Izgilik izi

«Táýelsiz Qazaqstan» poıyzynyń Oraldaǵy kúnderinen keıingi oı Elimizdiń kóne de jańa qalasy Oralǵa onyń arǵy-bergi tarıhynda talaı poıyzdar kelip toqtaǵan. Oral temir jol beketiniń perronynda talaı taǵdyrlar toǵysqan. Bir-birin alystan ańsap kelgen talaı qushaqtar aıqasqan. Budan bes-alty jyl buryn Oral qalasynyń biraz bóligin kóktemgi tasqyn sý basyp qalǵan kezde de elimizdiń túkpir-túkpirinen gýmanıtarlyq kómek jetkizgen poıyzdar da bolǵan. Biraq solardyń birde-biri arqalaǵan áleýmettik júgi jáne jergilikti turǵyndarǵa kórsetetin qyzmetiniń túri men aýqymy jóninen munyń aldyndaǵy «Máńgilik El» jáne búgingi «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzdaryna jetpeıdi. Túpteı kelgende, «Táýelsiz Qazaq­stan» – elimizdiń ár qıyryn­da­ǵy qalyń jurtshylyqtyń arasyna «Máń­gi­lik Eldiń» izin ala kelgen, ony mazmun jaǵynan da, túr jaǵynan da baıyta alǵan, sonymen birge, el turǵyndaryna kórsetiletin áleýmettik-medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin qamtamasyz ete alǵan orny aıryqsha poıyz. Buǵan eshkim talas týǵyza almaıdy. Ekinshi jaǵynan, áleýmettik jaýapkershilik arqalaǵan kólik túriniń el ishine enýi, onyń quramynyń turǵyn­darmen betpe-bet, júzbe-júz kelýi aınymas dástúrge aınalyp kele jatqanynyń basty bir belgisi. El Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyna arnalǵan respýblıkalyq aksııa­ny ót­kizýge bastamashy bol­ǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy ekeni belgili. Endeshe, osy aıshyqty da ajarly, baıypty da, baıandy bastamaǵa dem bergen, Assambleıa tarapynan aıtyl­ǵan usynysty qoldaǵan respýblıka Pre­zı­denti, Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy­nyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev ekeni anyq. Osynaý TMD aýqymynda, sondaı-aq álemniń ózge de elderinde eshqandaı balamasy joq «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy sekildi el-jurtty tolǵandyrǵan barlyq máse­lege jaqyn kelý úlgisi men etalony El­ba­synyń elge degen shynaıy qurmeti men jana­shyr­lyǵynyń belgisi deı alamyz. «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy 1 qarashada Astanadan el ishine jol tartqan edi. Aldymyzdaǵy Táýelsizdik merekesine arnalǵan san qyrly, ári san qıly úlkendi-kishili sharalardyń arasynda onyń orny ózgesheleý ekeni anyq. О́ıtkeni, bul poıyz elimizdiń ár qıyryndaǵy el azamattaryna, buǵan deıin BAQ-tarda habarlanǵanyndaı, áleý­mettik, medısınalyq jáne quqyq­tyq qyzmet kórsetýimen erekshelenedi. Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵy men kásipkerlik salalar jáne zeınetaqy reformasy boıynsha beriletin paıdaly keńester bólek bir taqyryptyń enshisi. «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy týraly oı qozǵaǵan kezde aıtpaı ketýge bolmaıtyn taǵy bir mańyzdy másele bar. Bul máseleniń ózi Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda jetken jetistikteri qandaı degen oıdan týyndaıdy. Mysaly, senimdi derek kózderi táýelsizdik jyldary kezeńinde elimizde 2500 shaqyrymnan asatyn temir jol salynǵanyn kórsetedi. Bul turǵyda TMD-nyń birde-bir memleketinde dál osyndaı aýqymdy, dál osyndaı uzyn temir jol qurylysy bolmaǵanyn eskersek, bul saladaǵy elimizdiń jetistigi odan ári aıqyndalyp, saralana túsedi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz. О́ıtkeni, táýelsizdikke jetken kezge deıin Qazaqstandaǵy temir joldar jelisi tek bir jaqty Reseı, sol kezdegi Odaqtyń astanasy Máskeý baǵytynda bolatyn. Eldiń óz ishindegi óńirlerdi bir-birimen jalǵaıtyn bolat magıstraldardy salý isine qarajat bólýge kezinde «Gosplan» dep atalǵan keńestik josparlaý júıesi kóz juma qarady. Seńi sógilmeı jatqan bul is jas egemen el basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen táýelsizdik jyldarynda jolǵa qoıyla bastady. Sóıtip, el óńirleri arasyndaǵy temir jol qurylystary qyzý qarqyn aldy. Eger osy nysandar salynbaǵanda «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy eldiń bir shetinen – ekinshi bir qıyryna – ońtústigi men soltústigine, ortalyǵyna jáne batysy men shyǵysyna jeldeı esip, tikeleı tarta almas edi. Tiginen de, kóldeneńinen de birdeı kókteı ótip kete almas edi. Mine, Táýelsizdiktiń jemisteriniń biri osy emes pe?! Iá, umytyp barady ekenbiz. Qutty qonaq kelgende qoı egiz tabady degendeı «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy Oral temir jol beketine toqtaǵan kezde oblysta qos birdeı eki úlken mektep ǵımaratynyń irgetasy qalanyp, aıaqtalyp jatty. Halqymyzdyń uǵym-túsiniginde irgetastyń berik bolýynyń nyshandyq máni bar. Osy tilekti irgetasy qalanyp bitken osy nysandarǵa qatysty da aıtýǵa bolady. Onyń birinshisi – 600, ekinshisi 900 oqýshyǵa arnalǵan. Olardyń qurylysyna Ulttyq qordan, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterden 3 mıllıard 15 mıllıon teńgege jýyq qarajat bólingen. Tutastaı alǵanda, táýelsizdik jyldarynda Aqjaıyq aımaǵynda 59 mektep pen 17 balabaqsha boı kótergen. Sońǵy jyldary 24 mektepke deıingi uıym jekemenshik ınvestısııa esebinen ashylǵan. Sonymen birge, uzaq jyldan beri qordalanyp qalǵan jol qurylysyna úlken serpin týǵyzyldy. Buǵan tek bıylǵy jyldyń ózinde 16 mıllıard teńge qarajat jumsalyp, tolyqtaı ıgerilgeni dálel. Sondaı-aq, óńirde táýelsizdik jyldary 4 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı boı kótergen. Berisin aıtqanda, tek bıylǵy jyldyń sońǵy aılarynda 591 otbasy qonys toıyn toılapty. Jyl aıaǵyna deıin Oral qalasynyń turǵyndaryna taǵy da 696 páterdiń kilti tapsyrylmaq. Túıip aıtqanda, Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy atalyp ótetin merekeli jyly 1600 batysqazaqstandyq otbasy jańa baspanaǵa ıe bolmaq. Sóz joq, bul – buǵan deıin Jaıyq jurtshylyǵynyń óńi túgil, túsine de kirmegen jaqsylyq. Kól-kósir qýanysh. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» Batys Qazaqstan oblysy