Otandyq elektromobıldiń ozyq úlgisi

Bir nárse anyq: atam zamannan álem elderiniń, adamzat balasynyń ıgiligine aınalyp kele jatqan munaı qory áıteýir bir kúni sarqylady. Ǵasyrlar boıy qajetimizge jaraǵan jer asty qoınaýyndaǵy qazynanyń ornyn ne baspaq? HHI ǵasyr bastalǵaly bul saýalǵa bas qatyryp kele jatqan ǵalymdar jaýabyn da tapqan. Kún, jel, sý kózderinen óndiriletin qýattar jaqyn arada-aq qoldanysqa enbek. Munaıdyń ornyn basatyn mundaı jańalyqtan qazaq ta quralaqan emes. О́zgeden keregin alyp, ózi de baryn berýde. Sonyń biregeıi – elektr qýatymen qozǵalatyn elektromobıl. Ras, janarmaısyz júretin kóliktiń alǵashqysy amerıkalyq «Teslaǵa» tıesili. Odan keıin de birneshe damyǵan memleket óz elektromobılin shyǵaryp úlger­di. Al olardyń qazaqstandyq balamasy «KIA Soul EV» qaı eldiń de óniminen, sapa jaǵynan tarazylasaq ta, sán jaǵynan salystyrsaq ta, ese jibermeıdi. Aıtalyq, bul kólik saǵatyna 27kVT qýaty bar batareıamen jabdyqtalǵan. Bir qýattaǵanda 200 shaqyrymdy erkin eńseredi. Eń shekti jyldamdyǵy – saǵatyna 145 shaqyrym. Kóliktiń batareıa­syn salqyndatyp nemese ysytyp turatyn termorettegish­tiń arqasynda elektromobıl­di jyldyń tórt mezgilinde de paıdalanýǵa bolady. О́skemenniń zaýyty óndirgen «KIA Soul EV» 30 gradýs aıaz kezinde Astana men Shyǵys Qazaq­­stannyń joldarynda testi­leý­den ótti. Júz shaqyrymǵa jum­salǵan qýat shyǵyny nebári 170 teńgeni quraıdy. ...Eki ǵasyr keıinge shegi­nip, álemge kóz sala qoıyńyz­shy. Fransııalyq Benstiń úsh dóńgelekti, eki oryndy, janarmaımen júretin alǵash­qy kóligi ǵylymǵa tóńkeris ákelgen. Taǵy basqa derekter Zıgfrıd Markýstyń 1875 jyly qurastyrǵan úlgisi – «janarmaımen júretin alǵashqy kólik» sanalatynyn aıtady. Sodan keıin saǵatyna 100 shaqyrym jyldamdyqpen júretin kólik Parıjde qurastyrylǵan eken. Belgııalyq Kamıll Jenatsı muny 1899 jyly shyǵarǵan. HIH, HH ǵasyrlar kólik salasynyń jetistikterine toly bolǵany ras. Al aǵymdaǵy júz­­jyl­dyq adamzat ıgiligine elektro­mobıldi usyndy. О́r­ke­nıet­ke umtylǵan kóshtiń basynda oıýly bórik kıgen qazaq ta bar. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jaqyn­da ǵana ótken jalpyulttyq tele­kópirde «Men taıaý aralyqta barsha Qazaqstan elektromobılmen júrgenin armandaımyn. Olardyń baǵasy qoljetimdi bolady», deýi beker emes. Damyǵan, damýshy naryqtarda – Qytaıda, Eýropanyń soltústiginde, AQSh-ta elektromobıl óndirisi memleket tarapynan beriletin sýbsıdııa arqyly damýda. Mysaly, Qytaıda elektromobıl satyp alǵan árbir azamat 14 myń dollar kóleminde sýbsıdııa alady. Prezıdent sózinen keıin bul sekildi járdem taıaý arada bizge de jetip qalatynyna úmit kúsheıdi. Ǵasyr kóshinen biz de qalys­paq emespiz. Jańa temir tul­pardy ár qazaq taqymdar kún de týar... Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»