«Barshańyzdyń nazaryńyzǵa!!!»

Keshe Almaty qalasynda barshaqalalyq dabyl qaǵylyp, oqý-tájirıbelik seısmojattyǵý sharasy ótkizildi. Tańerteńgi saǵat 10-da bastalǵan bul shara araǵa mınýttardy tastap, birshama ýaqytqa deıin sozyldy. Qalanyń Dýman, Shańyraq sekildi shal­ǵaı aýdandarynda tótenshe jaǵdaılar departamentiniń maman­dary el ishinde bolyp, dabyldy daýys kúsheıtkishter arqyly taratty. Teleradıo arnalary da bul sharaǵa óz úlesterin qosty. Kúnilgeri habardar bolǵan­dyqtan, ańyraǵan dabyl úni­nen shoshymaı, erinsek te jo­ǵarǵy qabattan tómen túsip, da­laǵa bettedik. Qansha ret dabyl qa­ǵylsa, sonsha ret túsip-shyq­tyq. Nege? Tártip – barshaǵa ortaq. Ras, bul endi azamattyq talap bolar. Degenmen, «myna dabyl meniń qamym úshin so­ǵyl­dy ǵoı», degen oıdan keıin qansha jerden qyzylkóz pende bolsań da, ári­si – el, berisi – qala basshy­ly­ǵynyń bul shara­syn qyzý qýattaısyń. Almatydaǵy mamyr aıy­nyń basyndaǵy silkinisten keıin qala jurtshylyǵy da, kóp­tegen mekemeler men uıym­dar da bar qadarı-qalinshe zilzala kezinde jan saqtaýdyń amal-tásilin meńgerýge kóshken. Telearnalarda da eldi shoshytyp almaı tııanaqty nasıhat júr­gizý jumystary jolǵa qoıyldy. Baıqaǵanymyz, qazir qala jurty áý bastaǵydaı retti-retsiz óre túregelmeı, ár nársege baıyp­pen qarap, árbir aqparattyń any­ǵyn ańdaıtyn bolǵan. Sebebi, qala bıligi elmen qarym-qa­tynas ornatýdyń barsha apattyń aldyn alýǵa sep ekenin endi túı­sindi. Áý basta abdyrap qalǵan basshylyq ta, halyq ta biraz sar­sańǵa túskenin kimnen jasyraıyq? Japon jerinde Qudaıdyń qutty kúni 3-4 balldyq silkinis bolyp jatatynyn teledıdardan kórip te úlgerdik. Sonda bir japonnyń jansaýǵalaı qashqa­nyn, eldi elirtip búlikke basta­ǵa­nyn baıqamadyq. Sebebi, «Sa­byr bar jerde – salaýat bar». Oqý qonǵan kúnshyǵys eli zil­za­lanyń salqynyn sezgennen da­byldatyp óz halqyn alapattan arashalaýǵa asyǵady eken. Nátı­jesinde – kisi shyǵyny óte az. El aman, jurt tynysh bolsa qı­ra­ǵan dúnıeni qalpyna keltirý áp-sátte. Mundaı jalpyha­lyq­tyq saýattylyqqa (qaýip­siz­dik sharasyn meńzep otyr­myz) japondar bir jylda nemese birer jer silkinisinen keıin qol jetkizgen joq. «Ke­me­deginiń jany bir», dep el men bılik birige qımyldaýdyń ar­qa­synda nátıje shyǵaryp otyr. Ajal men qater aıtyp kelmeıdi, tabıǵattyń tosyn býyr­qanystary bizdiń peshenemizge jazylsa, odan qashyp qutylmaq joq. Meıli syna, meıli ǵaıbat­ta, báribir Tabıǵat – Ana adam ba­la­syn alalap kelip aran­dat­paı­dy. Bura tartyp, buza shabý­dy ermek qyla bermeı óz ot­ba­sy­myzdy, óz ortamyzdy tár­tip­ke, saýatty­lyq­qa súıreı bilsek joǵaltary­myzdan tab­ary­myz kóp bolmaq. «Barshańyzdyń nazaryńyz­ǵa!!!» deıtin uranmen júrgizi­letin bul shara Almaty qala­lyq ákimdigi vedmostvoaralyq kommıssııasynyń sheshimimen toq­san saıyn bir ret, al keı mekemeler men kásiporyn­darda yntasyna qaraı dembil-dembil jalǵasyp turatyndy­ǵyn eske salǵymyz keledi. Qanat ESKENDIR, jýrnalıst. Almaty.