Bilim naryǵyndaǵy ózara báseke

Qazaqstannyń joǵary bilim salasyndaǵy jańa basymdyqtardyń baıqalýymen órshil ýnıversıtetter óz akkredıtteýleri esebinen erekshelenýge tyrysyp, ózara básekege túse bastady. Kóptegen ýnıversıtetter jergilikti akkredıtteýlerge ıe. Biraq ózderiniń bedeldi halyqaralyq akkredıtteýlerimen maqtana alatyn ýnıversıtter sany óte az. Birinshi kezekte, bul sheteldik akkredıtteý agenttikteri ótinim bergen JOO qoıatyn qatań talaptarmen, jergilikti standarttardan eleýli erekshelenýimen, aýdıt kezinde keltiriletin shyǵyndarmen jáne halyqaralyq aýdıtten sátti ótý úshin qajetti uıymdastyrýshylyq maqsattarmen jáne ózgeristermen baılanysty. Osylaısha, halyqaralyq ak­kre­dıtteýler qazaqstandyq ýnı­ver­­sıtetterdiń shaǵyn degdarly qataryn aıqyndaıdy. Biz UIB Ýnıver­sıtetiniń 11 halyqaralyq akkre­dıtteý alǵandyǵyn jaqsy bilemiz. Ol 6 bakalavrıattyń jáne 5 magıstratýranyń akkredıttelgen baǵdarlamalary. 2012-2016 jyldary Avstrııa sapany qamtamasyz etý agenttigi (AQ Austria) bizdiń usynysty tekserip, UIB ýnıversıtetiniń halyq­aralyq deńgeıde bilim beretindigin rastady. Akkredıttelgen ýnıversıtetter PR-naýqandar júrgizý úrdi­sinde jeke jetistikterin paıdalanady. О́kinishke qaraı, osyndaı kóptegen qadam bola­shaq stýdentterdi, olardyń ata-analaryn, bılik ókilderin jáne bıznes-sheńberlerdi shatystyrady. Demek, siz bolashaq oqý ornyn tańdaǵan kezde ne nársege nazar aýdarýyńyz kerek? Birinshiden, halyqaralyq akkre­dıtteýdiń basymdyqqa ıe eken­digi aıqyn. Sondyqtan olarǵa ıe ýnıversıtetterdi izdeý kerek. Qabyldaý komıssııasynan sheteldik akkredıtteýlerdiń sertıfıkattaryn kórsetýdi surańyz, sebebi, keıbir JOO jaramsyz bolǵan burynǵy jetistikterimen maqtanýy múmkin. Este saqtańyz, sheteldik akkredıtteýler óte az jáne olar bir-birinen erek­shelenedi, olardy alý úshin orasan kúsh jáne eńbek qajet. Sonymen qatar, kóptegen ótinim bergen JOO ártúrli kezeńderde osy sharada súrinedi. Ekinshiden, Batys Eýropanyń, Sol­tústik Amerıkanyń, Ońtústik-Shyǵys Azııanyń bi­lim berý salasynda tanylǵan jáne bedeldi halyqaralyq kósh­basshylarynan akkredıtteýden ótken ýnıversıtetterdi izdegen jón. Bul aımaqtar óz shekaralary shekterinde ekonomıkalyq kóshbasshylyqqa qol jetkizgen avstrııalyq nemese nemis akkre­dıtteýleri avtomatty túrde senim­ge ıe bolady. Úshinshiden, eskeretin jaıt, Bilim mınıstrliginde resmı beki­tilgen shet­eldik akkredıtteýshi mekemeler tizimi bar. Nátıjesinde, Avstrııadan AQ Austria, Germa­nııadan FIBAA, ACQUIN, ASIIN jáne basqa mekemelerden akkredıtteý alǵan ýnıversıtetter mınıstrlik usynystaryn ustanyp, talpynystar jasaýda. Tórtinshiden, «ınstıtýttyq» jáne «baǵdarlamalyq» akkredıtteýler arasyndaǵy aıyr­­mashylyqty túsiný kerek jáne siz áleýetti ýnıversı­tetke onyń jetistikteri týraly suraqtar qoıýyńyz kerek. Ins­tıtýttyq akkredıtteý – bul bilim berý baǵdar­lamalarynyń birshama iriktelgen tek­serisin qamtıdy. Ol qurylymǵa, ishki úrdisterge, qujattamalarǵa, she­shim­derdiń qabyldanýyna, jos­parlaýǵa jáne kadrlyq saıasatty qoldaý boıynsha esepterdiń júzege asyrylýyna jalpy ýnı­ver­sıtettik tekseris delinedi. Osyndaı sharalarda sheteldik uıym belgili bir dárejemen baılanysty barlyq jaıt­tardy óte tereń qarastyrady. Oǵan baǵdarlama qurylymy, sýbek­tiler jáne oqý josparlary (mazmuny), stýdentterdi baǵa­laý jáne qoıylatyn talaptar, professorlyq-oqytýshylar qu­ramynyń jáne qyzmetkerlerdiń sapasy, baǵdarlamanyń zama­naýılyǵy, ónerkásippen baılanys ornatý jáne túlekter sapasy – jalpy alǵanda, belgili bir dáreje shekterinde alynǵan bilim sapasy kiredi. Sizdiń kýpede oǵash jáne ja­ǵymsyz ıis bolsa, jańa poıyz maqtaýǵa, árıne, ıe bolmasy anyq. Akkredıtteýge qa­tysty tásildeme týraly osy turǵyda da sóz qozǵaýǵa bolady. Ýnıversıtetter birinshi kezekte stýdentter sapaly bilim men mashyq alýy úshin jalpy sapa máselesin jaqsartýy tıis. Tek osy­dan keıin ózderin uıym retinde akkre­dıtteýleri kerek. Joǵary bilim alý úshin jaqsy oryn izdeý kezinde akkredıtteýshi baǵ­darlamalardyń halyqaralyq deń­geıine nazar aýdarý qajet. Al ınstı­týttyq akkredıt­teýler sapany rastaýdaǵy ekin­shi kezeń bolýy kerek (eger olar bolsa). Keıin, baǵalardy qaras­tyryńyz, sebebi, keıbir mekeme «halyqaralyq» akkredıtteýlerge baılanysty baǵany joǵarylatady. Siz qabyldaý komıssııasynda bolǵan kezde, árqashan akkredıtteý týraly kýálik kóshirmesin kórsetýdi surańyz. UIB Ýnıversıteti óziniń akkredıtteý úrdisin 2012 jyly bastap 4 akkredıtteý aldy. 2016 jyly UIB taǵy 7 akkredıtteýge (4 bakalavrıat deńgeıinde jáne 3 magıstratýra deńgeıinde) qol jetkizdi. Endi, bilim berý baǵdarlamalary deńgeıinde biz úsh tildik bilim sapasyna senimdi bolyp otyrmyz. Sonymen qatar, avstrııalyq ujymdardyń ınstıtýsıonaldyq tekse­risterinen ótip, halyqaralyq ınstı­týttyq akkredıtteýge daıyndalýdamyz. Marsın DÝShINSKI, UIB Ýnıversıtetiniń  vıse-prezıdenti