О́ndiriske serpin bergen ınvestısııa

Eýrazııalyq Top (ERG) quramyndaǵy «Qazaqstan alıýmınııi» AQ-qa  qarasty №1 jylý elektr ortalyǵy kásipornynda  2009 jyldan osy kúnge deıin júrgizilgen ınvestısııalyq baǵdarlamalar aıasynda qoldanystaǵy eski  qurylǵylar, qural-jabdyqtaryn jańartyp keledi. Qazir elimizdegi árbir kásiporyn zaman talabyna saı jańa tehnologııalar úrdisimen jumys  jasaýǵa kóshti. Bul jańashyldyqty baspasóz týryna qatysqan  tilshiler de  kórdi. Kelgen jerimiz «Qazaqstan alıýmınııi» AQ  alyp kásip­orny. Bıik murjalarymen qoıý­­lana  shyqqan tútin kók álem­di tunshyqtyra joǵary kó­te­rilip barady. Zaýyttaǵy qa­­ýip­sizdik sharalaryn eskerip til­­shilerge de arnaıy kaska, je­ń­­siz jamylǵy  kıgizip, seh­tar­ǵa  alyp júrdi.  Bir-eki sa­ǵatqa tilshiler de zaýyt ju­mys­shylaryna aınalyp shyǵa keldik. Gúrildegen seh ishinen qulaq tunady. О́n­di­ris­tiń naǵyz qaınaǵan qazany osy jerde. Bizdiń kelýimiz de  birinshi ret emes, ár sapar­da alyp zaýyttyń jetken jetistikterin, elimizde qa­byl­danǵan ınnovasııalyq-ındýs­trııalyq baǵdarlamalarǵa saı  atqaryp  jatqan jumys­ta­­ryn  kórip jarysa jazyp ja­ta­myz. Búgingi kelgen maq­sa­ty­myz kásiporynnyń ınves­tı­sııa­lyq jobalardy iske asyryp jat­qandyǵy jaıly óz kózi­miz­ben kórip, tanysý boldy. Zaýyt  bárimizge belgili, 50 jyl­dan astam  ýaqyt alıýmınıı óndirýde. Baspasóz týry ke­zin­de eski qurylǵynyń jańa  qondyrǵymen aýystyrylyp, ju­mys istep turǵanyn kórdik. Al №1 jylý ortalyǵy alıýmınıı zaýytyn býmen, elektr qýa­ty­men, oblys ortalyǵyn ys­tyq sýmen, jylýmen  qam­ta­ma­syz etip otyr. Jylý orta­ly­ǵynyń bas ınjeneri oryn­basa­rynyń mindetin atqarýshy Aleksandr Lıýfttyń aıtýyn­sha, ornatylǵan bul jańa agre­gat týrbınaly generatordy sýytyp turýǵa  arnalǵan. Buryn­ǵy qurylǵylar bolsa ábden toz­dy. Endi energııa únemdeýge de múmkindik bar.  Taǵy bir jańa­lyq – jańa qondyrǵy janynan «Vıbrobıt-300»  nysany da is­ke qosyldy. Quny – 34 mıllıon teń­ge. Bul kompıýterlik keshen stan­sadaǵy terbelis mólsherin ól­shep, apatty jaǵdaılardan soń az ýaqytta qaıta qalypqa kelýge kómegin tıgizedi. Iаǵnı, to­zyǵy jetken mehanıkalyq te­tiktiń ornyn avtomatıka bast­y degen sóz. Tútin demekshi, «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ qorshaǵan orta,  tabıǵat qorǵaý sharalaryna da kóńil bólýde. Investısııalyq baǵdarlamalardy júzege asyrý barysynda  bıik murjalarǵa «SGK»506  atty gazdan tazalaıtyn qondyrǵy-analızatorlar ornatylypty. Quny 145 mıllıon teńge turatyn tazartqysh zamanaýı bul keshender  qazan­dyq­tardan shyǵatyn tútin men  gaz­dyń sapasyn, mólsherin on­laın-rejimde baqylaýǵa múm­kindik beredi. – Jańa qondyrǵylar, jań­ǵyr­­tý baǵdarlamalary ká­sip­oryn­­nyń eńbek ónim­di­ligine,  teh­­­nıkalyq-ekono­mı­kalyq kó­r­­setkishterin  artty­rý­ǵa da  mol múmkindik, – deıdi  A.Lıýft. Mysaly, elektr qýatyn ón­­­di­rýdiń jyldyq mólsheri 2,3 mlrd kVt/saǵattan 2,5 mlrd kVt/sa­­ǵatqa deıin artyp­ty. Aıtsa aıt­qandaı, qazir óńirde jylytý  maýsymy bastaldy. Bul  za­ýyt­tyń №1 jylý ortalyǵy úshin asa mańyzdy kezeń. Son­dyq­tan, 2016-2017 jylǵy jyly­tý maýsymyna daıyndyq jyl saı­yn erte kúzden bastala­dy. Stan­sanyń bekitilgen elektr qýa­ty-350 myń MVt, jylý qýa­tty 1182 Gkal. Bıyl  №1, №7 qazandyqtyń aǵymdyq, al, №3, №5 qazandyqtarǵa kúr­deli jóndeý jumystary jel­toqsan aıynyń  15-ne deıin aıaq­talmaqshy. Ortalyqta  qyzý jumys. Qazir stansada 80 877 tonna kómir, 1207 tonna mazýt qory bar. Stansa qysqa daıyn. Kásiporynda ınvestısııa­lyq mindettemelerdiń oryn­da­lýy basty nazarda. Jal­py, 2015-2016 jyldary  ká­sip­oryn­­dy jańǵyrtý  ju­mys­tar­yna 5 mlrd teńgege jýyq qar­jy baǵyttalypty.  Ke­lesi kezek­te jańǵyrtý  baǵ­dar­lamasy  boı­ynsha №4 qazan­dyq­tyń ishi-syr­tyn  aýystyrý jobasy kú­tip tur. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan» Pavlodar oblysy Sýretti túsirgen Anton KOZLOV