Álem nazary – Astanada

EKSPO-ǵa daıyndyq jumystary búginde sońǵy shegine jaqyndap qaldy. Qazir halyqaralyq pavılondardyń qurylysy tolyǵymen aıaqtalyp, olardy kórme qatysýshylaryna tabystaý bastaldy. Budan basqa, kommersııalyq pavılondar men Qoǵamdyq kommýnıkasııalar ortalyǵynyń qurylysy aıaqtaldy. Onda Biryńǵaı qyzmet kórsetý ortalyǵy, Akkredıtteý ortalyǵy jáne Medıa-ortalyq ornalasqan. О́tken jyldyń sońyna deıin memlekettik saraptamadan 11 nysan ótti. Bul sharaǵa qazirgi tańda tórtkúl dúnıe nazar aýdaryp otyr. Máselen, «The New York Times» gazetiniń 2017 jyl­ǵa jasaǵan reıtınginde de Astanadaǵy EKSPO ataldy. Ba­sylymnyń jazýynsha, 2017 jyly barýǵa keńes bere­tin oryndar qatarynda Asta­na­daǵy EKSPO kórmesi de bar. Amerıkalyq basylym saıa­hatshylarǵa 52 baǵyt usyn­ǵan. Bul reıtıngte EKSPO ha­lyq­aralyq mamandan­dy­rylǵan kórmesi ótetin Astana qalasy 26-orynda tur. «2017 jyly Qazaqstan asta­nasynda halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesi ótedi. Kór­meniń taqyryby – «Bola­shaq energııasy», dep jazyl­ǵan basylym materıalynda Astanada sońǵy jyldary ashyl­ǵan tańǵajaıyp meıman­ha­n­alardyń kóptigi de aıtylypty. Qazirgi tańda Astanadaǵy EKSPO aýmaǵynda pavılon­­dardy halyq­aralyq qaty­sýshylarǵa berý jumystary júr­gizilýde. Tipti, Belarýs, Ven­grııa, Ger­manııa, Qytaı, Reseı, Sıngapýr, Túr­kııa, Fran­sııa, Iordanııa sııaqty mem­­leketter pavılondaryn jab­dyqtaý jumystaryna kiri­sip te ketti. Sonymen qatar, qatysýshylarǵa tur­ǵyn­­jaı­lardy berý de bastaldy. «Expo2017astana.com» aqpa­rattaryna súıensek, komıssarlardan 324 ótinim túsken. Bul turǵynjaılar óteýsiz emes, qonaqtar turǵan ýaqytyna jaldaý aqysyn tóleıdi. Kórmeden keıin olar qazaqstandyqtarǵa ótkiziletin bolady. Sóıtip, elordamyzdyń turǵyn úı qory 4 400 zamanaýı jaıly pátermen tolyǵady. Bir jyldyń ishinde EKSPO aıasynda 1 mln sharshy metr turǵynjaı salynǵan. Negizinen EKSPO daǵ­da­­rysqa qarsy joba dep ba­ǵa­lanǵan. Máselen, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý úshin barlyq oblystardyń ákimdikterimen yntymaqtastyq týraly memorandým jasalǵan. Nátıjesinde, búginde 322 otandyq taýar óndirýshiler tartylǵan, jalpy somasy 48,9 mlrd teńgege kelisimsharttar jasaldy. Qorytyndysynda joba búkil Qazaqstan boıynsha 50 myńdaı jumys ornyn quryp, saqtaýǵa múmkindik berdi. Budan basqa, demeýshilik qarjy retinde 126 mln eýro, sonymen qatar, ınvestısııa retinde 211 mlrd teńge tartylǵan. Bul týraly «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov jyl qorytyndysyna arnalǵan Qoǵamdyq keńes otyrysynda málimdedi. Qazirgi ýaqytta 18 halyq­aralyq uıym jáne 112 el kórmege qatysatyndyqtaryn rastaǵan, olardyń 108-i óz komıssarlaryn taǵaıyndady. 94 keli­simshartqa qol qoıyldy. 75 el ulttyq kúnderin ótkizetin ýaqyttaryn aldyn ala belgilep, Ulttyq pavılondardyń 89 tujy­rymdamasy alynǵan. Son­daı-aq, kórmeni halyq­ara­lyq deńgeıde nasıhattaý, jetil­dirý, bıletter satý, týrıs­ter tartý jáne eriktilerdi daıyn­daý boıynsha jumystar júr­gi­zilýde. Al Halyqaralyq qatysý­shy­lardyń kezekti keńe­sin ót­kizý aldaǵy aqpan aıyna josparlanǵan. Jaqynda Birikken Arab Ámir­likteriniń astanasy Ábý-Dabı qalasynda «Astana EKSPO-2017» jáne «EKSPO Dýbaı-2020» arasynda ynty­maq­tastyq memorandýmyna qol qoıyldy. Qujatqa «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov pen «EKSPO Dýbaı-2020» bıýrosynyń atqarýshy dırektory Nadjıb Mohammed ál-Álı qol qoıdy. Qujattyń qol qoıylýy BAÁ-ge Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń resmı issapary jáne Ábý-Dabıdegi «Bolashaq energııasy» búkilálemdik 10-shy mereıtoıly sammıt aıasynda júzege asty. Memorandým aıasynda eki jaq 2017 jyly Astanada jáne 2020 jyly Dýbaı qala­synda ótkiziletin EKSPO kór­melerine daıyndyq barysynda ózara qoldaý kórsetýge kelisti. Sóıtip, halyqaralyq dárejedegi kórmeni uıym­das­tyrý men ótkizýdegi tájirıbe men bilim almasý maqsatynda eki jaq arasynda arnaıy jumys to­by qurylmaq. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»