Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Astana qalalyq fılıalynyń jetekshisi Qarlyǵash Qojamuratovanyń uıytqy bolýymen «Ata mura – urpaqqa mıras» atty shetel qazaqtary qolóner sheberleriniń jármeńkesi ótedi. Osyndaı shara buǵan deıin «Myń jyldyqtar toǵysyndaǵy dala órkenıeti» degen atpen ústimizdegi jyldyń shilde aıynda, qala kúnin merekeleý barysynda uıymdastyrylǵan edi. Ol kezde atalmysh jármeńkege negizinen qolóner buıymdary, máselen, aǵashtan, súıekten oıyp jasalǵan músinder, at ábzelderi, kıiz úıdiń jabdyqtary, ulttyq kıimder, mýzyka aspaptary qoıylǵan bolatyn. Al bul jolǵy jármeńke qazaqtyń qolóner murasyn jalǵastyrý, damytý maqsatynda qolǵa alynyp otyr.
«Bul jolǵy shara qazaq kóshiniń atajurtqa aıaq basýynyń, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna, sondaı-aq EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine oraılastyrylyp otyr. Buǵan kórshi elderden shaqyrylǵan qazaq sheberleriniń qolynan shyqqan ulttyq qolóner buıymdary jurtshylyq nazaryna usynylmaqshy. Máselen, olardyń arasynda ǵasyrǵa jýyq ýaqyt saqtalǵan kúmis er-toqym, kımeshek, jarty ǵasyrlyq tarıhy bar qolmen toqylǵan alasha sııaqty buıymdar bar. Olar – eshqandaı restavrasııadan ótpeı, búginge deıin sol qalpynda saqtalyp kelgen qundy muralar. Sonymen qatar jármeńkege jas jetkinshekterdiń qııalynan týyndaǵan, jańa tehnologııaǵa súıenip jasalǵan zamanaýı óner týyndylary da qoıylady. Bizdiń maqsatymyz – ata-baba dástúrin saqtaǵan sheteldegi qandastardyń ónerin keńinen nasıhattaý arqyly maqsatymyz jas urpaqtardy ónerdi baǵalaýǵa, ulttyq murany saqtaýǵa úndeý», deıdi qaýymdastyqtyń Astana qalalyq fılıalynyń qyzmetkeri Altyn Mádenqyzy.
Biz sáti túsip jármeńkege qatysýǵa kelgen qandastardyń birnesheýin áńgimege tartqan edik. Solardyń biri – Qytaıdyń Qulja qalasynyń turǵyny Ulzıra Málikqyzy. Onyń ulttyq ónerge degen qyzyǵýshylyǵy oqýshy kezinen bastalǵan eken. Mektep qabyrǵasynda júrgende sýret salýǵa qatty qyzyǵatyn ol alǵashqyda ák tasty kúıdirip adamnyń bas músinin jasap kóripti. О́nerine tánti bolǵan aýyldastary sodan keıin ony «Músinshi qyz» atap ketken. Keıinnen kesteshilik ónerge bet buryp, Qulja qalasyndaǵy «Tasbulaq», «Tamasha» kıim-keshek tigetin ortalyqtarda dızaıner-tiginshi bolyp jumys isteıdi. Boıyndaǵy ónerin eńbekpen ushtaı bilgen ol ózi jeke «Sánger» ulttyq kıim-keshek, kesteshilik ortalyǵyn ashyp, kásibin dóńgelentýde. Búginde ashylǵanyna bir jyl bolǵan shaǵyn ortalyqta onǵa tarta adam jumys istep, negizinen ulttyq naqyshta toı, sahnalyq, balalarǵa arnalǵan kıimder tigedi. Barlyǵyn sheberdiń ózi jobalap, ózi daıyndaıdy. Al Astanada ótetin jármeńkege ol óziniń qııalynan shyqqan tórt qolóner buıymyn ala kelipti. Onyń ekeýi – kezindegi qazaqtyń baı-manaptarynyń áıelderi men qyzdary kıgen bas kıimderdiń úlgisimen tigilgen sáýkeleler bolsa, úshinshisi – qazaqtyń birtýar batyr uly Baýyrjan Momyshulynyń beınesi kestelengen shaǵyn kıiz kilemshe. Ol úıdiń qabyrǵasyna ilip qoıýǵa laıyqtalǵan eken. Taǵy bir kilemshede búrkit beınesi bastyrma ádisimen kestelene tigilip, bederlengen.
Astanaǵa arnaıy kelgen sheberlerdiń taǵy biri – Qaıgúl Asýbaıqyzy Tekes aýdany «Qaıgúl» kesteshilik ortalyǵynyń dırektory. Bul ortalyq biz-keste ónerimen san túrli úı jabdyqtaryn, máselen, kórpe-jastyq, túskıiz, qazaqy oıýmen órnektelgen perde, shymyldyq, syrmaq ázirlep, kıim-keshekter men bas kıim tigedi eken. Búginge deıin 300-den artyq shákirt tárbıelep úlgergen sheber qazirgi tańda 50-den astam adamdy jumyspen qamtyp otyr. «Men ortalyqty 2014 jyly ashtym. Qazir sheberlerimiz eki jerde jumys isteıdi. Bizdiń qolymyzdan shyqqan dúnıelerge degen halyqtyń suranysy da, yqylasy da óte joǵary. Qulja jáne Úrimji qalalarynda birneshe dúkenimiz bar. Negizinen, Shyńjańǵa taraıdy. Keıde tapsyrystyń kóptiginen 50 adam úlgermeı de jatady. Buǵan qosa, men maıly boıaýmen de sýretter salyp, aǵashtan oıyp, túrli músinder jasaımyn. Biraq negizgi kásibim – bizkestemen túrli jabdyqtar tigý», deıdi Qaıgúl Asanbaıqyzy.
Al Qulja qalasyndaǵy «Jańa ǵasyr-Medeý» sheberhanasynyń dırektory Dilnur Samalbekqyzy – baıyrǵy kesteniń órnek úlgilerin jańa zamanǵa saı úılestirip, eskini jańartyp, jańǵyrtyp júrgen sheberlerdiń biri. Onyń qolynan shyqqan dúnıeler Qulja qalasyna ǵana emes, qazaq eline de keńinen tanymal eken. Dilnur apaıdyń endigi oıy – tigin sehyn qazaq jerine kóshirý. Onyń aıtýynsha, búginde qoldyń kúshimen de, tehnıkanyń kómegimen de tigilgen kestelerge jurt aıryqsha qyzyǵýshylyq tanytyp júr eken.
Qazaqtyń qolóner murasyn nasıhattaý maqsatynda «Samǵaý» saýda ortalyǵyndaǵy jármeńkege qoıylatyn bul týyndylar elordadaǵy Ulttyq murajaıǵa tapsyrylady.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
