Memleket basshysy Qazaq handyǵynyń 550 jyldyq torqaly toıynda qazaq eliniń Uly dalada saltanat qurǵan Ǵun ımperııasy, Túrik qaǵandyǵy men Altyn Orda memleketiniń zańdy murageri ekenin atap aıtqan edi.
Osy oıdy tarqatyp aıtsaq, Máńgilik El muratynyń alǵashqy kezeńinde ǵundardyń táńirquty Móde qaǵan ultaraqtaı jerin jaýǵa bermeı, jaýynger halyqtyń basyn qosyp, joraly jurtqa aınaldy. Bul kezeńde el birligi men jer tutastyǵy basty ustanym edi.
Eýrazııanyń keń-baıtaq jazırasyn at tuıaǵymen dúbirletken Túrik qaǵandyǵy tusynda babalardyń uly muraty qaıta dáýirledi. Jeruıyq meken О́túkenge el qondyrǵan bahadúr Bilge qaǵan «Táńir jarylqap, kedeı halyqty baı qyldy, azdy kóp qyldy, tórt tarapty beıbit etti». Bul kezeńde tarpań mingen túrik balasy astana salyp, baılyqqa keneldi, qýaty kemeldenip, halqynyń sany artty, tóńiregin tynyshtandyryp, kórshilerimen beıbit qatynas ornatty. Osylaısha myǵym memleket, eńseli el boldy.
Máńgilik El muraty Qarahan dáýirinde taǵy bir túlep, artynsha aıbarly Altyn Ordamen birge qaıta jańǵyrdy. Ásirese, halyq áspettep «ázız» dep ataǵan Áz-Jánibek tusynda «qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan» zaman ornady. Tarıhy qıly, taǵdyry ortaq, tili ózgeshe, dini bir etnostardyń basyn biriktirgen ulys alyp derjava deńgeıine kóterildi.
Aıbatty ımperııa «aǵaıynnyń daýlasqanynan, bekti halyqtyń jaýlasqanynan» bereke-birliginen aıyrylyp, ydyraǵannan keıin uly ańsar da buldyraǵan saǵymǵa aınaldy. Tek túgel túrkiniń qarashańyraǵy qazaq jurty táýelsizdik alyp, týystaryn túgendegen tusta Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen bultty jarǵan kúndeı bop Máńgilik El muraty tarıh sahnasyna shyqty. Tuńǵıyq tarıhty tereń biletin Memleket basshysy halqynyń passıonarlyq qýatyn baǵamdap, ony «Uly Dalanyń murageri» dep baǵalady.
Bolashaqqa bastar jolda Máńgilik El muratyn temirqazyq etip ustandy.
Bıylǵy halyqqa dástúrli Joldaýdyń taqyrybynan da buny aıqyn ańǵarýǵa bolady.
«Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» dep atalatyn Joldaýynda Elbasy elimizdiń damý kezeńderin satylap kórsetedi.
Birinshi jańǵyrý, budan shırek ǵasyr buryn elimizdiń azattyqqa qol jetkizip, táýelsiz memleket bolyp qalyptasý kezeńinen bastalady. Bul alǵashqy kezeńde eldiń birligi, jerdiń tutastyǵy qamtamasyz etildi.
Ekinshi jańǵyrý – Arqa tórine Astana ornap, ekonomıkamyz básekege qabiletti 50 eldiń qataryna engen, halqymyzdyń qýaty artyp, tórtkúl dúnıeniń tórt tarapyna beıbitshil bastamalarymen tanylǵan kezeń.
Osy Joldaýmen birge bastaý alatyn úshinshi jańǵyrý da «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyratyn, jahandyq básekege qabilettilikti qamtamasyz etetin, aımaqtyq kóshbasshyǵa aınalǵan abat eldi baıandy bolashaqqa, uly órkenıetke bastaıtyn qutty qadam bolyp sanalady.
Bul turǵydan alǵanda, Joldaýda aıtylǵan Qazaqstannyń jańǵyrý kezeńderi Máńgilik El muratyn ustanǵan Ǵun memleketi, Túrik qaǵandyǵy, Altyn Orda ulysyndaǵy damý kezeńderimen de sáıkes keletin sııaqty.
Biz sondyqtan Memleket basshysynyń Úndeýinde usynylǵan konstıtýsııalyq ózgerister men Qazaqstan halqyna arnaǵan bıylǵy Joldaýynda júktelgen mindetterdi qazaq qoǵamynyń bolashaǵyna baǵyt-baǵdar siltep, alysqa samǵatatyn qos qanat dep qabyldadyq. Asqaq eldiń asyl ańsary – Máńgilik El muraty osylaısha jańa beleske kóterildi.
Osy oraıda, elimizdiń Ata Zańy aldaǵy damýymyzdyń negizgi tiregi ekenin eskersek, Elbasy bastamasymen ornyqqan Máńgilik El muratyn Konstıtýsııamyzdyń mátinine engizý týraly Parlament Senatynyń Tóraǵasy Q.Toqaevtyń usynysyn qoldaı otyryp, bul qadam kemel keleshegimizdiń kepiline aınalar edi dep paıymdaımyz.
Darhan QYDYRÁLI,
"Egemen Qazaqstan"
