Kópvektorly saıasat – el jetistiginiń negizi

Táýelsizdiktiń 25 jylynda Qazaq­stan halyqaralyq qoǵamdas­tyqtyń beldi múshesine aınaldy. Osy qysqa merzimde bizdiń el óziniń erekshe damý modelin tańdap, álemdegi beıbitshilik pen birliktiń birden-bir úlgisi bola bildi. Biz ony Qazaqstannyń halyqaralyq saıasatta birqatar tyń ıdeıalardy usynyp, álemniń damýyna zor úles qosýynan baıqaı­myz. Bedeldi halyqaralyq uıym­dar­daǵy tabysty tóraǵalyǵy men jahandyq jáne aımaqtyq másele­lerdi sheshýdegi bizdiń eldiń tyń bastamalary halyqaralyq qoǵam­dastyqtyń nazaryn aýdarýda. Bul óz kezeginde jetekshi memleketterdiń Qazaqstanmen keńesip, sanasyp otyrýyna ákelýde. Jas memleketimizdiń Eýrazııa keńistiginiń qaq ortasynda, álemdik derjavalarmen kórshiles ornalasýyna, ǵasyrlar toǵysynda Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy geosaıası jaǵdaıdyń kúrdelene túsýine, óziniń ishki saıası-áleýmettik jáne ekonomıkalyq máseleleriniń suranystaryna qaraı syrtqy saıası baılanystary men qarym-qatynastaryna sergek qaraý qajettigin talap etedi. Osy oraıda, elimiz úshin birin­shi kezekte shetelderde ulttyq múdde­leri­mizdi qorǵaý, bitimgerlik bastama­lardy ilgeriletý, óńirlik jáne jahan­dyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, azamattarymyzdyń quqyqtary men múddelerin qorǵaý, tikeleı sheteldik ınvestısııalardy tartý, halyqaralyq jáne ekijaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtý, sheteldik áriptesterge Otany­myz jónindegi obektıvti aqparat­ty jetkizý basty syrtqy saıası basym­dyqtar bolady. Elimiz tarıhı ólshem boıynsha óte qysqa merzimde halyqaralyq qatynastardyń jaýapty sýbektisi retindegi bedelin bekitti. Búginde biz ózekti álemdik máselelerdi sheshý jáne jańa álemdik tártipti qurý isine belsendi qatysyp qana qoımaı, sol baǵyttarda birqatar bastamalar kóterip, onyń oń sheshilýi jolynda nátıjeli sharýalar atqarýdamyz. Osyndaı belsendilik pen nátıjeli is-árekettiń arqasynda, Qazaqstan halyqaralyq arenada turaqtylyqtyń, memleket damýynyń qarqyndy jáne órkendegen modeliniń bastaýshysy retinde laıyqty baǵasyn alyp otyr. Qazaqstan irgeles bes elmen 14 myń shaqyrymnan astam álemdegi eń uzaq qurlyq shekaralaryn alǵash ret zamanaýı tájirıbege saı halyqaralyq sharttarmen bekitip, kórshiles jáne álemniń jetekshi elderimen dostyq jáne ózara paıdaly yntymaqtastyq qatynastaryn qurdy. Búginde elimiz álemniń kóptegen memleketimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatty. Qazaqstannyń shetelderde 70-ten astam dıplomatııalyq mıssııa­sy jumys isteıdi. Kásibı dıplo­mat­­tary­myzdyń qatary qalyń. Shetel­der­men belsendi yntymaq­tas­tyq­tyń nátıjesinde memleketaralyq, úkimet­aralyq jáne vedomstvoaralyq deńgeı­de 3 myńnan astam ártúrli sala­lar­daǵy halyqaralyq sharttar jasaldy. Qazaqstannyń aımaqtaǵy jáne álemdegi saıası, qaýipsizdik, órkenıettik, ekonomıkalyq, ekologııalyq másele­lerge qatysty bastama kóterip, ony sheshý jolynda júrgizip kele jatqan tabysty saıasaty men bastamalary álem elderi tarapynan oń qabyldanyp, jahannyń jetekshi elderimen strategııalyq áriptestigi jarasyp, ol óz kezeginde Qazaqstannyń ekonomıkalyq qýatynyń qarqyndy ósimine, syrtqy álemmen saýda-ekonomıkalyq, sondaı-aq ınvestısııalyq baılanystarynyń damýyna negiz qalaýda. Erikti túrde ıadrolyq qarýdan bas tartyp jáne jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý salasyndaǵy Elbasynyń halyqaralyq bastamalarynyń arqa­synda qarýsyzdaný úderisiniń jáne jappaı qyryp-joıý qarýyn tarat­paýdyń belsendi jaqtaýshysy bola otyryp, Qazaqstan álemniń jetekshi ıadrolyq derjavalarynan halyqaralyq qaýipsizdik kepildikterin aldy. Qazaqstannyń álemdegi qýaty jaǵynan 4-shi ıadrolyq arsenalynan óz erkimen bas tartqanyna ekpin túsire kelip, ózge elderdi osy úderisten úlgi-ónege alýǵa shaqyryp keledi. 2010 jylǵy sáýirde Vashıngtonda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıt barysynda AQSh-tyń sol kezdegi prezıdenti B.Obama Elbasymyz N.Á.Nazarbaevty «halyq­aralyq ıadrolyq qarýdy taratpaý úderisiniń Kóshbasshysy» dep atady. Atomdy beıbit maqsatta paıda­lanýǵa qatysty, Qazaqstan álemdik qoǵamdas­tyq aldynda birqatar mańyzdy bas­tamalar kóterip, olardyń oryndalýy jolyn­da naqty is-áreketter jasap jatyr. Shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ishinde Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń kemeńgerligimen, salıqalylyǵymen tabysty júrgizilgen kópvektorly syrtqy saıasatymyz ben dıplomatııalyq qyzmetimiz óte nátıjeli jáne sátti boldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar.

Nurlan SEIDIN,

saıasattanýshy