Borysh aýyrtpalyǵy jeńildedi

Memlekettik baǵdarlama sheńberinde 25 myńnan asa qaryzdy qaıta qarjylandyrý josparlanyp otyr. Ipotekalyq kredıtterdi qaıta qurylymdaýdan úmitker qazaqstandyqtar jyldam sheshim qabyldaýy kerek, sebebi, memlekettik baǵdarlama qarajatyn ıgerý kezeńi 2017 jylǵy 1 sáýirde aıaqtalady. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jylǵy 11 aqpandaǵy keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy problemaly kredıtterden arylý, bankterdiń kredıttik jumys isteý qabiletin qalpyna keltirý jáne oǵan is júzinde muqtaj qazaqstandyqtardyń ıpotekalyq kredıtter boıynsha boryshtaryn qaıta qurylymdaý máselesin sheshý qajettiligi týraly tapsyrma bergenin eske salamyz. Osy tapsyrmany oryndaý úshin ıpotekalyq qaryz alýshylardyń problemalaryn sheshý jónindegi sharalardyń biri retinde Ulttyq Bank Úkimetpen birlesip ıpotekalyq jáne ıpotekalyq turǵyn úı qaryzdaryn qaıta qarjylandyrýǵa Ulttyq Banktiń qarajatynan 130 mıllıard teńge bólý týraly sheshim qabyldaǵan bolatyn. Tıisti baǵdarlama 2015 jylǵy sáýirde bekitildi. Retteýshi statıstıkaǵa taldaý jasap, ıpotekalyq qaryz alýshylardyń ótinishterin zerdeledi jáne osy jumys qorytyndysy boıynsha bankterdiń 2004-2009 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńde qaryz alǵan klıentterine kó­mek berý kerek dep sheshti, sebebi, problemaly ıpotekalyq qaryzdardyń jalpy kóleminiń aıtarlyqtaı úlesi (82%) dál osy kezeńge keledi. Sol jyl­dary qarjylyq qyzmetterdi tutyný­shylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesi endi qalyptasa bastaǵany, bankterdiń qamtamasyz etýdiń quny sııaqty jaǵdaıǵa mán berip, qaryz alýshylardyń tólem qabiletine jetkilikti túrde talap qoımaı, halyqty belsendi kredıttegeni kópshiliktiń esinde. О́kinishke qaraı, kóp­tegen qaryz alýshylar ózderiniń qa­ryzǵa qyzmet kórsetý jónindegi qar­jylyq múmkindikterin durys eseptemedi, al jyljymaıtyn múliktiń joǵary baǵasy sodan beri birneshe ese tómendedi. Ipotekany qaıta qarjylandyrý baǵdar­lamasyn iske asyrýdyń aıqyn­dylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda baǵdarlamany ázirleý kezinde vedomstvoaralyq jumys toby quryldy.Jumys tobynyń quramyna Ulttyq Banktiń mamandarymen qatar, mem­le­kettik organdardyń, saıası partııa­lar­dyń jáne túrli qoǵamdyq bir­lestikterdiń ókilderi kirdi. Is júzinde muqtaj qaryz alýshy­larǵa kómek kórsetý úshin qaıta qar­jylandyrylatyn qaryzdardyń naqty ólshemsharttary aıqyndaldy. Atap aıtqanda, 2015 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha negizgi borysh boıynsha 36,5 mln teńgeden aspaıtyn qaldyǵy bar ıpotekalyq turǵyn úı jáne ıpotekalyq qaryzdardy qaıta qarjylandyrý týraly sheshim qabyldandy. Boryshtyq júktemeni jeńildetý maqsatynda qaryz alýshynyń jyldyq 3%-dan aspaıtyn syıaqy mólsherlemesi boıynsha negizgi boryshy qaıta qarjy­landyrýǵa jatady, bul rette syıaqy, komıssııalar, qaryz boıynsha turaqsyzdyq aıyby boıynsha jınaqtalǵan bereshekti bankter keshiredi. Baǵdarlama menshiginde jalǵyz bas­panasy bar qaryz alýshylarǵa arnalǵan. Qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý barysynda týyndaǵan máse­le­ler­di taldaý nátıjeleri boıynsha Ult­tyq Bank onyń talaptaryn jetildirdi. Halyqtyń áleýmettik osal topta­rynyń (HÁOT) ishindegi qaryz alý­shylarǵa járdem berý úshin qaryz alý­shy­lardyń osy sanaty qaryz boıynsha bereshekti banktiń paıdasyna óndirý kezinde sot taǵaıyndaǵan memlekettik baj tóleýden bosatyldy, al problemaly valıýtalyq qaryzdardy qaıta qarjylandyrýdy Ulttyq Banktiń 2015 jylǵy 18 tamyzda belgilengen resmı baǵamy (1 AQSh dollary úshin 188,35 teńge) boıynsha júrgizý sheshildi. Qazirgi kezde qaryz alýshylar Ulttyq Banktiń bastamasymen Baǵdarlamanyń talaptary boıynsha qaryzdardy qaıta qarjylandyrý kezinde týyndaǵan sa­lyq­tardy tóleýden bosatyldy. 2017 jylǵy 1 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha bankter ıpotekany qaıta qarjylandyrý úshin 27 099 ótinim berdi, onyń ishinde 123,8 mlrd teńge somaǵa 20 473 ótinim maquldandy. Ulttyq Bankte baǵdarlamany iske asyrý úshin bólingen aqshany ıgerý kezeńi 2017 jylǵy 1 sáýirde aıaqtalatynyn eske salady. Alaıda ıpotekalyq qaryzdardy qaıta qarjylandyrý múmkindigi osy merzimnen keıin de saqtalady. Máselen, taǵy da 10 jyl ishinde qaryzdar buryn qarjylandyrylǵan qaryzdardy óteýden túsken aqsha esebinen qaıta qarjylandyrylýy múmkin.