Shardaranyń Shopan Atasy

Qandaı iske de «tuńǵysh ret», «eń alǵashqy», «birinshi bolyp» degen sekildi teńeýlerdi jazbas buryn qalamger qaýym qatty oılan­ýy kerek. О́ıtkeni, adamzat keshe jaralǵan joq, órkenıetti ómirdiń qalyptasqanynyń ózine jýyq shamamen 200 myń jyldan asypty. Al esti adamnyń paıda bolǵanyn ǵalymdar mıllıondaǵan jyldardyń ar jaǵyna aparady. Sondyqtan eń birinshi ret degenimiz baıaǵydan belgili dúnıe bolsa – uıalyp qalarymyz haq. Já, tym alysqa ketpeı, osy óz ómirimizdiń shyndyǵyna oralaıyq. Jýyrda Shyǵys Qazaqstan obly­s­yndaǵy Besqaraǵaı aýdanynda «Ata­kásipke alǵash ret eskertkish qoıyl­dy» degen shaǵyn maqala jazylǵan edi, sóıtsek, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Shardara aýdanynan kezinde aýdandyq partııa komıteti úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi bolyp istegen Qystaý Ilesov aǵamyz redaksııaǵa habarlasyp, «Shopan Ataǵa» arnap ashylǵan eskertkishtiń tuńǵysh emes ekenin jetkizdi. «Shopan Atanyń qurmetine shardaralyqtar sonaý Keńes zamanynda, 1982 jyly aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Ilesbek Bekjanov marqumnyń usynysymen eskertkish ornatyp qoıǵanyn aıtqymyz keledi. Sodan beri Shardaraǵa kelgen qonaqtardy bıik tóbeniń basyna ornatylyp, qozy arqalaǵan Shopan Atanyń eskertkishi birinshi bolyp qarsy alady. Men ol kezde aýdandyq úgit-nasıhat bólimine basshylyq jasaǵandyqtan osy istiń basy-qasynda júrdim. Ol kezde aýdan quramyndaǵy Shardara, Kóksý, Sútkent, Baıyrqum keńsharlarynda qarakól qoıy ósiriletin. Sútkent asyl tuqymdy qoı zaýyty tikeleı Máskeýge baǵynyp, kúlgin tústi qarakól eltirisimen kúlli Odaqqa aty dúrkirep turǵan edi. Respýblıka boıyn­sha qoı basyn 50 mıllıonǵa jetkizemiz degen mindetteme qabyldanyp, sony oryndaý úshin basshylar jatpaı-turmaı eńbek etti», deıdi aǵamyz. Úninde óz eńbekteriniń umytylyp qalǵanyna ókpe bolmasa da, naz bary ańǵarylyp turdy. Jibergen sýretine qaraǵanda, eskertkish áli kúnge jaınap turǵan bolyp shyqty. Osy tóbeniń túbinde ashylǵan janar-jaǵarmaı stansasyn da halyq «Shopan Ata» atap ketipti. Bıik tóbede arqasyna qozy arqalap turǵan músinniń mazmuny besqaraǵaılyqtardikinen osal emes. «Burynǵynyń bárin umytyp, «tuńǵysh ret», «eń birinshi bolyp» degen sózderdi aıtpaý kerek, ol ádiletsizdik bolady», deıdi Qystaý aǵamyz ózin naq osy sózder qaıraǵanyn jetkizip. Biz de aǵamyzdyń nazymen kelisip, osy shaǵyn maqalany jazyp otyrmyz. Árqashan ádilettik alda bolýy kerek qoı. Sonymen birge, biz «Shopan Ataǵa» arnalǵan eń alǵashqy eskertkish Shardara aýdanynda turǵyzylypty degennen de aýlaqpyz. Eńbek adamyn dáripteýde aldyna jan salmaǵan keńestik nasıhat ata kásipti ardaqtap, budan buryn da eskertkish turǵyzýy múmkin. Biz oılaǵandy olar da bilgeni sózsiz. Aǵylshynnyń «jańanyń bári umytylǵan eski» degeni osyndaıda aıtylatyn shyǵar. Sondyqtan elimizdiń taǵy bir túkpirinde sonaý HH ǵasyrdyń 30-40-shy jyldary qoıshy qaýymǵa arnalǵan eskertkish turǵyzylypty dese tań qalýǵa bolmaıdy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan» Sýrette: qozy arqalaǵan Shopan Atanyń eskertkishi