Sý qoımasynyń serpindi qurylysy

Sý resýrstaryna qoljetim­di­likti arttyrýdy qamtamasyz etý, bul saıyp kelgende, elimizdegi azyq-túlik qaýipsizdigin arttyryp, ekologııalyq ahýaldy da jaqsartady. Sondyqtan oblysymyzda tirshilik nárin tıimdi paıdalaný baǵytynda kóptegen jobalar júzege asyrylyp keledi. Solardyń biri – Jambyl sý qoımasy. 34 mıllıon tekshe metr sý jınaıtyn Qapshaǵaı sý qoımasy bar Báıdibek aýdanyna jańa toǵan ne úshin qajet boldy? Birinshiden, Jambyl sý qoımasy 1250 gektar jerdi nárlendiredi. Ekinshiden, júzdegen aýyl adamdaryn jumyspen qamtamasyz etedi. Mamandardyń esepteýinshe, 2019 jylǵa qaraı 242 mıllıon teńge taza tabys ákeledi. Úshinshiden, qazyna qorjynyna qyrýar qarjy túsedi. Sonymen qatar, mal azyǵy qoryn kóbeıtýge de septigin tıgizedi. Túptep kelgende, jańa sý qoımasy tóńirekke klımattyq jaılylyq syılaıdy, qorshaǵan ortanyń tazalyǵy men tartymdylyǵy arta túsedi. Jambyl aýylynyń turǵyndary úshin bul jer taptyrmas demalys aımaǵyna aınalady. Sozaq-Shymkent tas jolynyń boıymen ketip bara jatqan jolaý­shylar Shaıannan óte bere tómende kózmonshaqtaı jarqyrap jatqan aımaqqa erekshe súısine qaraıtyn bolady. Mine, osy jańa nysanǵa tabanymyz tıip tur. Sý qoımasynyń qurylysyn «Qurylys» JShS salyp jatyr eken. Bizdi ýchas­ke bastyǵy Ǵalym Myrzabaev qarsy aldy. Onyń aıtýymen biraz jaıtqa qanyqtyq. Qurylysqa 37 tehnıka, 85 qurylysshy jumyldyrylypty. Aınalanyń barlyǵy tynymsyz eńbek. Ekskovatorlar jer qazyp, alyp júk kólikteri qıyrshyq tas pen topyraq tasyp júr. Al myna bir shette beton zaýyty tynbaı jumys istep tur. Sý qoımasynyń qashyrtqysynyń ózi úlken kanaldy elestetedi. Iá, qaıda qarasańyz da, munda eńbek kórigi qyzý qaınap jatyr. Shildeniń mazasyz jeli men qapyryǵy da qurylysshylarǵa tosqaýyl bola almaýda. О́ıtkeni, qurylysshylar jazdyń ár kúnin tıimdi paıdalanyp, sý qoımasyn belgilengen merzimnen buryn ári sapaly tapsyrýdy kózdeýde. Qoımanyń tosqaýyl-bógeti 1 kılometr 800 metrge sozylmaq. Búginge deıin damby túgeldeı turǵyzylyp bitken. Biz barǵanda tosqaýyl-bógettiń sý jınalar beti betondalyp jatty. Bógettiń bıiginen qaraǵanda bolashaq toǵan aýmaǵy alaqandaǵydaı kórinedi. Jambyl sý qoımasynyń ǵy­lymı, jobalyq-izdestirý ju­mys­­taryn «Iýjkazag­roprom­proekt» JShS jasapty. Qury­lysty josparlaý, tehnologııalyq kartalar­dy ázirleý, geologııalyq izdenis­ter men geodezııalyq esepteýler derek­terin óńdeý jónindegi ınje­ner­lik qyzmet aldyn ala júrgizil­gen. Sý qoımasynyń  qurylysy dáldikti, berik­tikti qajet etedi. Munda múlt ke­týge bol­maıdy. Sondyqtan, bas mer­diger ma­man­dary árbir qadamyna qy­ra­­ǵy­lyqpen qaraıdy eken. Oǵan qu­rylys barysyndaǵy tııanaqty­lyq, jınaqylyq dálel. Toǵan qurylysy 2015 jylǵy maýsym aıynda bastalǵan. Ýchaske bastyǵy Ǵalym Myrzabaev qoı­many aldaǵy qazan aıynda paı­da­lanýǵa beremiz dep otyr. Dese degendeı, mundaǵy jumys qarqyny olardyń ýáde údesinen tabylatynyn ańǵartady. Sý qoımasynyń aýmaǵy 98 gektardy quraıdy. Syıymdylyǵy 2650 myń tekshe metr. Qudaıym be­tin aýlaq qylsyn, eger Qapshaǵaı sý qoı­masynan sý qashsa, osy jerge kelip bógeledi. Munyń ózi el qaýip­sizdigine sep. Mamandar Qyzylsý kanaly kúr­deli jóndeýden ótkizilmese, kól-kósir sýdyń ysyrapqa ushy­raýy múmkin ekenin aıtýda. «Sol úshin sý rettegishten bastaý ala­tyn arnany túgeldeı beton-kanal­ǵa aınaldyrý qajet. Osy kanaldy Tasqudyq aýyly arqyly Jıen­qumǵa jetkizse jergilikti turǵyn­dar­dyń eginjaılaryna nár barady. Munyń ózi aýyl eńbekkerlerine ekinshi tynys beredi», deıdi olar. Sabyrbek OLJABAI Ońtústik Qazaqstan oblysy