Jasampazdyq jolynda jasalar jańa qadam

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń konstıtýsııalyq reformalardyń jobasyn jalpyhalyqtyq talqylaýǵa usyný jónindegi bul jolǵy sheshimi de eldiń búgini men keleshegin, Máńgilik El bolýymyzdy tereńinen oılaǵandyǵy dep tanydyq. Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń «Bılik tarmaqtary arasyn­da ókilettikterdi qaıta bólý máse­leleri jónindegi» arnaıy Ún­deýinde «Aldaǵy reforma bizdiń damýymyzdyń qısyny men tu­tastaı qazirgi zamanǵy damý qısynyna arqa súıeıdi. Negizgi máni – Prezıdent óziniń birqa­tar ókilettigin Parlament pen Úkimetke beredi. Kúshti prezı­denttik vertıkal bizge memleket qalyptastyrýdaǵy orasan qıyndyqtardy eńserý barysynda qajet boldy. Bul ýaqytynda ózin aqtady», degen sózin alǵa tarta otyryp, Elbasy 1991 jyldyń 16 jeltoqsany kúni táýelsizdigimizdi jarııalaǵan kúnniń ertesinde barlyq Úkimet múshelerin jınap alyp: «Káne, qaısyń memleket quryp kórip edińder? Men de memleket quryp kórgen joqpyn! "Memleketti endi quramyz", dep kóńilindegi alań jaılardy da, jan tolǵanysyn da sezdirgisi kelmeı aıtqan osy bir aýyz tarıhı sózi el ishinde áli de aıtylarynyń oıǵa oralatyny bar. Uly ýaqyt sol memleketti qurý úshin Qazaqstandaǵy prezı­denttik bıliktiń der ýaǵynda ornyq­tyrylǵanyn jáne de halqymyzdyń Nursultan Nazarbaevqa el bıli­gin senip tapsyrǵanyn, ol usta­nymdaryn 1995 jyly 30 tamyz kúni jalpyhalyqtyq referendým arqyly Konstıtýsııamyzǵa engizilgen tolyqtyrýlar men ózgerister negizinde biraýyzdan bekitip berýi eldiń de, Elbasynyń da kóregendigin aıǵaqtaıtyn dara da dana sheshim bolatyn. Prezıdenttik basqarý bıligin óz qolynda ustaǵan Prezıdentimizdiń ár qadamy, ár Jarlyǵy, ár aıtqany men ár sózi óziniń týǵan eli men týǵan hal­qy­nyń arman-múddesinen, jalpy qazaqstandyqtardyń maqsat­tarynan týyndap jatty. Elbasy óz eliniń kókeıindegisin jazbaı tanı bildi, tanyp ta kele jatyr! Elbasy halqyn adastyrǵan joq, kerisinshe, halqyn da, elin de álem aldynda asqaqtatty, aıbynymyzdy asyrdy, bárimizdi tárbıelep ósirdi, óndirdi, qamqorlyǵyn áli de aıap qalyp otyrǵan joq. Sonymen birge, Nursultan Nazarbaev XXI ǵasyrdyń jańa álemine jańa kózqaras, tyń oılar men tyń bas­tamalar ala keldi. Álem dúnıeniń jańa myńjyldyǵynyń jańa tarı­hynda dóńgelengen Jer sharyn jáne onyń ústinde ómir súrip otyrǵan barsha adamzattyń ózin de, onyń búgingi tirshiligi men san ǵasyrlyq órkenıetin de saq­tap qalýdyń jáne sol úshin ıadro­lyq qarýsyz álem qurýdyń amalyn aıtyp, jobasyn syzyp, jolyn kórsetip berip, soǵan bas­tamashy bolyp otyrǵan jalǵyz-aq Prezıdentti biledi! Ol – Nursultan Nazarbaev! Jáne de Qazaqstan Prezıdenti tutasa bitken álemniń bir-birine senimmen qaraý kózqarasyn ala kelgen, álem memleketteri arasyndaǵy qarym-qatynastyń endigi arqaýy ózara senim men ózara qurmetteýshilik qana bola alady degen jáne soǵan úlgi tutarlyqtaı tyń da batyl qadam jasaı bilgen álemdegi birden-bir Prezıdent, birden-bir saıasatker! Nazarbaevtyń tikeleı batyl sheshimimen Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan bas tartýy jáne Semeı ıadrolyq polıgonyn jabýdaǵy tarıhı sheshimi, sondaı-aq, adamzattyń osy zamanǵy bas­ty qaterleri – lańkestik, jappaı qyryp-joıý qarýynyń taralýyna, transshekaralyq qylmystyń ósýine, adam balasynyń rýhanı jan dúnıesine de zardapty qater tóndirer myń jyldyqtar boıy qalyptasqan rýhanı dástúrlerden qol úzýine jol bermeý, álemdik dástúrli dinderdi qurmetteý men saqtaý jolyndaǵy adamı qadamdary dúnıeniń búgingi tarıhyna altyn áriptermen jazylǵan jáne óziniń mánin máńgi joımaıtyn parasattylyq dep tanımyz. Prezıdentimizdiń álemdik daý-janjaldardy, qarýly qaqty­ǵystardy bitimgershilik, araaǵaıyndyqpen sheshý jolyn­daǵy saıası erik-jigeri men aıqyn ustanymy da qany qyzyp turǵan dúnıeniń ystyǵyn basyp, jarastyrýdyń jańa bir tynysyn ashty. Kúni keshegi Sırııa máselesine arnalǵan eki kúndik Jer-jahannyń nazaryn aýdarǵan «Astana prosesi» osynyń aıǵaǵy. Áńgimemizdiń osy tusynda: «Týa bitti kıeli bir qasıetimen qazaq topyraǵynda dúnıege kelip jáne de óz dáýiri ózine laıyqtap týǵyzǵan adamzattyń ...bir perzenti Nursultan Nazarbaevtyń... kókiregine Jaratqannyń ózi... alǵashqy nurymen de, sáýlesimen de onyń boıyna qazynaly aqyl, túpsiz tereń oı, sarqylmaıtyn sabyr, tozbaıtyn tózim, júırik qııal, esh nársemen par kelmes parasat, qaıyrymy mol kóńil, keń júrek, sheshile sóıler sheshen til men án tóger kómeı, kóz jetip kóre almaıtyndy da, qulaq túrip estı almas­ty da tap basyp tanı alar sezim quıyp bergen edi. Sol qasıetti de kıeli jaratylys óziniń... ulyn myń páleden qorǵaı júrsin, ári aıbyny, ári piri bolsyn dep qyzyl jolbarysty ıyǵyna birge qondyrǵan-dy», – dep Elbasynyń erekshe qasıetterin tanymyqtaǵy osy bir aýyz pikirdi 2012 jyly jaryq kórgen «Álemdi júregine syıǵyzǵan» derekti hıkaıatymnan alyp, búgingi kúnniń úndes oqıǵasymen oraılastyra sóıleýdi de jón sanadyq. О́ıtkeni, óziniń prezıdenttik bıligin ultaralyq qarama-qaı­shylyqtar men túrli kózqarastardy ortaq bir múddege – tatýlyq pen birlik múddesine toǵystyra bilgen Nazarbaev saıasatyn bul kúnderi álem moıyndap otyrsa, muny da Qazaq eliniń basyna qonǵan baqtyń biri dep uǵynǵanymyz abzal. Elbasy bılik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaıta bólý máselesine arnap ótkizgen jumys tobynyń bir otyrysynda: «Elimiz aman, jurtymyz tynysh, turaqtylyqtyń arqasynda ornyqty damýǵa jol ashyldy. Elimizdi osy baǵytynan ajyratpaı, ilgeri bastyra berý úshin 5 ınstıtýttyq reforma arqyly eldi demokratııalandyrý qajet», – dep osy oıyn ortaǵa sala otyryp, Konstıtýsııaǵa birqatar ózgerister engizýdiń batyl ári qajetti usynystary jasaldy. Ásirese, Úkimet pen Parlamenttiń memleketti basqarýdaǵy róli men jaýapkershiligin kúsheıtýge úlken mán berilip otyr. Kons­tıtý­sııalyq ózgeristerde Parla­ment palatalarynyń Úki­met músheleriniń qyzmetin baqy­laý ókilettigin kúsheıtý arqyly já­ne de Úkimettiń palata­lar al­dynda jaýapty bolady dep belgilenýi de elimizdiń áleýmet­tik-ekonomıkalyq, ózge de baǵdar­lamalardyń oryndalý barysyn qadaǵalap, isti tııanaqtap otyrýǵa da negiz bolary sózsiz. Sondaı-aq, ózgeristerdiń bir parasy sot júıesi men proký­ra­tý­ranyń konstıtýsııalyq negizderin naqtylaýdy qamtıtyn bolady. Bul adam quqyn qorǵaýdaǵy jáne zańdylyqty qamtamasyz etýdegi jańa bir demokratııalyq qadam retinde qarastyrylyp otyr. Qandaı jaǵdaı bolsa da, El­ba­­syna sengen jáne áli de senip kele jatqan Qazaqstan qoǵa­my Nursultan Nazarbaevtyń bul jol­ǵy Úndeýin de, bul jol­ǵy aıt­qandaryn da zor qanaǵat sezim­men qabyldady. Táýel­siz­digimiz­diń shırek ǵasyrlyq keze­ńinde halqymyz Elbasynyń úlgi-óne­gesimen saıasatta sabyrly bolýdy úırendi. Elbasynyń ustanymy negi­zinde eldiń birligi men ynty­maǵyn bárinen de joǵary qoıýdyń qanshalyqty baǵaly da qundy eken­digine kózimiz aıqyn jetip otyr. Endigi arada qoǵamda júrgiziletin kez kelgen reforma, kez kelgen ózgerister bolsyn, solardyń bári de eldiń birligi men yntymaǵyn uıys­tyrýdy odan ári tereńdetýdi kóz­degende ǵana tabysty bolary eshbir kúmán-kúdik týǵyzbaýy kerek. Buǵan Elbasynyń ómirlik usta­nymy, júrgizip kele jatqan saıasaty men reformalary aıqyn dálel. Bul sózimizdiń bir jelisin bu­ry­ndary aıtylǵan myna bir pi­ki­ri­mizdegi: «Eldiń tynysh­tyǵy – táýelsizdigimizdiń turaq­tyly­ǵynyń kepili. El tynyshtyǵy eń áýeli bizdiń ózimizdiń alańdamaı ómir súrip, alda turǵan mindetterdi júzege asyrý arqyly myna dúbirli dúnıe dúrmeginiń shańyn qaýyp qalmas úshin kerek. El bolyp qalý úshin, egemendikti ustap turý úshin kerek! Bizge keregi de sol – el men egemendik! Qalǵanynyń bári de ótkinshi! Nazarbaev neni de bolsa elimen birge kórdi, elimen birge tózdi, elimen birge jeńdi! Biz táýelsiz el bolǵanymyzdy aıdaı álemge batyl jarııalaǵannan keıin, aıdaı álemge batyl ún qatyp, batyl qadam da jasaýymyz kerek edi. Sony jasaı bildik! Sony jasata bildi Elbasymyz!» degen osy bir oıymyzdy qaıyra bir jańǵyrta otyryp, konstı­týsııalyq reformalardyń jobasyn jalpyhalyqtyq talqylaýǵa usyný jónindegi Elbasynyń bul jolǵy sheshimi de eldiń búgini men keleshegin, Qazaq eliniń Máńgilik El bolýyn tereńinen oılaǵandyǵy dep tanydyq. Sol úshin de Elbasyna rızamyz! Jabal ERǴALIEV, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Parlament Senatynyń depýtaty