Ermurat Zeıiphan sońǵy suhbatynda ne aıtyp edi?

Qazaq eli táýelsizdik ala sala “eki dúnıede jalǵyzym – Qazaqstan” dep alyp ushyp ata jurtyna jetken aqyn júrekti, ańqyldaq azamattyń aramyzdan ketkenine de 5 jyl bolypty. «Júregi qazaǵym dep soqqan esil erdiń ómiri daýydaı soqqylap, naızaǵaıdaı jarqyldap, jańbyrdaı sirkirep óte shyqqandaı tańǵajaıyp áserde qaldyrdy da kete bardy» deıdi zamandas, qalamdastary. Rasymen solaı eken. 2011 jyly 25-27 mamyr kúnderi Astanada dúnıejúzi qazaqtarynyń IV quryltaıy ótip edi.  «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshisi retinde atalǵan sharaǵa qatysyp, osyndaı ıgi istiń basy-qasynda júrgen Ermurt aǵamen az-kem sóılesip edik. Bolmysy bólek, týmysy erek óner ıesiniń sondaǵy aıtqan áńgimesi tasqa basylǵan sońǵy suhbaty bolyp qalaryn kim bilgen... 7 jeltoqsan kúni ózi alyp ushyp kelgen Almatysynda, M.Áýezov atyndaǵy memlekettik akademııalyq drama teatrynda “Eki dúnıede jalǵyzym – Qazaqstan” atty eske alý keshi ótpek eken. «Aramyzda bolsa aldaǵy jeltoqsan aıynda 50-ge tolar edi» deıdi keshti uıymdastyrýshylar. Árıne, keńinen atalyp ótilýi tıis. Bir ǵana «kók týdyń jelbiregeni» ániniń ózi tutas qazaqtyń arman-murat, rýhynyń birige túsýine ólsheýsiz úles qosyp jatqany jalpaq jurtqa aıan bolsa kerek. «Táýelsizdik alǵan Otanym úshin shattyqtan tasyp-tógilgen eń bir aıaýly sezimderim «Kók týdyń jelbiregeni» áni bop shyrqaldy» dep aǵynan jarylyp edi aǵamyz. Osy eske alý keshine oraı júregi alash dep soǵyp ótken azamattyń sońǵy suhbatyn qaıyra bir eske salǵymyz keldi.  

Atamekenge erekshe saǵynyshpen keldim

Ermurat Zeıiphan esimi osy kúngi qazaq qoǵamynyń mádenı ómirinen habary bar jandardyń barlyǵyna tanys dep oılaımyz. Aqyn, ánshi, sazger. Baıaǵynyń serilerindeı segiz qyrly, bir syrly daryn ıesi Qytaıdaǵy Ile qazaq avtonomııasyna qarasty Kúnes aýdanynda  týyp, sonda ósken.  Qandasymyzdyń atajurtqa oralǵanyna bıyl týra jıyrma jyl tolypty. – Ermurat, aǵa! Sizdi teledıdarda án salyp ne konserttik baǵ­darlamalardy júrgizip turǵa­nyńyzdy jıirek kóremiz de, ózińiz týraly basqa málimet­terdi onsha bilmeıdi ekenbiz… – Balalyq, bozbalalyq shaǵym arǵy bette ótti. Atamekenge týra elimiz táýelsizdik alǵan jyly keldim. Sodan osyndaǵy T.Júr­genov atyndaǵy óner akademııa­syna túsip, ony támamdaǵan soń Abaı atyn­daǵy opera jáne balet teatryna arnaıy shaqyrýmen ju­mysqa tur­dym. Onda «Qyz Jibek» spektak­linde Bekejan, «Abaı» ope­rasynda Kókbaı rólin somda­dym. 1997 jyldan úsh jyl boıy M.Áýezov teatrynda qyzmet ettim. Bul teatr­da maǵan «Qaragóz» spektaklinde Asan saldyń, «Álı jáne qyryq qaraqshyda» Hasan­nyń, «Qıly zamanda» habarshy­nyń rólin somdaý júkteldi. Basqa da spektaklder ar­qyly teatr kórermenderimen qaýy­shyp júr­dim. Biraq, mýzyka álemi ózine tarta berdi. – Iá, áýenin ózińiz jazǵan «Kók týdyń jelbiregeni», «Kú­nes-aı», «Eki dúnıede jalǵy­zym» ánderińiz jurtshy­lyqtyń yqylasyna bólengen tar­tym­dy týyndylar. Onyń syr­tyn­da ánshilik qyryńyz da osal emes. Osy ónerlerińizdi qaıda shyńdap júrsiz? – О́nerdi adam óziniń jan dúnıesinde shyńdasa kerek. Seniń ishki álemińniń habarshysy da sol. Atamekenge alǵash oralǵan jyl­dary arǵy bette ártúrli tarıhı sebeptermen qalyp qoıǵan  aǵa­ıyn­­darymnyń,  týǵan-týystarym­nyń, qala berdi búkil Ile jur­ty­nyń  úshbý sálemin, sarǵaıǵan sa­ǵynyshyn qarǵa tamyrly qazaq balasyna qalaı jetkizem degen mazasyz sezimmen júrdim. «Kú­nes-aı» deıtin ánim sol shaqtar­dyń jemisi. Al, táýelsizdik alǵan Otanym úshin shattyqtan tasyp-tógilgen eń bir aıaýly sezimderim «Kók týdyń jelbiregeni» áni bop shyrqaldy. Basqa da talaı ánder jazyldy. Biraq, osy eki án ózime de ystyq tartyp turady. Qyzmet orny týraly aıtsam, 2000 jyl­dan beri Qorǵanys mınıstrliginiń or­ta­lyq ansamblindemin. Son­daǵy folklor-etnografııa toby­nyń kór­kemdik jetekshisimin. Oǵan qosa Dúnıejúzi qazaqtary qaýym­das­ty­ǵynyń óner ortaly­ǵy­nyń jetekshisimin. Qazaqtyń talantty, ta­lap­ty ul-qyzdary­men birlesip jumys istep jatqan jaıym bar. – О́leń jazyp júrsiz be? Sońǵy kezderi merzimdi basy­lym­dardan óleńderińiz ushy­ras­paı ketti? –  Shópti de, shóńgeni de óleń qylatyn jastan áldeqashan asyp kettim ǵoı deımin. Jazbaı júrmin desem taǵy jalǵan bolar. О́mir týraly kózqarastarym, ishki alaı-dúleı sezimderim óz ýaqytymen, kezegimen óleń joldary bop órilý ústinde. Talǵampaz oqyrman ózine kerektisin alar degen nıetpen anda-sanda baspasózde jarııalatyp qoıatynym bar. Áıtpese Abaı aqyn aıtpaqshy, «óz sózim ózim­diki». – Sizdiń táýelsiz elimizge qos­qan úlesińiz, eńbegińiz bir tóbe. Al, atameken sizge ne berdi? – Atamekenge syı-sııapat suraı emes, ańsarly saǵynyshpen kelgenmin.  Albyrt jastyqtyń ary­ny basylmaǵan sol jyldarda osy eldiń bir azamaty bop, osynda tirshilik keshsem degen qarapaıym maqsatym ǵana bolǵan. Al endi belgili bir ataq-mara­pattarǵa ıe bop jatsam ónerimdi baǵalaıtyn ha­lyq­tyń, halyqtyń ishindegi keń peıildi azamattardyń maǵan kórset­ken syıy ári taǵdyr-táleıge bu­ıyr­ǵan dúnıeler  dep túsinem. Áńgimelesken Aıgúl SEIILOVA 25 mamyr 2011