«Jasyl ekonomıka» jańalyqtary

Kún batareıalaryn ornatpaq

Fransýzdyń Total munaı-gaz kompanııasy taıaýdaǵy 5 jylda óz ıeligindegi 5 myń janar-jaǵarmaı stansasyna kún batareıalaryn or­nat­paq. Kompanııa taratqan aqpa­rat­­qa sáıkes, jobanyń jalpy quny 300 mıllıon dollar turady eken. Mamandardyń esepteýinshe, orna­tylatyn kún batareıalary arqy­ly óndiriletin elektr qýaty 200 myń tur­ǵyny bar qalany tolyq qam­tamasyz ete alatyndaı qýatqa teń. Osy jańalyq arqyly Total elektr qýatyna ketetin shy­ǵyn­dardy jyl saıyn 40 mıllıon dollarǵa únemdemek. Le Figaro basylymynyń habarlaýynsha, qazirgi ýaqytta Total-dyń álemniń ár túpkirinde ornalasqan 16 myń janar-jaǵarmaı stansasy bar. sonyń 5 myńyna kún bata­reıalary ornatylmaq. Bul stansa­lar­dyń 800-i Fransııanyń ózinde ornalassa, 2,5 myńy Afrıka qurlyǵynda eken.  

Keremet kondensator

AQSh-tyń Ortalyq Florıda ýnıversıtetiniń ǵalymdary aldaǵy ýaqytta uıaly telefondar, elektromobılder jáne basa da elektrondy tehnıkalarǵa ornatylyp jatqan batareıalar men akkýmýlıatorlardy aýystyra alatyndaı kondensatorlar jasap shyǵarýǵa kiristi. Bul jańa akký­mýlıatordyń keremettigi sonda, ol 1 sekýndtyń ishinde qýattalyp, apta boıy jumys isteı alatyndaı qabiletke ıe eken. Bylaısha aıtqanda, kádimgi lıtıı-ıondy akkýmýlıatorlarǵa qaraǵanda, 20 ese artyq jumys isteı alady. Onyń ústine kádimgi batareıalar 1,5 myń qýattaý sıklyna jarasa, jańa balama 30 myń qýattaý sıklyna tótep bere alady eken. Bul jańa akkýmýlıatordyń negi­zin óz betshesinde elektron­dar­dyń úlken sanyn saqtaı bilýge qabi­letti grafen quraıdy. Onyń ústine mundaǵy elektr qýaty hı­mııa­lyq reak­sııalar arqyly ju­mys isteıtin lıtıı-ıondy akký­mý­lıa­torǵa qaraǵanda múldem basqa qaǵı­dattar boıynsha áreket etetin kórinedi. Qazirgi nanotehnologııalar je­tistigi nátıjesinde paıda bolǵan bul jańa akkýmýlıatordyń kólemi men salmaǵy da dástúrli balamalardan áldeqaıda shaǵyn kórinedi.  

Jel qýatyn paıdalanady

Microsoft kompanııasy AQSh-tyń Kanzas jáne Vaıomıng shtat­taryndaǵy jel elektr stansalarynan 237 megavatt elektr qýatyn satyp alý jóninde kelisim jasady. Ázirge kelisimniń qarjylyq kólemi qupııa ustalýda. Degenmen, Microsoft-tyń bas zań keńesshisi Bred Smıdtiń málimdeýinshe, jyl sońyna taman kompanııanyń óndiristik ortalyqtarynda paıdalanatyn elektr qýatynyń 44 paıyzy jel men kún jáne sý kózderi arqyly alynatyn bolady. Al endi 2 jyldan keıin bul kórsetkish 50 paıyzǵa deıin jetedi. Qazirgi kúni Microsoft 20 megavatt kún jáne 285 megavatt jel energııasyn paıdalaný jóninde kelisim jasasqan. Bloomberg New Energy Finance basylymynyń boljamy boıynsha, 50-ge jýyq amerıkalyq kompa­nııa 2025 jylǵa deıin jalpy jıyn­ty­ǵy 17,4 gıgavatt qýatty jel men kún ener­gııalary arqyly alý jó­nin­de kelisimder jasasatyn bolady. Munyń ózi jańǵyrmaly qýat kózderine ıek artý alda­ǵy ýa­qytta kúsheıe túsetinin bildiredi.  

Jel energııasy qondyrǵylaryn shyǵarmaq

Batys Qazaqstan oblysyndaǵy «BatysEnergoProm» JShS qýat­ty­lyǵy 2 kVt-ǵa deıin jetetin jel energııasy qondyrǵylaryn shy­ǵarý isin ónerkásiptik jelige kóshir­mek. Jel qýatyn óndirýge laıyq­talǵan bul qurylǵy shopan­dar mekenderi men saıa­jaılardy ener­gııamen qamtamasyz etýge arnalǵan. Sonymen qatar, kásiporyn bazasynda kún qýatyn óndiretin quraldar shyǵarý jóninde jumys­tar júrgizilip jatyr. Ázirge synaq negizinde shyǵarylǵan kún energııasy júıesi ústimizdegi jyly Aqjaıyq aýdanyndaǵy «Muqas» sharýa qojalyǵynyń óndiristik bazasynda jumys istep tur eken. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»