Memlekettik qyzmetshiler dıktant jazdy

Qazaq tiliniń qadirin arttyryp, kósegesiniń kógerýine is qaǵazdary men resmı qujattardyń memlekettik tilde júrgizilýiniń kómegi kóp qoı. Bıylǵy jyldyń 9 aıynda Jambyl oblysy ákiminiń apparatynan, aýdandar men Taraz qalasy ákimdikterinen joldanǵan shyǵys qujattary 100 paıyz memlekettik tilde oryndalypty. Tek, Sarysý aýdany ákimdiginen shyqqan qujattardyń qazaq tilindegisi 99,0 paıyzdy, Qordaı – 97,0, Merki – 95,0 paıyzdy quraǵan. Basqarmalardyń da barlyǵynda derlik bul talaptyń oryndalýy 100 paıyzdy quraıdy. Jambyl oblysyndaǵy 7524 memlekettik qyzmetshiniń 7242-i memlekettik tildi jetik meńgergen. 231-i oqyp túsine alatyndar, al 51 memlekettik qyzmetshi memlekettik tildi múldem bilmeıdi. Memlekettik tildi múldem meńgermegen qyz­metshiler negizinen Jambyl oblysy ishki ister departamenti men Jambyl oblysynyń qorǵanys isteri jónindegi departamentinde jumys atqarady eken. Sondaı-aq, Merki, Moıynqum  aýdandarynyń mádenıet jáne tilderdi damytý bólimderinde 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparynyń oryndalýy týraly jınaq papkalary múldem joq. Iаǵnı, memlekettik baǵdar­lamanyń oryndalýy barysynda aýyldyq okrýgtermen júrgizilgen jumys­tar týraly málimet joq degen sóz. Al aýdan, aýyldyq okrýg ákim­deriniń qoldarymen joldan­ǵan shyǵys hattarda óreskel gram­matıkalyq  qateler órip júr. Tipti, joldanǵan hattardyń basym bóliginde hattyń basy jáne sońy memlekettik tilde, negizgi mátini men qo­symsha kesteleri orys tilinde jazyl­ǵandary da bolypty. Osy rette oblystaǵy memle­kettik qyzmetshiler arasynda alǵash ret til saýattylyǵyn arttyrý jáne orfografııalyq til normalaryna mán berý, saýatty qoǵam bolýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdarý maqsatynda «Til saýattylyǵy – basty mindet!» atty onlaın rejiminde ashyq jap­paı dıktant jazý aksııasy ót­ken. Bul aksııaǵa barlyq aýda­n men Taraz qalasynan 700-ge jýyq memlekettik qyzmetshi qaty­syp, nátıjesinde úsh-aq qyzmetshi barlyq mátindi qatesiz oryndap, «5» degen baǵa alypty. Son­daı-aq, 57 qyzmetshige «4» degen baǵa, 161-ine «3» degen baǵa qoıylǵan. Al 447 qyzmetshi, ıaǵnı qaty­sýshy­lardyń 67 paıyzy «ekilik» arqa­lap qaıtqan. – Úsh tildi oqytý kýrstaryna 2347 tyńdaýshy tartylǵan, – deıdi Jambyl oblystyq tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Ǵalııa Boranbaeva. – Al memlekettik tildi oqytý kýrsynda 1526  tyń­daýshy oqýda. Bıyl tildik orta qalyptastyrý maqsatynda Taraz qalasy men aýdandyq bólimshelerde úsh til boıynsha (qazaq, orys jáne aǵylshyn tili) tyńdaýshylar arasynda qosymsha úıirme jumystary uıymdastyryldy. Qazirgi tańda úıirmelerge jazylǵan tyńdaý­shylardyń sany – 284 adam. Bar­lyq kýrstar aptasyna bir ret júr­giziledi. Áıtse de, tyńdaý­shy­lardyń oqytý kýrstaryna qatysý deńgeıi kóńil kónshitpeıdi. Kýrstarǵa jazyla tura, túrli syltaýlarmen tolyq aıaqtamaı, sabaq kelesi kúnge jyljytylyp, oqytý merzimi uzartylýda. Osyǵan baılanysty, mekeme basshylary tarapynan osy máselege nazar aýdaryp, oqý prosesine tyńdaýshylardyń tolyq qatysýyn mindetteý jáne ba­qylaý júrgizý qajet dep sanaımyn. Qalaı aıtsaq ta, memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn keńeı­tý, mártebesin kóterý men mańyz­dy­lyǵyn keńinen nasıhattaý jumysy jyl ótken saıyn jandanyp keledi. Bıyl til saıasatyn júzege asyrýǵa bólingen qarajat 2012 jylmen salystyrǵanda 46,3 paıyzǵa ósti. Jambyl oblysyndaǵy 87 etnostan quralǵan 304 951 ózge ult ókilderiniń 61 paıyzǵa jýyǵy – qazaq tilin erkin meńgergender. Bul ózge ult ulystarynyń memlekettik tildiń keleshektegi tolyqqandy suranysyna senip, jarqyn bola­shaǵyna úmit artýynyń birden-bir dáleli bolsa kerek. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy