Qazaqsha minsiz jazatyn ózbek

Bul maqalany jazýyma myna kórinis túrtki boldy. Biryńǵaı ózbek ulty turatyn Qarabulaq aýyl ákimdigi keńsesiniń ǵı­ma­ra­tynda atalmysh okrýgtiń jańa tanysqan veterınar dárigeri Bek­jan Halımjanovpen áńgime­le­sip otyrǵanbyz. Túske jaqyn mezet edi. Ishke elýdi eńsergen egde er kisi kirdi. Kabınet ıesimen tós túıistirip amandasyp alǵan soń: – Bekjan ýka, oblystyq bir me­kemege hat jiberýim kerek edi. Sony qazaqshalap jazyp bershi, – dep kost‏ıýminiń qoıyn qalta­synan bir japyraq qaǵaz shyǵardy. – Máıliń, aka. Biraq, dál qa­zir emes. Mende qonaq otyr­ǵa­nyn kórip tursyz, – dep edi, álgi kisi: – Oý, ýkasy, Shymkentke bú­gin shuǵyl jetkizýim qajet. Osy qazir jasamasań bastyqtardan sóz estı­min. Bul seniń mindetiń emestigin bilemin. Alaıda, muny atqaratyn ózińnen basqa eshkim­niń joq ekenin sen de, men de bilemin. О́zge ama­lym qaısy? – dep qysyltaıań­dy­ǵyn bildirip, shyr-pyry shyqty. Bekjan maǵan qarady. –Úlken adamnyń meselin qaı­tarmaı, tirligin tyndyryp beri­ńiz. Sharýasy tym tyǵyz eken, – dep kelgenniń isi bitkenshe kútý­ge yqylasymdy ańǵarttym. Bólme qojasy jańaǵy kir­genniń qaǵazyn aldy da, al­dyn­daǵy kompıýter klavıa­týra­synyń túımelerin syrt-syrt basa jóneldi. Qos qolynyń saý­saq­tary zyr qaǵady. Ortadaǵy úlken ústeldiń ús­tinde bir qyrynan turǵan kom­pıý­ter­diń monıtoryna nazar sal­dym. Qazaqsha áripter saırap barady. Jiti kóz tiktim. Mem­le­kettik til­degi sózder men sóıl­em­der qatesiz tizilip jatyr. Ishim jylyp sala berdi. Oblysymyzda ózbekter bar­shy­lyq. Bizben aralasyp, qurala­syp júretin olardyń jergilikti ult­tyń tilin buzbaı, bir kisideı “gápire­ti­nin” jaqsy bilemiz. Al, qa­zaq ti­lin­de saýatty, taza jaza alatyn ózbek aǵaıyndy kórýim alǵash. Bekjan daıyn bolǵan má­tindi kútip otyr­ǵan adamǵa usyndy. Asyǵys tirliginiń tez bit­keni­ne qýanǵan beıtanys kisi maǵan qarata: – Bizdiń 40 myńǵa jýyq ózbek turatyn aýylda qazaqsha hat, qu­jat jazatyn osy Bekjan ǵana. Áıteýir, kúnimizge jarap tur. Alla nuryna bólensin balamyz. Rahmet, oǵan da, sizge de! – dedi de jónine ketti. Negizgi issaparyma baılanys­ty Qarabulaqta mal bordaqy­laý­men aınalysatyn sharýa qoja­lyq­taryn aralap júrmiz. Jol­seri­gim Bekjan Halımjanov tórt túlikti semirtýshilerdiń jaǵ­da­ıyn baıandap keledi. – Elbasymyz eshkimge alaqan jaı­maı, jumys istep teńge taba­myn, otbasynyń kúnkórisin tú­zeı­min degenderge keńinen jol ashyp, múmkindik jasap qoıdy. Qudaıǵa shúkir, aýylymyzda ju­mys­syz otyrǵan eshkimdi kezdes­tir­meısiz. Abaı atamyzdyń “Eń­bek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı” degeni osy emes pe! – deıdi joldasym. – “Eńbek bárin de jeńbektigin” de qosyp qoıy­ńyz buǵan. Uly aqynnyń “Eger isim ónsin deseń, retin tap!”, “Eń­bek – qýanysh, jalqaýlyq – aıy­rylmas azap”,  dep aıtqany taǵy bar. Jolaı kókeıge oı tústi. Ja­raı­dy. Jergilikti halyqtyń tilin qur­mettegenine, bilgenine “áp, báre­kel­di” dep kóterilip qalamyz. Qazaq­stan­da turatyn ózge ult ókiliniń qazaqsha sóılegenine razy­myz. Er­kin kósiletinderin de kóptep jo­lyq­­tyramyz. Al, qazaq tilinde ádemi de qatesiz jazýdy Bekjannyń qaıdan, qalaı úırengenin suradym. – Men osy Qarabulaqta tý­dym. Osynda ózbek mektebin bi­tir­dim. Budan keıin Samarqand­taǵy aýyl sharýashylyǵy ın­s­tı­týtynyń veterınarııa fakýl­teti­niń kúndizgi bó­liminde oqydym. Ony támam­daǵan soń Syrdarııa ob­lysynyń Myrza­baı aýdanyn­daǵy Bırýnı óndiristik koopera­tıvin­de bas maldárigeri, tóraǵa bo­lyp úsh jyldaı qyzmet atqar­dym. Qarabulaqqa 1995 jyly oraldym. Munda aldynda tutyný kooperatıvinde veterınarııa dári­geri boldym. Odan aýdandyq la­boratorııanyń fılıalyn basqarý­ǵa senim bildirildi. О́ndiristik kooperatıv tóraǵalyǵyna da saı­lan­dym. Qazir osy aýyl ákim­shi­liginiń veterınarııalyq mal dári­gerimin. Qaramaǵymda lısenzııamen jumys isteıtin 15 maman bar. Elge kelgennen keıin qazaq­sha jazýdy ıgerýdi qolǵa aldym. О́ıtkeni, qyzmet ba­bynda is qa­ǵaz­dary memlekettik tilde da­ıyndalý qajettiligi al­dym­nan shy­ǵa berdi. Tıisti oryn­darǵa má­li­met, aqparat, túrli hat­tardy qa­zaqsha ázirleý kerek. Qate jazsań qaıtaryp jiberedi. О́z isińdi bas­qaǵa jasap ber dep qa­shanǵy ja­lynasyń. Sodan máj­búr­likten meń­gergenim ras. Jal­py, ynta-yqylas bolsa, min­detińe jaýap­ker­shilikpen qarasań úırenbeı­tin­deı esh qıyndyǵy joq, – deıdi Bekjan. – Múmkin­di­ginshe qazaqsha kitaptar oqımyn. Abaı­dyń, Shákárimniń, úsh Muh­tar­dyń, Qadyrdyń shyǵar­ma­la­ryna úńilemin. Úıde “Abaı jo­ly­nan” bastap, jerlesimiz Han­bıbi apa­myzdyń, Marhabat aǵa­myz­dyń týyn­dylary tur. Mer­zimdik bas­pasózden “Egemen Qa­zaq­stan”, “Oń­tústik Qazaqstan”, “Már­­tóbe” gazetterin úzbeı jaz­dyra­myn. Zaıybym Dılfýza óz­bek mektebinde qazaq tili men áde­bıetinen sabaq beredi. Bir qy­zym­nyń aty – Darıǵa. Ápke­sin­deı qaıratker bolsynǵa yrym­dap, esimin solaı qoıdyq. Saıram aýdanynyń “Jyl ada­my” ataǵyn alǵan, qazaqsha qa­ty­ryp áńgime aıtatyn, memle­ket­tik tilde is qaǵazdaryn múdirmeı, minsiz jazatyn ózbek jigiti Bekjan Halımjanov qoshtasarda: – Taý men taý qosylmaıdy, adam men adam kezdesedi. Jyly júzben ushyrasqansha, dep jy­mıyp shyǵaryp saldy. Jeńis BAHADÚR. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Saıram aýdany.