Bar múmkindikti paıdalanǵanymyz jón

Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn modernızasııalaý baǵdarlamasy júzege asyrylýda Elimizde turǵyn úı qoryn jaq­sar­­týdyń taptyrmas múm­­kin­digi ja­­salyp otyr. Endi, tur­ǵyn­dar úı-jaılaryn jón­dep, eskirgen kom­mýnıka­sııa­lyq jelilerin qalpyna keltire alady. Bul el Úkimetiniń bekitken 2020 jylǵa deıingi tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­­shy­ly­ǵyn mo­dernıza­sııa­laý baǵdarla­masy aıa­synda múm­­kin bolýda. Oǵan sáı­kes, kóp qa­batty úılerdiń tur­ǵyn­dary memleket tarapynan qo­maqty qar­jylaı kómek ala alady. Keıin atal­mysh qara­jatty kommý­nal­dyq qyz­­­met tólemi retinde, birtindep qaı­tarýy tıis. Qara­paıym tilmen aıtqanda, paıyzsyz nesıe túrinde júzege aspaq. Tek ol úshin turǵyn úıdi meken etken bar­lyq tur­ǵyn­dardyń kelisimi kerek. Atap óter­ligi, búginde Pavlodar qalasy boı­yn­sha qyryqqa jýyq úıdiń tur­ǵyn­dary atalǵan baǵ­­dar­la­maǵa qaty­sý­ǵa nıet bildirgen. Birqatar meken-­jaı­­lar boı­­ynsha jóndeý ju­mys­ta­ry bas­talyp ta ketti. Biraq, qol­baı­laý bolyp otyrǵan másele de bar. Qazaqstannyń qazirgi áleýmet­tik-eko­no­mı­ka­lyq damýy kezeńin­de ulttyq eko­nomıkanyń bar­lyq sa­la­laryn modernızasııalaý ma­ńyz­dy strate­gııa­lyq baǵyt bo­lyp ta­by­lady. Turǵyn úı sharýa­shy­lyǵy qo­ǵamdyq qatynastarǵa tikeleı áser etetindikten, ulttyq eko­no­mı­kanyń mańyzdy ári kúr­deli salasy bolyp sanalady. Bul qyzmettiń sa­pasy – turǵyn­dar­dyń ómir súrý deń­geıin anyq­taýshy negizgi faktor. Naryqtyq qatynastar bastal­ǵanda tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýashylyǵy sa­lasynda júrgi­zil­­gen reformalar men jappaı jekeshelendirý úde­risi barysyn­da jańa qatynastar paıda boldy. Sonymen birge, turǵyn úı sha­rýa­shylyǵy sa­lasyn damy­týda belgili qıyndyq­tar qalyptasty. Kóp páterli úı­lerdi tıimdi bas­qa­rýdyń jaǵ­daıy, menshik ıele­ri­niń quqyqtyq saýat­tylyq­ta­ry­nyń tó­mendigi, turǵyn úı qoryn qalypty jaǵdaıda us­tap turý jáne ǵımarat ishindegi ınjenerlik júıe­lerdi kúrdeli jóndeý te­tikteriniń anyqtalmaýy, turǵyn úı qoryna memlekettik baqy­laý­dyń bol­maýy, taǵy basqa da máseleler týyndady. Jalpy, memleketimiz turǵyn úı-kom­mýnaldyq sektordy jań­ǵyr­typ, damytý úshin kóp jumys istep jatyr. Degenmen, mundaǵy keshendi proble­ma­lardy sheshýge bir ǵana bıýdjettiń qarjysy azdyq etedi. Álemdik tájirıbede áleý­mettik mańyzy zor bul sek­tordaǵy túıtkilderdi memleket pen jeke menshiktiń áriptestigi negizinde eń­se­rý eń tıimdi ádis sanalady. Ol úshin eki ta­rap­tyń bir-birine degen ózara senimin qalyp­tas­tyratyn jú­ıeli baǵ­dar­lama qa­jet. El­basy óz Jol­daý­yn­da Úkimetke or­taq mú­lik­ti jón­deý men qalpyna keltirýge qar­­jy jı­naqtaýdy yntalandyrý men qo­symsha qarjylandyrýdyń tetigin jasaýdy tap­sy­rý­y da os­y­dan týyndap otyrǵany belgili. Qazir Pavlodar qalasynda bar­lyǵy myńǵa jýyq kóp qabatty turǵyn úı kúr­deli jóndeý ju­mystaryn talap etedi. Bul – ob­lys ortaly­ǵyn­daǵy jalpy tur­ǵyn úı qorynyń shamamen toqsan paıyzǵa jýyǵy. Olardyń kóbi­si­niń paıda­lanýǵa berilgenine kem degende otyz jyldan asqan. Joǵaryda atalǵan baǵdarlama aımaǵy­myzda eki baǵyt boıynsha júzege asy­ryl­maq. Birinshisi, «Pav­­lodar» áleýmettik ká­sip­­ker­lik kor­porasııasy arqyly bolsa, ekin­shisi «Gorkomhoz» memlekettik kommý­nal­dyq kásipornynyń qatysýymen iske asyrylady. Atal­mysh eki ba­ǵyt boıynsha res­pýb­lı­ka­lyq bıýd­jetten bar­ly­ǵy shamamen tórt júz mıllıon teńge qarajat bólingen. Mysaly, baǵdarlama aıasynda Pavlo­dar­dyń Ermak kóshesindegi №19, 21, 23 jáne Rossııskaıa kó­shesi boı­yndaǵy №18, 20, 22 turǵyn úılerdiń ınjenerlik jelileri jóndeýden ótkizilýde. Bul maqsatta turǵyndar «Gorkomhoz» MKK arqyly jeti jylǵa bıýdjetten 5 mıllıon 363 myń teń­ge kó­­leminde aq­sha­laı qarajat al­ǵan. Oǵan sáı­kes, al­daǵy ýa­qyt­ta bir pá­ter ıe­siniń aı saı­ynǵy t­ó­le­mi­niń ortasha quny 450 teń­geni qu­raıdy. «Bul asa tıimdi. Sebebi, biz, turǵyndar, óz kú­shi­mizben mun­daı qomaqty qar­­jyny jınaı almaı­tyn edik. Al úıi­mizdiń kommý­nı­ka­sııa­lyq jelileri ábden tozdy. Qys bolsa ja­qyndap qaldy», – deıdi qala tur­ǵyny Galına Frık. Atap óter­ligi, kommý­nal­­dyq jelilerdi ja­ńartý barysynda qoldanylatyn qu­byrlar jergilikti «ArInvest» JShS-da shyǵarylady. Osylaısha, qaladaǵy birqatar turǵyn úılerdiń kommýnaldyq ınfraqurylym­da­ryn qalpyna kel­­­tirý maqsatynda aýyz sý, káriz jáne birqatar jylý júıeleri jón­deýden ótkizilýde. Alaıda, óki­nishke qaraı, jóndeý jumys­ta­ry júrgizilip jatqan tur­ǵyn úılerdiń keıbir turǵyndary mun­daı jaǵ­­daı­men kelispeıtinderin bildirip otyr. «Kúndelikti ja­ryq, jylý, sý sııaqty kommý­nal­dyq tólemderge qarajatty áreń taýyp otyrǵanda qosymsha shy­ǵyn­dy tóleı alar ma ekenbiz?» – deıdi olar. Pavlodar qalasy ákiminiń orynbasary Oleg Krýg­tyń aıtýy­na qaraǵanda, bul tur­ǵyndardyń áli de bolsyn mán-jaıdy tolyq túsine qoımaǵa­ny­nyń saldary bolsa kerek. «Baǵ­dar­lama ázirge turǵyn úı-kommý­nal­dyq sharýashylyǵy ınfraqu­ry­lymyn jaqsar­tý­dyń birden bir tıimdi joly bolyp tabylady. Jurt­shylyqtyń muny túsinip bolýy úshin biraz ýaqyt qajet. Sondyq­tan, nasıhattyq sharalar­dy kóptep júrgizýge tyrysý­da­myz. Negizinde, bul baǵyttarǵa memleket qazyna­sy­nan qarjy alý­ úshin kóp qabat­ty úıler tur­ǵyndarynyń basym kóp­shi­liginiń kelisimi bolsa bol­ǵa­ny. Qarajat bólinip, qaıta qalpy­na keltirý jumystary jasalady. Al oǵan kelispegen turǵyndar bá­ri­bir de tıisti tólemdi birge óteı­tin bola­dy. Bas tartqan jaǵdaıda máse­le­ni sot arqyly sheshýge týra keledi», – deıdi ol. Danııar JUMADILOV, Pavlodar.