy­sy jolbarysty atyp óltir­di. Jyrtqysh Úndistannyń Champavat qalasy mańynda 16 jasar qyzdy mert qylǵan. Bul Djım Korbetke onyń izine túsýge múmkindik berdi. Aqyry óltirgen. Ań­shy jyrt­qyshtyń oń ja­ǵyndaǵy joǵarǵy jáne astyńǵy azý tisteriniń synyq ekenin baıqaǵan. Demek, tisteriniń jaram­syzdyǵynan ol adamdarǵa shabýyldaǵan kórinedi. Sebebi, jolbarys mundaı jaramsyz tisterimen ań­dar­ǵa shabýǵa shamasy kel­meıdi. Búgingi tańda Champavat qala­synda jolbarystyń atylǵan jerin kórsetip turatyn beton taqta bar. Aıdar О́RISBAEV, «Egemen Qazaqstan»