Biraq... biraq, osyǵan múddeliler múlde az. Bas paıdasyn biletin elder áldeqashan týrızmin túrlendirip, qazynasyn molaıtyp alǵan. Muny biz de uǵynsaq kerek edi. Aıtalyq, Atyraý aımaǵy tarıhı, mádenı, etnografııalyq, ekologııalyq tipti ekstremaldy týrızmdi damytýǵa qolaıly. Alaıda...
Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Dıas Jánibekovtiń aıtýynsha, qazir munaıly ólkede álemniń elýden astam elinen kelgen 700 kompanııa qyzmet etedi. Árıne, bul iskerlik týrızmniń damýyna septigin tıgizedi. Atqarylyp jatqan shara az dep te aıta almaımyz. Etnografııalyq, mádenı-tanymdyq týrızm túrlerin jańǵyrtýdyń bastamasy bar. О́tken jyly Jaıyq ózeninde sý marshrýty boıynsha kememen serýendeý iske qosyldy. EKSPO-2017 kórmesine kelýshilerdi qabyldaý úshin týrıstik marshrýttar daıyndaldy. Ekologııalyq týrızm degende, aldymen «Aqjaıyq» memlekettik tabıǵı rezervaty oıǵa oralady. Jaıyq ózeni saǵasynyń sýly-batpaqty kesheni men qustardyń tabıǵı ómir súrý ortasyn tanystyratyn qoryqta tórt týrıstik marshrýt uıymdastyrylǵan. Qoryq aýmaǵynan ań men qustyń neshe túrin kórýge bolady. Soltústik Kaspıı jaǵalaýy men sý aıdynynyń qarqyndy sharýashylyq maqsatqa ıgerilýine baılanysty sońǵy onjyldyqta bul jerdegi ósimdikter men janýarlar dúnıesiniń bıoalýantúrliligin saqtaý máselesi ózekti boldy. Biregeı tabıǵı keshendi saqtap qalý maqsatynda 2009 jyly osy rezervat quryldy. «Aqjaıyqta» qustardyń 292, ósimdiktiń 560, janýarlardyń 48, balyqtyń 69 túri bar jáne olardyń kópshiligi «Qyzyl kitapqa» engizilgen, deıdi qoryqtyń bas mamany Balymgúl Izmuhanova.
Rezervat aýmaǵyndaǵy týrıstik marshrýttar Jaıyq ózeni atyrabynyń ǵajaıyp kórinisin kórsetedi. Ekologııalyq týrızm atyraýlyqtardan góri sheteldikterdi kóbirek qyzyqtyrady eken. О́tken jyly teńiz jaǵasyna saıahattap júzge jýyq týrıst kelgen. Al eger qazirgiden de jaıly jaǵdaı jasalyp, qajettiliktermen qamtamasyz etilse, bul san áldeqaıda kóbeıer edi.
«Elbasy «100 naqty qadam» Ult josparynda týrızm salasyn ekonomıkany damytýdyń óristi joly dep atady. Soǵan qaramastan, týrıstik klaster qurýda úzdik tájirıbesi bar strategııalyq ınvestorlar tartý máselesi bizde áli kemshin bolyp otyr. Mysaly, Isataı aýdany Kaspıı teńizimen shektesedi. «Tabıǵattyń bul syıyn tıimdi paıdalanýǵa tyrysyp kelemiz», –deıdi aýdan ákimi Turarbek Sultanbekov. – Investor tabylsa, biz qajetti jaǵdaı jasaýǵa daıynbyz. Kaspıı jaǵasyn ádemi demalys ornyna aınaldyrýǵa sheteldikter qyzyǵýshylyq bildirip júr. О́tken jyly horvattar men slovaktar kórip ketti, biraq ázirge naqty jumys isteýge usynys túsken joq.
Taǵy bir másele – maman tapshylyǵy. Birneshe jyl buryn Halel Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıtetinde týrızm mamandyǵy ashylyp edi, biraq oǵan qujat tapsyrýshylar qatary jyl sanap kemip keledi. Múmkin salanyń damýyna osy máselemen basybaıly aınalysatyn basqarmanyń joqtyǵy da sebep shyǵar. Elimizdegi tórt oblysta ǵana týrızm basqarmasy bar, qalǵandary bólimdermen shekteledi. Atyraýda da solaı. Kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasy týrızm bóliminiń basshysy Rústem Egizbaevtyń aıtýynsha, óńirde 30 týrıstik agenttik tirkelgen. Biraq sonyń ekeýi ǵana ishki týrızmmen aınalysady.
«Shetten bireý kelip, shekemizdi shylqytady», dep armandap otyra bersek, seń qozǵalmaıdy. Igilikti ınvestordan kútkennen buryn, óz jerimizge ózimiz janashyr bolsaq jarasar edi. Biraq áleýetti bıznes ıeleriniń kózderi Jaıyqtyń saǵasy men Kaspııdiń jaǵasyna ázirge túspeı tur.
Baqytgúl BABASh, «Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
