Shar Aına

Reaktor korpýsy zaqymdanǵan Japonııanyń atom jáne ónerkásip qaýipsizdigi jó­nin­degi agenttigi jaqynda tirkelgen radıasııanyń joǵary deń­geıine «Fýkýsıma-1» stansasyndaǵy reaktor kor­pý­sy­nyń zaqymdanýy sebep bolýy múmkin dep málimdegen. Sonyń aldynda apatty joıýǵa qatysýshy 17 adam 100 mıllızıvertten asatyn radıasııa dozasyn alyp, terilerine zaqym kelgen ekeýi aýrýhanaǵa jatqyzylǵan bolatyn. Keshe  sondaı-aq «Fýkýsıma-1» AES-tegi radıasııalyq fonnyń qatty kúsheıip ketýi saldarynan stansanyń birinshi jáne ekinshi energobloktaryndaǵy jumystardy toqtatýǵa týra kelgeni belgili bolyp otyr.   Shabýyldardy NATO basqarmaq AQSh Lıvııada júrgizilip jatqan soǵys operasııalaryna basshylyq ja­saýdy NATO-ǵa múmkindiginshe tezirek bergisi kelip otyr, dep habarlaıdy RIA Novostı agenttigi. Dıplomatııalyq kózderden alynǵan  aqparat boıynsha, NATO aldaǵy aptanyń basynda Lıvııadaǵy koalısııalyq operasııalarǵa basshylyq jasaýdy óz qolyna almaq. Bir apta boıy derlik koalısııalyq operasııalardyń basynda kimniń turýy kerektigi jóninde NATO-ǵa múshe elder ortaq kelisimge kele almaǵan edi.  Ope­rasııaǵa basshylyq jasaýdy alıansqa tapsyrýǵa Fransııa qarsy shyqqan bolatyn.  Al AQSh-tyń bas tartýyna keler bolsaq, birqatar sarapshylar Amerıka eki birdeı musylman memleketine basqynshylyq jasady, endi úshinshi eldi basyp alýǵa barǵysy kelmeı otyr degen pikir bildirýde.   Mıanmada jer silkindi Mıanmada  24 naýryz kúni keshkilik bolǵan jer silkinýden 60-tan astam adam qaza tapty, dep habarlaıdy VVS agenttigi. 6,8 magnıtýdaǵa jetken zilzala Taıland pen Laostyń da shekaralas aýdandarynda bilingen. Mıanma ókimeti úıin­diler­di arshyp alǵan saıyn qaza tapqandar sany arta túsýde, qur­bandar sany áldeqaıda kóp bolýy múmkin dep málimdegen. Jaraqat alǵandar qatary qazirdiń ózinde 100 adamnan asyp otyr. Jer silkinisiniń epısentrinde 300-deı úı qırap, joldar búlingen. Sarapshylar óńirdegi seısmologııalyq ahýalǵa Japonııadaǵy zilzalanyń áseri boldy degen pikir aıtýda. О́kimet halyqty úreıge berilmeı, evakýasııaǵa daıyn bolýǵa shaqyrýda.   GFR óz azamattaryn Iemennen ketýge shaqyrýda Iemendegi kúrdeli saıası ahýalǵa baılanysty Germanııa Sanadaǵy óz elshiligi qyzmet­kerleriniń sanyn barynsha qysqartty, dep habar­laıdy  France-Presse agenttigi. Naýryz aıynyń basynda-aq Germanııa syrtqy ister mınıstrligi Iemendegi nemis­terdiń bárine osynaý arab elinen ketý kerektigi jóninde keńes bergen bolatyn.  24 naýryzdaǵy málimet boıynsha, Iemende osyǵan deıin turyp kelgen 250 GFR azamattarynyń 36-sy ǵana qalǵan. Sanadaǵy nemis elshiliginiń saıtyna Iemende qalǵan nemisterdiń bárine aldaǵy demalys kúnderine deıin elden ketý kerektigi týraly úndeý ornalastyrylǵan kórinedi.   AQSh armııasy taǵy masqara boldy Taıaý ýaqyttarda 20-dan astam amerıkalyq áskerı qyzmetshilerge Aýǵanstanda túrmede otyrǵandardy azaptady degen aıyp taǵylmaq. Azaptaýdyń syrtynda áskerı bazanyń 26 qyzmetkerine qatysty  abaısyzda adam óltirdi, bılikti asyra paıdalandy jáne qylmystardy jasyrdy degen de kúdik bar. «Negizgi jospar adamdardy óltirý bolyp tabyldy» dep moıyndaǵan kapral Morlok sýdıa Kvazı Hoýkstiń qoıǵan suraǵyna jaýap bere otyryp. Ol ózderiniń beıbit aýǵandardy óltirý jónindegi oıǵa  2009 jyldyń sońynda kelgenderin aıtqan. О́zderiniń adam óltirgenderin aqtap alý úshin olar óli múrdelerdiń ústine qarý-jaraq tastap ketpek bolǵan. Nemistiń «Shpıgel» jýrnaly ózderi óltirgen aýǵandardyń múrdelerine kúle qarap turǵan amerıkalyq soldattardyń sýretterin de jarııalaǵan. Jýrnalıster odan Morlokti jazbaı tanyǵan kórinedi.   Narazylyq tyıylar emes Prezıdenttiń saıası júıeni reformalaý jóninde ýáde bergenine qara­mastan Deraa qalasynda myńdaǵan sırııa­lyq­tar taǵy da ereýilge shyqty, dep habarlaıdy Reıter agenttigi. Sırııadaǵy úkimetke qarsy ereýilder 15 naýryzda bastalǵan bolatyn. Ereýilshilerdi qýý barysynda adamdardyń qaza tabýy Deraa qalasyndaǵy ahýaldy odan beter ýshyqtyra tústi. Narazylyq aksııasyna qatysýshylar demokratııalyq reformalar júrgizip, korrýpsııaǵa qarsy yqpaldy sharalar qabyldaýdy talap etken. Ierýsalımde jarylys boldy Jarylǵysh qurylǵy avtobýstar turǵan jerge jaqyn tustaǵy telefon býdkasynda iske qosylǵan kórinedi. Terrorlyq akti saldarynan eki adam qaza taýyp, 38 adam túrli dene jaraqattaryn alǵan. Taıaý Shyǵysta oryn tepken birqatar terrorlyq uıymdar atalǵan qylmystyq áreketke qoldaý kórsetkenimen, olardyń bir de biri jarylys úshin jaýapkershilikti óz moıyndaryna almaǵan kórinedi. Oryn alǵan oqıǵaǵa qaramastan Izraıl premer-mınıstri Bınıamın Netanıahýdyń Reseıge jumys saparyn keıinge qaldyrmaı­tyny da belgili bolyp otyr.   Eýroodaq AES-ter qaýipsizdigin teksermek Eýroodaqtyń ıadrolyq energetıka salasyndaǵy saıasaty túbirli ózgeristerge ushyraýy tıis, dep málim­degen GFR kansleri Angela Merkel 25 naýryz kúni Eýroodaq sammıtinde. Biz eshteńe bolmaǵandaı keıip tanyta almaımyz, biz japon atom elektr stansalaryndaǵy apattan sabaq alýǵa mindettimiz, dep atap kórsetken ol.  Sammıt jumysynyń ekinshi kúni EO basshylary Eýroodaq elderinde jumys istep turǵan búkil 143 AES-terdiń qaýipsizdigine muqııat tekserý júrgizý jóninde sheshim qabyldaıtyn bolady dep kútilýde. Internet materıaldary negizinde ázirlendi.