Ár másele der kezinde sheshimin tabýy tıis

Jylýmen qamtý nysandarynyń jaı-kúıi qalaı? Olardyń paıdalanylýy men tehnıkalyq kúıin baqylaý, qadaǵalaý qalaı júrgizilýde? Ýaqytsha tirkelý normalary men erejeleri týraly túsindirý jumystary nege kemshin? Al, elge orala almaı jatqan qazaqstandyq azamattardyń jaǵdaıy qalaı? Bıylǵy jyldyń selektorlyq rejimdegi alǵashqy Úkimet otyrysy, mine, osyndaı máselelerdi talqylaýdan bastaldy. Negizinen Úkimet otyry­sy­nyń kún tártibine jastar saıa­saty jáne múlikti jarııa etý ak­sııalarynyń qorytyndylaryn qaraý máseleleri qoıylǵan eken. Alaıda, Úkimet basshysy Ba­qyt­jan Saǵyntaev otyrysty ýaqyt kúttirmeıtin mańyzdy máse­lelerden bastady.

Jylý qazandyqtary tekseriledi

Premer-Mınıstr aldy­men Úkimet atynan Qara­ǵan­dy ob­lysynyń Shahan kentin­de oryn alǵan qaıǵyly oqıǵa­nyń sal­darynan qaıtys bol­ǵan­dar­dyń týys-týǵandary men ja­qyndaryna kóńil aıtty.  Munda jylytý qazandyǵynyń jarylýy saldarynan bes qabatty turǵyn úıdiń bir bóligi qulap, saldarynan 9 adam qaza tapqan bolatyn. Sondaı-aq, 8 qańtarda Shymkenttegi jekemenshik tur­ǵyn úıde de jarylys boldy. Al 9 qańtar­da «Kazakhmys Energy» JShS Jez­qazǵan JEO-daǵy apat­tan Jezqazǵan qalasy men «Qazaq­­mys» JShS óndiris ny­san­­dary toqtan ajyrap qaldy. Úki­­­met basshysy osy tótenshe oqı­­­ǵa­­larǵa baılanysty qolǵa alyn­­ǵan sharalar jaıyna toq­taldy. «Memleket basshysy Qa­ra­ǵandy oblysynyń ákimine, sonymen qatar, ókiletti memlekettik or­gandarǵa barlyq zardap shekkenderge jan-jaqty kómek kór­setý úshin shuǵyl sharalar qabyl­daý týraly tapsyrma berdi. Qazir apat sebepterin tergeý boıynsha vedomstvoaralyq komıssııa jumys istep jatyr», dedi B.Sa­ǵyntaev. О́z kezeginde Ishki ister mınıstri Q.Qasymov, sondaı-aq, Qa­raǵandy oblysynyń ákimi N.Áb­di­bekov júrgizilgen tergeý ná­tı­jeleri týraly baıandady. Tur­­ǵyn úılerde, mektepter men aý­­rý­hanalarda qazandyqtar orna­tylǵan keıbir aımaqtardyń ákim­deri de óńirlerdegi jaǵdaıdy habar­lady. Olardyń ishinde Oń­tústik Qazaqstan, Aqmola jáne Al­maty oblystarynyń ákimderi de bar. Sonymen qatar, bul másele boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov bola­shaqta mundaı apatty jaǵdaı­larǵa jol bermeý boıynsha usy­nystaryn bildirdi. Al Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary A.Mamın talqylanǵan barlyq máseleler jekelegen keńesterde qarastyrylatynyn, jaǵdaıǵa taldaý jasap, respýblıkalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar arasyndaǵy ókilettikterdi bólýge ózgerister engizý boıynsha usynystar engizetinderin atap ótti. Talqylaý qorytyndysynda Premer-Mınıstr Ishki ister mınıstrligine memlekettik organdarmen jáne ákimdiktermen birlesip kóp qabatty turǵyn úılerdegi, ásirese, bilim berý jáne áleýmettik sala nysan­daryndaǵy barlyq jylý qazan­dyqtaryna tekserý júrgizýdi tapsyrdy. Sonymen qatar, B.Sa­ǵyntaev jylýmen qamtý nysan­darynyń paıdalanylýy men teh­nıkalyq kúıin baqylaý men qa­daǵalaý fýnksııalaryn kúsheıtý boıynsha naqty usynystar en­gizýdi tapsyrdy.  

Tirkelýge qolaıly jaǵdaı kerek

Otyrysta talqylanǵan taǵy bir mańyzdy másele – ýaqytsha tirkelý týraly jumystardyń jaıy. Úkimet basshysy mınıstr­likterge azamattardyń kelgen je­rinde ýaqytsha tirkelý normalary men erejeleri týraly aýqymdy túsindirý jumystaryn júrgizýdi tapsyrdy. «Qazir qo­ǵamda, buqaralyq aqparat qu­ral­darynda azamattardyń ýaqytsha tirkelýine qatysty taqy­ryp bel­sendi túrde talqy­lanýda. Adam­­dardyń saýaldary kóp, al aqpa­rat jetkiliksiz. HQKO-larda kezek kóbeıgen», dedi B.Saǵyn­taev. Premer-Mınıstr Ishki is­ter mınıstrligine Aqparat já­ne kommýnıkasııalar mı­nıs­­tr­­ligimen birlesip tyń bas­ta­many túsindirý boıynsha aýqym­dy aqparattyq jumystar júrgizýdi jáne tirkeý sharasyn barynsha jedel júzege asyrýdy tapsyrdy. B.Saǵyntaev bul «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasynyń da mindeti ekenin eske saldy. B.Saǵyntaev azamattarǵa olar úshin qolaıly ýaqytta tir­ke­lýge múmkindik berý kerektigin já­ne ol úshin HQKO-da jumys isteı­tin terezeler sanyn barynsha kó­beıtip, qyzmet kórsetetin opera­torlar sanyn jetkilikti etý kerek­tigin atap ótti.  

Shetelde qalǵandarǵa kómek kórsetilýde

Premer-Mınıstr jyl basynda túrli sebeptermen eline orala almaı qalǵan qazaqstandyq azamattarǵa qatysty máselege de toqtaldy. Atap aıtqanda, Túrkııa men BAÁ-ge qatysty, onda aýa raıy jaǵdaıyna baılanysty áýe reısteri keıinge qaldyrylǵan bolatyn. Bul jóninde keńirek baıandaǵan Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qa­sym­bek qalyń tuman men kórý qa­shyqtyǵynyń nasharlyǵyna baılanysty Shardja jáne Dýbaı qalalarynan áýe reısteri keıinge qaldyrylǵanyn jetkizdi. Sonyń saldarynan Qazaqstanǵa baǵyt alǵan 500-ge jýyq adam zardap shekti. Atalǵan máseleni sheshý úshin Syrtqy ister mınıstrligimen birlese otyryp, áýe kompanııalary men týroperatorlar jedel shtab qurdy. «Biz alǵash ret qazaqstandyq azamattardyń kóshpeli týrızm salasyndaǵy quqyqtaryna ke­pildik berý júıesiniń tetik­terin iske qostyq. 31 jeltoq­sanda «Týrıstik Qamqor» korpo­ra­tıv­tik qorynyń kepildigimen 300 jolaý­shyny shuǵyl alyp kelý uıym­dastyryldy, qalǵan jo­laý­shylar bylaıǵy áýe kom­­panııalarynyń turaqty reıs­­terimen jetkizildi», dedi J.Qa­symbek. Sondaı-aq, mınıstr Ys­tan­bul qalasynyń áýejaıyndaǵy jaǵ­daı boıynsha esep berdi, onda qalyń qar túsýine baılanys­ty Qazaqstanǵa keletin birqatar reıster keıinge qaldyryldy. Sonyń nátıjesinde 900-ge jýyq adam zardap shekti, olardyń 600-i qolaıly aýa raıy kezinde jetkizilse, taǵy 300 adam qazirgi ýaqytta áýejaıda. Qazaqstan tarapy olardy tamaqpen jáne qonaq úımen qamtamasyz etý sharalaryn qabyldaýda. Premer-Mınıstr B.Sa­ǵyn­taev Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Syrt­qy ister mınıstrligine atalǵan máseleni aıryqsha baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.  

Aqparattyq jumys kúsheıedi

Úkimet otyrysynyń kún tár­tibindegi negizgi másele – jas­tar saıasaty baǵytynda atqa­rylyp jatqan jumystar jaıynda Din isteri jáne azamat­tyq qoǵam mınıstri Nurlan Er­mekbaev, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Ta­mara Dúısenova baıandady. Bul rette Baqytjan Saǵyntaev mınıstr­likterge jastar saıasatyn sa­paly júzege asyrýdy qamta­masyz etý jáne jastar­dy memlekettik qoldaý sharalary týraly tıimdirek aqparattandyrý boıynsha tapsyrma berdi. Premer-Mınıstr Qazaqstan halqynyń tórtten bir bóligi jastar ekenin atap ótti. Olar eldiń odan ári damýyna baǵyttala alatyn zor áleýet bolyp tabylady. B.Saǵyntaev jastar saıasaty degenimiz memleket pen jastar arasyndaǵy qarym-qatynas qana emes ekenin, bul baǵyttaǵy jumystardyń tıimdi bolýy úshin oǵan qoǵam da, bıznes te qyzyǵýshylyq tanytýy tıistigin alǵa tartty. Ásirese, el aımaqtaryndaǵy jastar saıasatynyń saýatty júzege asyrylýy asa mańyzdy. Otyrysta sondaı-aq, «Bola­shaq» respýblıkalyq qoz­ǵaly­synyń tóraǵasy men «Jastar úni» jastar birlestiginiń tóraǵasy Dáýren Babamuratov, Ulttyq volonterlik jelisiniń tóraıymy Vera Kım jáne Qazaqstan stý­dent­teri alıansynyń basshysy Merjan Ábilqas sııaqty jastar uıymdarynyń ókilderi de sóz aldy. «Jastar saıasatynyń ba­sym­dyqtaryn Memleket basshy­sy jeltoqsan aıynda ótken jas­tar forýmynda belgilep ber­gen bolatyn. Osyǵan baılanysty Din isteri jáne azamat­tyq qoǵam mınıstrligine jas­tardyń belsendiligin yntalan­dyrý úshin jańa tetikter men tásil­derdi paıdalana otyryp Mem­leket basshysynyń nusqaý­laryn júzege asyrýdy qam­tamasyz etýdi tapsyramyn», dedi B.Saǵyntaev. Sonymen qatar, Premer-Mı­nıs­tr Aqparat jáne kommýnıkasııa mınıstrligine, ásirese, jas­tar arasynda keńinen taralǵan ǵalam­tor men áleýmettik jeli­ler­de memlekettik baǵdarla­ma­lar­dyń júzege asyrylýy boıyn­sha aqparattyq jumystardy kú­­sheı­týdi tapsyrdy. Ári bul ju­mys júıeli túrde qolǵa alynýy tıis.  

5,7 trln teńge zańdastyryldy

Al elimizde júrgizilgen zań­das­tyrýdyń aralyq nátıjeleri týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov esep berdi. Mınıstrdiń málimetinshe, aksııaǵa elimizdiń 140 myńnan astam azamaty qatysqan. Barlyǵy 5,7 trln teńge zańdastyryldy, onyń ishinde 4,1 trln teńgesi – aqshalaı, 1,6 trln teńgesi – múlik túrinde. 151 myńǵa jýyq jyljymaıtyn múlik, sonymen qatar zańdy tulǵalardyń qatysýyndaǵy 213 úles zańdastyryldy. Aksııanyń sońǵy aılarynda halyqtyń joǵary belsendiligi baıqalǵan, máselen, 2016 jyldyń tórtinshi toqsanynda qarajattyń 53%-y zańdastyrylypty. «Buǵan 2015 jyldyń sońynda qabyldanǵan túzetýler yqpal etti, oǵan sáıkes úderister jeńildetilip, azamattarǵa qosymsha kepildikter berildi», dedi B.Sultanov. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»