Gúl-kóktemniń kúlimdegen kúnimen birge kelip jetken arýlar merekesine oraı, Elbasynyń jyl saıyn názik jandar qaýymynyń ókilderimen júzdesip, quttyqtaýy dástúrge aınalǵan. Bıyl da ónerimen, eńbegimen elenip júrgen arýlarmen Memleket basshysynyń «Kóktem shýaǵy» atty kezdesýi ótti.
Prezıdent kezdesýge kelgen qyz-kelinshekterdiń árqaısysyna kóńil-bólip, emen-jarqyn áńgimelesti.
– Qymbatty hanymdar! Jyl saıyn Aqordada dástúrli «Kóktem shýaǵy» dál osy kezde ótkiziledi. Ony ózderińiz bilesizder. Aldaǵy kele jatqan mereke – Áıelder kúni barshańyzǵa qutty bolsyn! Baq-bereke, jaqsylyq tileımin! Búgin bizdiń ortamyzda áıel azamattardyń ár salada qyzmet istep júrgen ókilderi bar. Kóp balaly analar, depýtattar, ǵalymdar, sot, dıqan, kásipker, ónertapqysh, dáriger, ánshi, jýrnalıst, aktrısa, sportshy, jaýyngerge deıin aramyzda otyr,– degen Elbasy elimizde áıelderdiń róline ár ýaqytta nazar aýdarylyp kele jatqanyn aıtty.
– Biz – anany, áıeldi ár ýaqytta qurmettep, joǵary baǵalaǵan halyqpyz. Batyr analarymyz el basyna kún týǵanda er-azamattarmen birge qolyna qarý alyp, Otan qorǵaǵan. El úshin er-azamattarmen birge jaýǵa shapqan Bopaı hanym, Hıýaz Dospanova, Álııa, Mánshúkter óshpes erlikterimen eldiń sanasynda qalǵanyn bárimiz jaqsy bilemiz. Qazaq áıelderiniń arasynda zor qurmetke bólengen úlken analarymyz Domalaq ana, Aısha bıbi, Aıǵanym hansha, Zere ájelerimiz parasattyń sımvoly bolyp sanalady. Búgingi Qazaqstan áıelderi – sol parasatty jalǵastyratyn, ańyzǵa aınalǵan analarymyzdyń jolyn jalǵaıtyn izbasarlary. Biz árqashan «Áıel – úıdiń qazyǵy» dep áıelin qurmettegen halyqpyz. «Qyz ósse eldiń kórki» dep qyzyn qurmettegen halyqpyz. Uly Dalada qıly zamannan kele jatqan ıgi dástúr qazir de jalǵasýda, – dedi N.Nazarbaev.
Memleket basshysy óz sózinde áıelder qaýymynyń Qazaqstan qoǵamyn damytýǵa súbeli úles qosyp kele jatqanyn aıtty. Názik jandylar búginde qol qýsyryp qarap otyrmaı, el ekonomıkasynyń barlyq salasynda, memlekettik qyzmette, ǵylymda, jeke kásipkerlikte, bilim berý men densaýlyq saqtaý salalarynda eńbek etip jatyr. Búginde memlekettik qyzmetkerlerdiń 55 paıyzyn arýlar quraıdy. Bilim berý salasynda – 65 paıyz, densaýlyq saqtaý isinde 75 paıyz áıelder jumys isteıdi. Jeke kásipkerlikpen aınalysatyn jandardyń teń jartysyna jýyǵy názik jandylar, shaǵyn jáne orta bıznestiń 42 paıyzy áıelder qaýymynyń qolynda. «Bolashaq» baǵdarlamasymen shetelderde bilim alǵan 12 myńnan astam jastyń jartysy qyzdar.
– Biz qasıetti Táýelsizdigimizdiń úshinshi músheline aıaq bastyq. Osy jyldarda memlekettigimiz nyǵaıyp, aıaǵyna nyq turýyna áıelderdiń qosqan úlesi erekshe. Elimizde eńbek etetin azamattardyń teń jartysynan kóbi qyz-kelinshekter. Áıelder Úkimet quramynda, Parlament qabyrǵasynda, túrli deńgeıdegi ákimdikterde tabysty jumys atqarýda,– dedi Elbasy.
Memleket basshysy atap ótkendeı, qazirgi tańda elimizde eńbek etemin, tabys tabamyn degen janǵa barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Eń bastysy, el irgesi tynysh, tatýlyq pen turaqtylyq bar. Bul eń mańyzdy másele bolyp tabylady.
– BUU málimetterine súıensek, búginde jer júzinde 1 mıllıardqa jýyq adam ashtyqtan azap shegýde, 3 mıllıard adam taqyr kedeı, 16 mıllıon adam quldyqta ómir súredi. 65 mıllıon adam bosqyn bolyp, shybyn jany úshin jat jerde bas saýǵalap júr, onyń jartysy jastar men sábıler. Osyndaı almaǵaıyp zamanda elimizdiń beıbitshilikke bólenýi birlik pen berekege uıyp, tatýlyqty tý etkeniniń arqasy. Elimizde jyl saıyn myńdaǵan jańa jumys orny ashylyp jatyr. Eńbek etemin degen janǵa barlyq múmkindik jasalýda. Biz – táýbesinen jańylmaǵan elmiz. Bardy baǵalap, kózdiń qarashyǵyndaı saqtaı bilgen halyqpyz. Ári qaraı da osyny saqtaı bilýimiz kerek. Tatý elde taqsiret bolmaıdy, – dedi Prezıdent.
Elbasy sóz etkendeı, Qazaqstandaǵy ómir standarty ortasha álemdik kórsetkishten asyp túsedi. Elimizdegi turǵyndardyń adamı suranystarynyń, qajettilikteriniń artýy qalypty qubylys. Bul týraly Prezıdent Sıngapýrdaǵy jaǵdaıdy mysalǵa keltirip ótti:
– Sıngapýr álemdegi baı memleketterdiń biri sanalady. Men eldi uzaq ýaqyt basqarǵan burynǵy basshysynan «Sizderde bir adamǵa 60 myń dollardan keledi. Halyqty baspanamen qamtamasyz ettińizder, bári kúıli-qýatty turady. Olardyń suranystary bar ma?» dep suradym. Ol: «Árıne, bolǵanda qandaı. Páterde turatyndar jeke úıli bolǵylary keledi. Toıota minip júrgender Mersedesi bolǵanyn qalaıdy», dep jaýap bergen edi. Bul durys ta. Adamnyń yntyzarlyǵy jumys isteýge, aqsha tabýǵa ıtermeleıdi jáne búkil qoǵamdy ilgeriletedi, –dedi Memleket basshysy.
N.Nazarbaev elimizdegi demografııalyq saıasat aıasynda analar men balalardy qoldaýǵa erekshe kóńil bólinetinine de toqtalyp ótti. Osy kezdesýde aıtylǵandaı, bıylǵy jyly Prezıdenttiń tikeleı tapsyrmasy boıynsha 2030 jylǵa deıingi Otbasy jáne genderlik saıasat tujyrymdamasyn júzege asyrý bastalady. Shilde aıynan bastap dúnıege kelgen sábı úshin beriletin jórgekpul 20 paıyzǵa artady. Jyl saıyn analar men balalardy qarjylaı qoldaý úshin bólinetin shyǵyn kólemi 160 mıllıard teńgeni quraıdy. Taǵy 120 mıllıard teńge ata-analarǵa Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenedi. Sońǵy on jyl ishinde elimizde analar ólimi – 3,7 esege, al balalar ólimi 1,5 esege tómendegen. Sóz joq, analar men balalardyń ómirin uzartýǵa qol jetkizý – asa mańyzdy máselelerdiń biri.
Nursultan Nazarbaev arýlarǵa elimizdegi genderlik saıasatty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar mindetti aıqyndap berdi. Onyń ishinde otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý basty mindettiń biri bolyp sanalady. Bul oraıda, Elbasy Qazaqstanda erli-zaıyptylardyń jaýapkershilik arqalaýǵa daıyn bolmaýynyń saldarynan nekege turǵan árbir úshinshi juptyń ajyrasyp jatqany jóninde málimet keltirdi.
– Qazir elimizde ata-ananyń tek bireýiniń ǵana asyraýyndaǵy tolyq emes jarty mıllıon otbasy bar. Bul máseleni sheshý jóninde sharalar qabyldaý qajet, – dedi Prezıdent. Sonymen birge, Memleket basshysy balalarǵa qatysty kez kelgen zorlyq-zombylyqty joıyp, óskeleń urpaq tárbıesin arnaýly úıirmeler men mekemelerde patrıottyq sezimdi kúsheıtý arqyly qamtamasyz etý qajettigine nazar aýdardy.
Elbasy aıtyp ótkendeı, aldaǵy ýaqytta tórt jylda bir ret Olımpıada jeńimpazdary jetekshilik etetin Búkilqazaqstandyq balalar olımpıadasyn ótkizý múmkindigin qarastyrýǵa bolady. Taǵy bir másele – áıelderdiń ortasha kiris deńgeıi erkektermen salystyrǵanda áli kúnge deıin úshten bir mólsherge tómen. Mundaı jaǵdaıdyń oryn alýynyń basty sebebiniń biri – Úkimet bekitken Áıelder eńbegin qoldanýǵa tyıym salynǵan jumystar tizimi.
Elbasy genderlik saıasattyń basymdyǵy bar bir baǵyty retinde analar men balalar úshin qolaıly orta qalyptastyrý, sondaı-aq anaǵa degen syılastyq mádenıetin jandandyrý qajettigin aıtyp ótti.
– Bálkim, balalar úshin jalpyulttyq ashyq esik kúnderin ótkizip otyrý kerek bolar. Qurmetti hanymdar, sizderdiń qoldaýlaryńyzben biz barlyq josparymyzdy iske asyra alamyz dep úmittenemin, – dedi Memleket basshysy.
Jyl saıyn Aqordada 8 naýryz merekesine oraı ótetin kezdesýge ár salada el ómirine eleýli eńbek sińirgen qyz-kelinshekter keletini belgili. Bıylǵy júzdesýge kelgen arýlardyń arasynda da ekonomıka, óner, sport, demografııa, densaýlyq saqtaý syndy san túrli salada súbeli eńbek sińirip júrgen názik jandylar bar.
Atap aıtar bolsaq, kezdesýge Parlament Májilisiniń depýtaty, Bala quqyqtary jónindegi ýákil Zaǵıpa Balıeva, ǵalym-mıkrobıolog, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi, «Úzdik jas ǵalym-2014» baıqaýynyń jeńimpazy Álııa Ernazarova, jýyrda Almatyda ótken Ýnıversıada-2017 chempıony Anna Shevchenko, QHA múshesi, aýyl mektebiniń dırektory, qazaq tili men ádebıeti pánderiniń muǵalimi Irına Sedova, «Jas Atameken» jas kásipkerler klýbynyń prezıdenti Zarına Kókjanova, aqyn, «Shabyt» halyqaralyq baıqaýynyń laýreaty Tolqyn Qabylsha, ánshi, halyqaralyq baıqaýlardyń jeńimpazy Marııa Galıskaıa, «Teńizshevroıl» JShS adam resýrstaryn basqarý bas menedjeri Sholpan Altybaeva, aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri, aýdandyq máslıhat depýtaty Qarlyǵash Rázıeva, Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Mádına Ábilqasymova, «Astana-Balet» teatrynyń jetekshi balerınasy Mılana Býkanova, kóp balaly ana, «Kúmis alqa» ıegeri Oksana Muqasheva, qobyzshy, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Aqerke Tájibaeva, Astana qalalyq kámeletke jasy tolmaǵandar isi jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sottyń tóraıymy Nazılııa Razzaq, Abaı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń solısi Oksana Davydenko, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń Parashıýtpen sekirýge daıyndaý ortalyǵynyń aǵa mamany Rımma Ramazanova, belgili aktrısa, estrada ánshisi Saltanat Baqaeva, jýrnalıst, respýblıkalyq baıqaýlardyń jeńimpazy Venera Mırlanqyzy syndy tanymal jandar boldy.
Elbasymen júzdesken názik jandylar alǵashynda tolqynystaryn basa almaǵany baıqalyp turdy. Olar Elbasyna degen lebizderin bildirip, sheksiz alǵystaryn jetkizdi. Memleket basshysy olardy yqylaspen tyńdap, ádemi ázil, maǵynasy tereń támsil aıtyp otyrdy.
Soltústik Qazaqstan oblysy Vozvyshenko orta mektebiniń dırektory, ulty nemis, balalarǵa qazaq tili men ádebıetinen sabaq beretini joǵaryda aıtylǵan Irına Sedova osy kezdesýde Elbasy Nursultan Nazarbaevqa dombyra syılady.
– Bizdi alys-alys aýyldardan, elimizdiń túkpir-túkpirinen shaqyryp, osyndaı shýaqty kezdesý uıymdastyrǵanyńyz úshin Sizge alǵysym sheksiz. Bul – biz úshin umytylmas tarıhı oqıǵa! Qurmetti Nursultan Ábishuly, meniń qazaq tilin bilýim taǵdyryma erekshe áser etti. Qazirgi tańda ózim bilim alǵan mekteptiń dırektorymyn ári sonda qazaq tili men ádebıetinen sabaq beremin. Endi aǵylshyn tilin úırenip júrmin. Memlekettik tildi bilý árbir azamattyń paryzy desek, ózge tildi bilý óziń úshin kerek. Sondyqtan Sizdiń úsh tildi bilim berý týraly bastamańyzdy qoldaımyn. Asa qurmetti Elbasy! Qazaqtyń sharshaǵanyn basatyn da, jan saraıyn ashatyn da – qasıetti dombyra. Sizdiń dombyrany jaqsy tartatynyńyzdy bárimiz de bilemiz. Men sizge 9 pernesine Qazaqstandaǵy 9 mıllıon áıeldiń ózińizge degen yqylasy syıatyn dombyra syılaǵym keledi, – dedi Irına Sedova.
– Memlekettik tildi bilesiń, orys tilin bilesiń. О́zińniń ana tiliń – nemis tilin de bilesiń. Jaraısyń!– degen Elbasy syıǵa tartqan dombyrany qabyl alyp, bir-eki ret shertip te kórdi.
«Aqynǵa qara sózden óleń ońaı» degen qyzylordalyq aqyn Tolqyn Qabylsha el Prezıdentine arnalǵan óleńin oqyp berdi.
– О́zińiz Alashtyń anasyna balaǵan Syr ólkesiniń, qasıetti Qyzylorda halqynyń ystyq sálemin ala keldim. Búgingideı shýaqty merekede júzdesý, dıdar-ǵanıbet bolý biz úshin aıryqsha mártebe, zor qýanysh dep bilemin. Ruqsat etseńiz, búgingi aıaýly merekede júrekjardy jyrymdy oqyp bereıin:
Jan bolyp óstim ıbaly, jetelep ıgi
oı-arman,
Otannyń sulý dıdary, nuryna tańnyń
boıalǵan.
Erke óstim erkin elde men,
aıalap azattyǵymdy,
Pash ettim barlyq jerge men, jasampaz
qazaqtyǵymdy.
Armandy sol bir tiledim, aqıqat
qylǵan joldasyn,
Qazaqtyń árbir júregin,
Táýelsiz qylǵan Elbasym,
Alyp ta týar anadan, támsildi osy
oıǵa aldym.
Elbasyn týǵan dara adam,
anadan Sizdiń aınaldym.
Otandy uly baıtaǵym, kórkeıtken
Sizge arysym,
Iilip rahmet aıtamyn, urpaǵym
úshin, bári úshin,
– dedi aqyn qyz.
О́z kezeginde Elbasy Tolqyn Qabylshaǵa: «Aqyn qyzdarymyzdyń jolymen júrip kele jatyrsyń. Tabysty bol, árýaqytta órkeniń óssin! Shabytyń tası bersin!» –dep tilegin bildirdi.
Belgili ánshi Marına Galıskaıa osy kezdesýde qazaqtyń tanymal kompozıtory Beken Jamaqaevtyń «Mahabbat valsi» atty tanymal ánin shyrqap berdi. Memleket basshysy ánshi qyzdyń ónerine rıza bolyp, taǵy bir án oryndaýyn ótindi. Marına da Prezıdenttiń ótinishin qabyl alyp, taǵy bir án oryndady.
Osy kezdesýde Memleket basshysy kóp balaly ana, «Kúmis alqa» ıegeri Oksana Muqashevany arýlar merekesimen quttyqtap, «Altyn alqamen» marapattady. Oksana Anatolevna Muqasheva Semeı qalasyndaǵy emhanada medbıke bolyp jumys isteıdi. Serik Muqashev esimdi ulty qazaq azamatyna turmysqa shyqqan. Muqashevtar otbasy balalarynyń aldy búginde oqý ozaty, karate keokýshınkaı syndy sport túrinen oblystyq, respýblıkalyq jarystarda top jaryp júr eken.
– Bar bolǵany 38 jasta, «Batyr ana» ataǵynyń ıegeri. Tórt ul, úsh qyzdy tárbıelep otyr. «Altyn alqany» úlken yqylaspen tabystaımyn,– dedi Elbasy Nursultan Nazarbaev.
Kóktemmen ilesip kelgen arýlar merekesinde ár salada eńbegimen elenip, eldiń damýyna súbeli úles qosyp júrgen názik jandylarmen júzdesken Elbasy olarmen emen-jarqyn áńgimelesip, elimizdiń barlyq áıelder qaýymyna tilegin aıtty. Júzdesýge qatysqan arýlar da osy kezdesý úshin Memleket basshysyna alǵystaryn jetkizdi. О́zderiniń kásibı jáne kúndelikti ómirdegi jetistikterimen bólisti. Kezdesý sońynda Prezıdent arýlarǵa Aqorda ǵımaratyn aralatyp, ekskýrsııa júrgizdi.
* * *
Aqordadaǵy saltanatty sharadan keıin jyldaǵy dástúrmen Astanadaǵy «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynda 8 naýryz Halyqaralyq áıelder kúnine arnalǵan merekelik konsert ótti.
Aq jaýlyqty analar men qyrmyzydaı qyz-kelinshekterdiń qurmetine arnalatyn osy konsert mol áserge, mahabbat pen shapaǵatqa, meıirim men shýaqqa toly bolatynyn kózimiz kórip júr. Bul joly da áıelder kúni merekesine arnalǵan basty konsert Elbasy N.Nazarbaevtyń qatysýymen ótti.
Nebary bir saǵatqa jýyq ýaqytqa sozylǵanymen, kórermender saltanatty baǵdarlamanyń kýási boldy. Olar balalardyń analaryna arnaǵan júrek syrlaryna eljiredi, otandyq ónerpazdardyń zamanaýı jáne dástúrli ánderi men operany da súısine tyńdady. Sharada Súndet Baıǵojın, Altynaı Jorabaeva, Qaraqat Ábildına, Aıqyn Tólepbergen, «Jigitter» toby jáne tanymal ánshiler men bı ujymdary ásem án men bıden shashý shashty. Aıta keteıik, «Álemniń jaryǵy» degen atpen uıymdastyrylǵan konsertke osy kúni Aqordada Prezıdenttiń qabyldaýynda bolǵan, qoǵamdyq ómirdiń ár salasynda tabysty qyzmet atqaryp júrgen 18 qyz-kelinshek qatysty.
Arnur ASQAR,
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
Lebizder legi

Parashıýtpen alǵash sekirgennen góri, ekinshi ret sekirý qıyn boldy. Sebebi, alǵash sekiretin kezde kóp oılanbaısyń. Ekinshi ret sekiretin kezde qorqynysh kúshtirek bolady, meniń tizem dirildep ketkenin de moıyndaımyn. Ushý qurylǵysynyń bortynan sonshama bıikten óz erkińmen sekirý kim-kimge bolsa da ońaı tımeıdi.
Biraq, búgin men parashıýtpen sekirýge qaraǵanda, Prezıdentpen kezdesý qıynyraq ekenin túsindim. Bul – meniń ómirimdegi eń tolqynysty sát. Qýanyshtan kózime jas keldi.
Rımma RAMAZANOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń Parashıýtpen sekirýge daıyndaý ortalyǵynyń aǵa mamany
Osy kezdesýge qatysqanyma, el Prezıdentiniń aldynda án shyrqaǵanyma óte qýanyshtymyn. Mundaı múmkindik ómirde bir-aq ret berilýi múmkin. Sondaı múmkindik maǵan berilgenine qalaı qýanbaıyn?!
Belgili kompozıtor Beken Jamaqaevtyń ánin oryndaýǵa aldyn ala daıyndalǵanmyn. Biraq báribir búgin erekshe tolqydym. Ándi Prezıdent te, kezdesýge qatysqan basqalar da jaqsy qabyldaǵan sııaqty. Ekinshi ánim tym salmaqtylaý sekildi kórindi, biraq ol da unady ǵoı dep úmittenemin.
О́zimdi baqytty sezinip turmyn. Meni tárbıelep ósirgen, oqytqan, ónerime qoldaý kórsetken jandarǵa rahmet! Búgingi kezdesýge shaqyrǵan jandarǵa da alǵysym sheksiz!
Marına GALISKAIа,
ánshi
О́z basym búgingi kezdesýden qatty áserlendim. Prezıdent elimizdiń damý barysynda analar men balalarǵa jasalyp jatqan memlekettik qoldaýlar, qoǵamdaǵy áıelder qaýymynyń rólin arttyrý týraly baıandady. Búgingi kezdesýge qatysyp, Elbasymen júzdeskenim úshin óte qýanyshtymyn.
Merekege oraı, Qazaqstandaǵy barsha áıelder qaýymyna myqty densaýlyq, sarqylmas qýanysh, mol baqyt tileımin! Ár otbasynda tatýlyq, qaıyrymdylyq, molshylyq bolsyn!
Mádına ÁBILQASYMOVA,
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»