Azattyqty ańsaǵan Aqbaev edi

Biz Alashorda arystarynyń qasıetti esimderin ardaqtap ataǵan tusta Álıhan Bókeıhanov, Álimhan Ermekov, Maǵjan Jumabaev dep qujat tártibimen qoldanamyz da, Jaqyp Aqbaevtyń tek-esimin qazaqy qalyppen Aqbaıdyń Jaqyby dep bólip aıtady ekenbiz. «Nege?» degen suraq týady. Bul jerde qazaq atamyz jeti atasynan jilik maıy úzilmegen, dáýletti, yrysyn ysyrap qylmaı, qasyndaǵy qarashysyna qaraılasyp, qazaq rýhanııatyna qarjylaı qazyna quıyp otyratyn áleýeti mol áýletti ısharalasa kerek. Máselen, myńdy aıdaǵan Aqaıdyń Qaseni, Orazbaıdyń Medeýi, Mamanquttyń Turysbegi degen syndy Aqbaıdyń Jaqyby... Aqbaı ata da – zamanynda jas Jaqypty mol qarajatqa oqytyp, qasyndaǵy zııatker jastarǵa qarjylaı kómek kórsetip otyrǵan atymtaı jomart. Jýyrda Qaraǵandy oblysynyń memlekettik muraǵatynda memleket jáne qoǵam qaıratkeri, Alashorda úkimeti basshy­la­rynyń biri – sol Aqbaı­dyń Jaqybynyń jeke qo­ry ashyldy. Alashorda úki­me­tiniń 100 jyldyǵy aıasynda atqarylǵan sharaǵa Parlament Senatynyń depýtaty Birǵanym Áıtimova men «Nur Otan» partııasy Qaraǵandy oblystyq fı­lıa­ly tóraǵasynyń birin­shi orynbasary Qadısha Ospa­nova jáne tarıhshy ǵa­lymdar qatysyp, qor­dyń tusaýyn kesti. Alash balasyn adamzat órkenıetiniń aldyna shyǵarý maqsatynda qu­rylǵan Alashorda úki­metiniń basty-bas­ty úsh tulǵasy Aqtoǵaı to­py­ra­ǵynan. Álıhan men Álim­han, úshinshisi osy – Ja­qyp Aqbaev. Qarqaraly pe­tısııasyn jazǵan zań ma­gıstri. Bul petısııa sol kez­diń kózqarasynan kósh il­geri, naǵyz demokrattyq ba­ǵyttaǵy qundy qujat edi. Shara shymyldyǵyn ob­lystyq muraǵat dırektory Jańagúl Tursynova tú­rip, Qazaqstannyń ult­tyq muraǵat qory Ja­qyp Aqbaevtyń ja­ńa qu­jat­tarymen to­lyq­q­a­nyn tilge tıek etti. Alash ary­­synyń jeke qo­ry­na onyń 1898-1997 jyl­dar aralyǵyndaǵy saıa­sı-qoǵamdyq qyzmetin kór­­­­­setetin 32 qujat pen is­teri tirkeldi. On­da qaı­rat­­kerdiń ómir­ba­ıa­ny­na qa­tysty qundy de­­rek­ter men qujattar, foto­qu­jat­tar, hat almasýlar bar. Bu­lar árıne, azat­tyqty Aqbaevtyń kó­zimen bir kóreıin degender­ge taptyrmas dúnıe­ler. Jaqyp Aqbaev Omby já­ne Tom gımnazııala­ryn­da oqyǵan. Sankt-Pe­ter­­býrg ýnıversıtetiniń zań fakýltetin altyn be­l­gige bitirdi, sony­men qatar, Sankt-Peter­býrg arheologııalyq ıns­tıtýtynda oqy­dy. Ombynyń sot ve­do­mstvo­syn­­­da álem soty laýazy­myn atqardy. Patsha úki­­­me­tiniń otarlyq júıe­­sine qar­s­y Omby, Pet­ro­pav­l, Semeı, Pav­lo­dar, Qarqaraly qala­la­­ryn­da­ǵy revolıýsııalyq is-sha­­ralardy uıym­das­ty­rý­­­shylardyń biri. 1905 jy­­ly Á.Bókeıhan, A.Baı­tur­­­­­­sy­novpen bir­ge­ Qar­­­­qa­raly halqy­nyń ot­ar­­­­­­lyq qa­naýǵa qarsy na­ra­­­­zy­lyq sherýlerin uıym­da­s­­­­tyr­dy. Alashorda úki­me­tin qu­rýshylardyń bi­­ri – Álı­han­ Bókeıhannyń ja­qyn se­rigi. Shara sońyna taman «Ja­qyp Aqbaev – saıa­sat­­ker, patrıot, zań­ger» atty ta­­rıhı-derekti kór­me uıym­­dastyryldy já­ne ob­l­­ys­tyq me­mlekettik muraǵat qory­nan al­yn­ǵan «Alash» qoz­ǵa­lysy, «Alashorda» úki­metiniń qaıratkerleri jaı­ly derekti fılmder kór­setildi. Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY