Para berse, ala bergen

Almatyda 9 aıda 871 laýazym ıesi jemqorlyǵy úshin jaýapqa tartyldy Megapolıste jemqorlyqqa qarsy kezekti aýqymdy jıyn ótti. Almaty qalasy kásipkerler palatasy men «Jańarý» Jalpyulttyq sybaılas jemqorlyqqa qarsy qozǵalysy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi Almaty  fılıaly qaladaǵy kásipkerlerdiń basyn qosty. Paraqorlyqtyń bıznes­pen baılanysty júıelik kedergi­lerine qatysty kezdesýge salyq, quqyq qorǵaý mekemeleri, qala ákimdigi men qoǵamdyq uıymdar da shaqyryldy. Jıyn barysynda jemqorlyqqa baılanysty naqty qylmystyq ister týraly málimetter aıtyldy. Máselen, Memlekettik qyzmet isteri já­ne sybaılas jemqorlyqqa qar­sy is-qımyl agenttiginiń málimet­te­ri boıynsha, jyl basynan be­ri Almatyda jemqorlyqqa qatysty 156 qylmys oryn alǵan. Paraqorlyq jaǵynan qalada Almaly, Bostandyq jáne Medeý aýdandary «kósh bastap» tur eken. «Almatyda 2016 jyldyń 9 aıynda paraqorlyǵy úshin 871 laýa­zym ıesi jaýapqa tartyldy. Onyń 11-i respýblıkalyq, 53-i oblystyq, 103-i qalalyq jáne aýdandyq deńgeıdegi qyz­met­kerler. Bular memleketke 33 mıllıard teńge zııan keltirgen. Shyǵynnyń 19,5 mıllıardy keri qaıtarylyp, jeke múlikteri tárkilendi», – dedi Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qımyl agent­tiginiń Almaty qalalyq departamentiniń jetekshisi Maqsathan Anapın. Agenttik júrgizgen áleýmettik zertteýlerdiń qorytyndysyna kóz salsaq, jemqorlyq indeti Mańǵystaý oblysynda – 29%, Jambyl oblysynda – 24% jáne Almaty qalasynda 22%-dy quraıdy. Kerisinshe, Soltústik Qazaqstan oblysynda paraqorlyq barynsha tómen – 0,4%. О́kinishke qaraı, sońǵy 5 jyldyń ishinde jemqorlyqtyń kesirinen kóp kólemdegi qarjy qoldy bolyp, 47 qylmysker osy kúnge deıin halyqaralyq izdestirilýde júr eken. Memlekettik qyzmetti yq­sham­­daý maqsatynda 3 deńgeıli irikteýden turatyn konkýrstyq ne­­giz­degi mansaptyq taǵaıyndaý úl­gi­si engizilgen bolatyn. Mem­le­­­kettik mekemelerde jumys i­s­te­gisi keletinder aldymen zań­­­dardy bilýi, jeke adamı qa­s- ı­e­t­­teri arnaıy synaqtan ótip, osy­­d­an keıin ǵana áńgimelesýge sha­­qyrylady. Degenmen, memlekettik qyzmetkerler jala­qy­­synyń 20-40 paıyzǵa ósýi kadr al­masýyn 2 esege, komanda aýysý­yn 27 esege azaıtqan. Elimizde sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııa qolǵa alynǵan kezde 59 túrli zań qabyldanǵany belgili bolyp otyr. Osy jáne basqa da shara­lar­­dyń arqasynda Transparency International álemdik kor­rýp­sııalyq kartasynda Qazaqstan qa­zir 168 eldiń ishinen 123 oryn­ǵa jyljydy. 2014 jyly 17 oryn­ǵa tómen bolatyn. Al pa­r­a­­q­or­­lyqtyń eń tómengi deń­geıi Kanada, Fınlıandııa men Germanııada tirkelse, kerisinshe, Aýǵanstan, Sýdan jáne Vene­sýela jemqorlyq jaǵynan al­ǵash­­qy úshtikti bastap turǵan kó­rinedi. Kezdesýde Halyqaralyq valıýta qorynyń baǵalaýynsha, mem­lekettik sektordaǵy jem­qor­lyq álemdik IJО́-niń 2 paıy­zyn alyp ketetini aıtyldy. Bul Almaty qalasynyń jal­py óńirlik ónimine teń, demek, 79,2 mıllıard teńge. Al bul qarajatqa 80 mektep, 100 balabaqsha salýǵa nemese 500 shaqyrym joldy jóndeýge bolady. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY