Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Jetisaı qalasynda maqta ósirýshileriniń «Jaqsartylǵan maqtany ósirý boıynsha jobanyń damýy» atty II konferensııasy ótti, dep jazady palata.kz.
Shara Qazaq maqta qaýymdastyǵy men «Atameken» óńirlik kásipkerler palatasy uıymdastyrýymen ótti. Aýqymdy sharaǵa О́KP, Qazaq maqta qaýymdastyǵy, OQO aýyl sharýashylyǵy basqarma basshysynyń orynbasary Turǵanbek Ospanov, Qazaqtyń maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Ibadýlla Úmbetbaev, OQO ákiminiń aýyl sharýashylyǵy boıynsha orynbasary Asan Mahambetov, Maqtaral aýdanynyń ákimdigi, Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit kompanııasynyń qazaqstandyq ókildigi, «Kompanııa Lýı Dreıfýs Qazaqstan», «GIZ», «Jing Xing Mianhua» kompanııalary, sondaı-aq jıyrmadan astam óńirdiń barlyq maqta ósirýshi uıymdar men sharýa qojalyqtary ókilderi keldi.
Maqta ónerkásibi Ońtústik aımaqtyń ekonomıkasynyń negizgi salalarynyń biri. Búginde maqta ósirý jaqsy qolǵa alynǵan. Alaıda shıkizat óndirilgenmen maqtany ary qaraı óndeý, mata jasaý, kásiporyndar qurý, jalpy jeńil ónerkásip máselesi kenjelep tur. Bul máselelerdiń legi jergilikti kásipkerdi de alańdatady. Konferensııa barysynda qatysýshylar maqta ónerkásibiniń ózekti máseleleri boıynsha baıandamalar jasap, bul salany jeteldirý boıynsha óz usynystary men pikirlerin bildirdi.
Syrdarııa ýnıversıtetiniń ekonomıka jáne quqyq kafedrasynyń meńgerýshisi Begim Serikov maqta ındýstrııasyn tejeıtin birqatar kedergilerdi tizdi. Onyń aıtýynsha óńirdegi fermalar men sharýashylyqtardyń shaǵyndyǵy, osal materıaldyq-tehnıkalyq baza, tehnıkalyq ári tehnologııalyq jabdyqtalýdyń joqtyǵy negizgi tejegish faktorlar.
«Sharýashylyqtardyń kóbinde tipti jeke trakory joq, qoldaǵy tehnıkanyń barlyǵy eski. Kásipqoı mamandar tapshy», – dedi Begim Serikov.
О́z kezeginde Qazaqtyń Maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty maqtanyń jańa suryptary boıynsha aqparat jasady. 2000 jylǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasynda óz otandyq maqta suryptary bolmady. 2000 jyldan bastap Qazaq maqta sharýashylyǵy ǵalymdary maqtanyń otandyq básekege qabiletti 12 jańa surybyn shyǵardy. Jańa suryptar 2016 jyly OQO-daǵy jalpy maqta egistik alqabynyń 89,0%-da ósirildi.
«Maqta – tehnıkalyq daqyl, oǵan erekshe baptaý men sýarmaly egindikter qajet. Al maqtaný terý – qoldyń eńbegi. Oblysymyzda aýyl sharýashylyǵyn keń aýqymda jańǵyrtý, onyń ishinde maqta óndirý salasyn qaıta qurýdy júrgizý, naqty naryqtyq tetikterdi endirý arqyly qazaqstandyq maqta óndirisin básekege qabiletti jáne joǵary rentabeldi etip jasaý - bizdiń maqsatymyz», – dedi Qazaqtyń Maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Ibadýlla Úmbetbaev.
Jergilikti sharýalar men kásipkerlerdiń bir aýyzdan aıtqan basty másele – sýarmaly jerlerdiń azdyǵy, jalpy sý tapshylyǵy. Qazaqtyń Maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty men Qazaq maqta qaýymdastyǵy ókilderi óńirdiń maqta ındýstrııasyn jandandyrý úshin sýarmaly jerlerdiń ónimdiligin arttyrý joldary, gıdromodýldik aýdandastyrý, sýarmaly alqaptardyń egistik qurylymyn ońtaılandyrý (ártaraptandyrý), eginshilikti bıologızasııalaýdy qolǵa alý kerek ekenin alǵa tartty.
«Lýı Dreıfýs Qazaqstan» kompanııasynyń ókilderi ózderiniń óndirisi jaıly baıandama jasady. Kompanııa maqta ósirýde, terýde, óndirýde jańa tehnologııalardy qoldanady. Máselen, kompanııa jumysshylary 2016 jyly 4 myń tonna jaqsartylǵan maqta ósirgen. Bul 1250 tonna sapasy joǵary maqta talshyǵyna nemese 1 250 000 djıns shalbaryna teń. Shara barysynda sonymen qatar, ónimniń sapasy men qorshaǵan orta, jer qunarlyǵyna keri áser etetin zııan pestısıdter mádenı ósimdikterdi zııankesterden, parazıtterden, aramshópterden, aýrýlardan jáne mıkroorganızmderden qorǵaý úshin qoldanatyn barlyq hımııalyq qosylystardyń shamadan tys qoldaný týraly talqylaý boldy.
