Júz jasaǵan keıýana – shańyraq uıytqysy

Shamalǵan, Uzynqarǵaly ózen sýlaryn baǵyndyrǵan Qasymbek baba aǵash naýamen ony eńiske «jeteleı» ákelgenin jurt áli kúnge umytpaıdy. Dıqan baba jurtty osylaısha eginshilikke úıretken HIH ǵasyrdan beri «Novorossııskoe» eldi mekeni irgesin keńeıtip, halyq sany ósý ústinde. Iá, qaı kezde de halyq eren er­leri­niń esimin umytpaǵan. Osy dás­túr­men 1997 jyly aýyl turǵyn­da­ry­­nyń ótinishimen eldi mekenge Qa­symbek esimi berilgen-di. Árıne, bul oryndy da. Jobalaý ınstıtýty, ar­na­ıy tehnıkasy bolmasa da bel-be­les­ten sý asy­ryp, arpa, bıdaı egip, aı­maǵyn berekege keneltken dı­qan eńbegin áli de qatary sıregen kári qu­laq qarııalar aıtýdan jalyqqan emes. Uıadaı aýyldaǵy halyqtyń bir­ligi úlgi etýge turarlyq. Olar­dyń qatarynda tup-týra bir ǵasyr jasa­ǵan Márıpa Medeýova ájemiz Allanyń bergen kúsh-qýatynyń arqasynda ǵumyr keshýde. Ortalyq kóshedegi eńseli úı­diń tabaldyryǵyn attaýyma Márıpa ájeniń júz jyldyq mereıin atap ótý úshin nemere-shóbereleri jibergen shaqyrý qaǵazy sebep boldy. Keń bólmede qus jastyqqa jantaıǵan áje bógde jannyń kelgenin bile qoıdy. «Álgi jór­na­lıst qyz ba?» dep qaldy. Odan ári aman­dyq-saýlyq surasýmen  qatar, aınala qorshaǵan nemere, shóbere, shópshekterimen tanysýǵa múmkin­dik týdy. – Júzi bar bolsyn, – dedi áje áńgime arasynda. – Aınalaıyn,  kúbi de maı, kúbiniń túbi de maı kez ótti ǵoı. Byltyr táp-táýir edim. Aýyldyń toı-tomalaǵynan qalmaıtynmyn. Bıyl qulaǵym aýyr estıtin boldy. Álim ketip barady. Sózge nemeresi Jumabaıdyń jubaıy Tursyngúl aralasty. Áje­niń kúıeýi Marqum Saǵymbek Uly Otan soǵysyna qatysyp, Jeńisti jaqyndatýǵa úles qosyp, maıdanda bir kózinen aıyrylyp, múgedek bolyp oralǵan eken. Odan keıin kóp jyl mal baǵyp, ony  óz tóli esebinen ósirýde jaq­sy tabystarǵa jetipti. Jáne osyndaı eńbegi oryndy baǵala­nyp, Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, medaldarmen marapattalypty. Máskeýdegi halyq sharýashylyǵy kórmesine de barǵan eken. Sózden sóz shyǵyp, nemere kelinderi Tursyngúl men Aqbilek taǵy bir syrdyń paraǵyn ashty. Endi aıtsaq, aıyby bolmas. Desek te, ájemizdi týǵan anamyzdan kem kórmeımiz, dep taǵy bir eskertti ekeýi de oılaryn naqtylaı. – Ájemiz áke-sheshesi Tájibek pen Zylıhanyń 13 perzentinen tiri qalǵan kenjesi. Atamyz Sa­ǵymbek eki áıel alypty. Báıbi­she­si Qaltaı 14 qursaq kótergen. Al Márıpa ájemiz qursaq kótermepti. Eki ananyń bir-birine degen syılastyǵy arqasynda otbasyndaǵy yntymaqtyń irgesi sógilmegen. Otbasyndaǵy jaqsy­lyq ekeýine de ortaq bolyp, baýy­ryna basqan atamyz Erketaı da, apamyz da ómirden ótti. Biz ájeniń nemerelerimiz. Muny aı­typ otyrǵanymyz, týǵannan da ja­qyn ájemiz – otbasymyzdyń uıyt­­qysy, berekesi. Biz úshin orny da, jóni de  bólek. Kelinderi osyny jarysa aıtty. Nemeresi Jumabaıdyń áńgi­mesi tipten qyzyq. О́zderine degen analyq yqylasy, meıirimi jaıly  tarqata túsedi. – Ájemniń uzaq jasaý sebebi eńbekqorlyǵynan dep oılaımyn. Jasy jetpiske kelgenshe arbaǵa shóberelerin salyp, kúz saıyn egistiktegi qyzylsha men júgeri­niń masaǵyn teretin. Bizge uıat bo­lady, áje, jetpeı jatqan ne bar degenge kónbeıdi. Aqyry esek­ti arbasymen  bireýlerge jasyryn berip jiberýge týra keldi. Ájem bul úshin kópke deıin ók­pelep júrdi. Balalardy eńbek­ke úıre­te­tin edim, deıdi ǵoı. Árıne, bárin túsinemiz. Degenmen jasy kelgen anamyzǵa janymyz ashydy, eldiń sózi de bar, dedi Jumabaı ájeni qushaqtap turyp. Qaltaı báıbishemen týǵan siń­li­sindeı syılasqan Márıpa áje osylaısha áli kúnge shańyraqtaǵy qut-berekege uıytqy bolyp, 16 nemere, 13 shópshek súıip otyr. Qonaq az otyryp, kóp sy­naıdy. Biz marqum Saǵymbek pen Qaltaı báıbisheden taraǵan ur­paq­qa janyn úzip berýge ázir Márıpa ájeniń keńdigine, meıirimdiligine rıza boldyq. Ájeniń mereıine Germanııadaǵy uly Jomart pen nemis kelini ádeıi keletin bolypty. Shóbereleri Álııa men Ásııa da ájelerin kórýge asyǵady,  deıdi. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy. ___________________ Sýrette: Márıpa áje shóp­shekterimen birge.