Ádebıet • 24 Mamyr, 2011

Tiri sózdiń týyndygeri

3 mın
oqý úshin

Ulttyq akademııalyq kitap­hanada kórnekti jazýshy Dúken­baı Dosjan shyǵarmashy­lyǵynyń 55 jyldyǵyna oraı «Kórkemsóz sheberi» atty kitap kórmesiniń ashylý saltanaty ótti. 

Bul kór­mege shy­ǵarmalary álemniń 20 tiline aýda­rylyp, 7,7 mıllıon ta­ralymmen oqy­lyp kele jatqan kórkemsóz sheberiniń 130 eńbegi qoıylǵan. Oqyrmandardyń nazaryna usy­nylyp otyrǵan osynaý kitap kór­mesi úsh bólimnen turady.

«Adam óz taǵdyrynyń ustazy» bólimi avtordyń ómirbaıany, ósken ortasy jaıynda maǵlumattar beretin eń­bekter men fotosýretterge arnalsa, alǵash shyqqan eńbekterinen tartyp, búgingi kúnge deıingi shyǵarmalary men álem halyq­tary tiline aýdarylǵan kitaptary «Jazýshylyq – qanǵa sińgen minez, saǵynysh pen muń egiz» bó­limine toptastyrylǵan. «Qalam­gerdi qatary ósiredi» atty sońǵy bólimge shyǵarmashylyq ósý joly men eńbekteri jaıly ja­zyl­ǵan monografııalar qoıylǵan.

14 jasynan bastap tiri sózben sýret salýdy serik etken avtor­dyń qalamynan 11 roman, 22 hıkaıat, 100-ge tarta áńgime týǵan. Zertteýshiler D.Dosjan shyǵar­ma­­shylyǵyn úsh salaǵa bólip qa­rastyrady. Birinshiden, kóne ǵa­syr qoınaýynan er túrik rýhyn tiriltken 60 jyldar basyndaǵy tarıhı taqyryptary. Oǵan dálel – «Jibek joly», «Otyrar», «Farabı» atty kitaptary. Ekinshi: bodandyq buǵaý men sheneýnikter sharpysýynan ulttyq rýhyn jo­ǵaltyp, minez ekologııasyna ushy­raǵan urpaqtar obrazynyń gale­reıa­sy – «Zaýal», «Darııa», «Ta­bal­dyryǵyńa tabyn», «Jol­barys­tyń súrleýi», «Kisi aqysy» kita­by­nan tabylady. Sońǵysyna ǵa­ja­ıyp tulǵalar ǵumyryn kór­kemsóz­ben sóıletken «Muhtar jo­ly», «Abaı­dyń rýhy» roman­dary enedi. «Aq Orda» romany, «As­tana­nyń bas arhıtektory» derekti hı­kaıasy táýelsizdiktiń tarı­hyn kór­kem kestelese, qalam­ger­diń keıingi kezderi jazǵan «Keshirim», «Adam aına», «Aleksandrııa ki­tap­hana­sy» áńgimeleri men «Ja­nyp-sóný», «Qy­zyl kenish oqı­ǵasy», «Jan tátti» hıkaıattary adam taǵdyryn ár qyrynan sýrettegen.

Jalpy, D.Dosjan XXI ǵasyr – naryq zamanynyń keıipkerlerin somdap júrgen birden-bir jazýshy. Jıynda sóz sóılegen Á.Kekilbaev oǵan «Sózdiń túbin qazyp jazatyn qazbager jazýshy» dep baǵa berse, S.Orazalın qalamdas jazýshynyń shyǵarmashylyǵy men adamı qasıetterine toqtaldy. Ar­qaǵa astanamyz alǵash kóship kelgende qazaq 11% ǵana edi, al búginde qazaqtyń sany 77%-ǵa jetti. Astanada 101 jazýshy bar eken. Qazaqy ádep, ulttyq psıhologııa qalyp­tas­ty. Elorda rýhanı ortalyqqa aı­nalyp kele jatyr, osyǵan táýbe deımin, degen QR Prezıdenttik má­denıet ortaly­ǵynyń dırektory, ǵa­lym Myr­za­taı Joldasbekov odan ári óndirte jazyp júrgen ja­zý­shyǵa shyǵar­mashylyq tabys tiledi.

Maıgúl SULTAN,

L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti