Biregeı zaýyttyń ámbebap ónimi

Aqtóbe oblysy  – qurylys ındýstrııasy qarqyndy damyp kele jatqan óńir. Munda jyl ót­ken saıyn qabyrǵalyq qury­lys materıaldaryna suranys jo­ǵary bola túsýde.  Sońǵy jyl­dary oblysta qurylys óner­kásibin damytýdyń respýblıka­lyq salalyq baǵdarlamasy aıa­syn­da  birneshe iri ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq jobalar jú­zege asyryldy. Sonyń biri de biregeıi  «Ekoton-Batys» JShS-nyń jylý ustaǵysh gazdy  beton buıymdaryn shyǵaratyn zaýy­ty bolyp tabylady. Alǵashqy­da qurylys salasynyń jańa ónimine tosyrqaı qaraýshylyq bolǵanymen bul ónimniń tıimdiligi tutynýshylaryn tez arada-aq tánti etti. Gazdy beton buıymdarynyń jylý ustaǵysh, otqa tózimdi, jeńil de ónimdiligine baılanys­ty sılıkat kirpishten toǵyzdan astam artyqshylyǵy bar. Eýropada mundaı gazdy betonnan qurylys salýdy erterek qolǵa alǵan kórinedi. «Kári qurlyq­tyń» qurylystarynyń 90 paıy­­zy osy gazdy beton mate­rıalynan turǵyzylady eken. Gazdy beton bloktary jeńil de úlken, sondyqtan qabyrǵalardy tez arada qalaýǵa bolady. Bul bir jaǵynan, eńbek ónimdiligin arttyrsa, ekinshi jaǵynan, tas qalaýshynyń artyq-aýys qı­myl­daýynyń aldyn alyp, kóp jeńildik týǵyzady. Al kirpishke qaraǵanda eritindi 5-7 ese az jumsalsa, qalaý shapshańdyǵy  3-4 ese artady. Tas pen aǵash­tyń qasıetterin boıyna qatar sińirgen  gazdy beton biregeı joǵary tehnologııalyq qury­lys materıaly bolyp tabyla­dy. Gazdy betonnan salynǵan ǵımarat qysta jyly, jazda qońyr salqyndyqty qalypty ustap turady. Mine, osyndaı ekonomıka­lyq tıimdiligi men ekologııalyq tazalyǵyna kózderi jetken jergilikti qurylys kompanııalary alys­tan ákelingen ulýtas pen ba­ǵasy jalyna qol tıgizbeıtin sılıkat kirpishterge qaraǵanda gaz­dy beton bloktaryn qolaıly kóre­di. Ásirese, jeke qurylys salýshylardan tapsyrystar kóp túsedi. «Ekoton-Batys» JShS dırek­tory Erbolat Rahymbaevtyń aıtýynsha, respýblıka boıynsha osyndaı gazdy beton shyǵaratyn, Germanııa tehnologııasymen ju­mys isteıtin eki-aq zaýyt bar eken. Onyń biri  – Astanada, ekinshisi  Aqtóbedegi osy zaýyt. Seriktestik mundaı kásip­oryn­­dy iske qosýǵa tehnologııa­lyq materıaldar men jergilikti shıkizatty zerttep, taldap baryp den qoıypty. Aqtóbe óńirinde gazdy beton shyǵarýǵa qajetti kvars qumy, ák jáne basqa materıaldar jetkilikti.  Bastapqyda seriktestik basshylary  Elbasy tapsyrmasyna sáıkes qurylys materıaldaryn syrttan tasymal­damaýdy maqsat etip qoıdy, olar­dy óz elimizde shyǵarýǵa baǵyt ustady. Zaýyt paıdalanýǵa berilgennnen keıin bul problemalar­dyń bári de óz-ózinen sheshimin taba bastady. Qazir kásiporynda shyǵarylatyn ónimder ishki ry­nokty birte-birte toltyryp keledi.   Endi elimizden tysqary jerlerden zaýyt ónimderine suranys arta tústi. Bul da túsinikti, ká­siporynda shyǵarylatyn gazdy beton bloktary básekege qabilet­ti, halyqaralyq standarttarǵa to­lyq jaýap beredi. Onyń ústine zaýytta ornatylǵan nemistiń «YTOWG International GmbH» kompanııasynyń tehnologııalyq jelisiniń  álemdik saýda markasy bar. Bul qondyrǵylar Eýroodaq elderi kásiporyndarynda quras­ty­rylady jáne úlken suranysqa  ıe. – Biz osy jobany júzege asy­ra otyryp, sátti qadam jasadyq dep aıta alamyn. Aldyn-ala esep­teý­lerimiz zaıa ketken joq. Gazdy beton buıymdarynyń bo­la­sha­ǵy zor. Mundaı materıaldar shyǵarý elimizde endi-endi qolǵa alynýda. Jobany júzege asyrýǵa 25 mıllıon dollarǵa jýyq qarjy salyndy. Zaýyt áli tolyq qýatynda jumysqa kóshken joq. Degenmen jaqyn kúnderi ónim óndirýdi anaǵurlym arttyrýǵa múmkindik mol. Bizdiń qurylys­tyq gazdy beton bloktarymyzǵa Qyzylordadan, Aqtaýdan, Oraldan jáne Atyraýdan tapsyrys­tar túsýde, – deıdi  Erbolat Rahymbaev. Qystygúnderi munda aýy­sy­myna 300 tekshe metr ónim óndi­ril­se,  jazǵy maýsymda aýysy­myna 400 tekshe metr qabyr­ǵalyq bloktar shyǵarylady.  Al, kásiporyn tolyq qýatynda jumys istegende aıyna  ónim óndirý kólemin 10 myń tekshe metrge deıin jetkizýge bolady. Qazir zaýytta  143  maman jumys isteıdi. О́ndiriste qolda­ny­latyn ozyq tehnologııa maman jumysshylardan kásibı biliktilikti talap etedi. Munda bári elektronıkamen baılanysty, qon­­dyrǵylar avtomattandy­ryl­ǵan, olarda jumys isteý úshin arnaýly bilim kerek. Sondyqtan kásiporynda mamandar men ju­mys­shylardy daıarlaýǵa,  olar­dyń  kásibı biliktiligin jetildirýge  erekshe mán beriledi. Osyndaı ıgi isterdiń nátı­jesinde zaýyt ótken jyly «Qa­zaq­stannyń úzdik taýary» res­pýb­lıkalyq konkýrsynda «Ha­lyq úshin úzdik taýar» nomına­sııasy boıynsha jeńimpaz boldy. – Kásiporynda shyǵarylatyn gazdy beton – qurylysta jańa materıal. Biz sondyqtan óz klıentterimizge gazdy beton bloktarynan qury­lys salýǵa qoldaý-kómek ja­saý­dan qashpaımyz. Biz­diń ónimderdi satyp alýshylar áli de ony qa­laı paı­da­lanýdy bile bermeıdi. Keıde qurylys salýshy­lar­ǵa bul mate­rıaldy qalaı qol­daný kerektigi jaıynda ke­ńes berýge de týra keledi – deıdi seriktestik basshysy. Qazir kásiporyn ujymy óndi­ris kólemin keńeıtýge baǵyt us­taýda. Sondaı-aq, gazdy beton beldik tastamalaryn óndirýdi kóz­deý­de. Seriktestik óz ónim­derin kór­shiles Reseı  rynogyna shyǵa­rýdy josparlap otyr. Daǵdarys­ty eń­sergen óńirde jeke turǵyn úı salý qarqyny arta tústi. Tu­tyný­shynyń suranysyn qana­ǵat­tan­dyrýdy maqsat etken zaýyt ujy­my tyń tabystarǵa ju­mylýda. Satybaldy SÁÝIRBAI. Aqtóbe oblysy.