Mekteptiń aty – Abaı, dırektory – Muhtar!

Bilim jáne ǵylym mını­strligine qarasty Abaı atyn­daǵy respýblıkalyq ma­man­dandyrylǵan daryndy ba­lalarǵa ar­nalǵan qazaq tili men ádebıetin te­reń­dete oqy­ta­tyn orta mektep-ınter­nat oqý­shylarynyń kúshimen qoı­­y­lyp, tyń­darmandy tam­san­dyr­ǵan tań­ǵa­jaı­yp kon­sert­tiń kýási boldyq. Oqý or­­­ny­nyń ornalasqan jeri de ke­remet. Asqaraly Alataýdyń baý­raıy, kóz tartar Kóktóbeniń qoı­naýy. Dinmuhamed Qonaev sal­dyrǵan, aspanmen astasqan te­le­munaraǵa sozsań qolyń jet­kendeı. Qazaqstannyń barlyq oblystarynan «júzden júırik, myńnan tulpar» delinetin daryndy balalar 7-synyptan keıin iriktelip, respýblıkalyq ko­mıs­sııanyń synynan ótken soń, osy oqý ornyna qa­byl­danyp, 8-synypty jal­ǵas­ty­rady. Mynaý, basynan aıa­ǵy­na deıin Muqaǵalı Maqataev mý­za­syna arnalǵan konsert, sol synnan súrinbeı ótken dúldúl shá­kirtter shattyǵyna, Almatyda ótken dú­nıe­júzilik Ýnıversıada qýanyshy jáne qo­sylyp, sosyn toıǵa saýyn aıtý dep Sábıt Muqanov aıtqandaı, ústimizdegi jyly mektep-ınternatqa 60 jyl, soǵan da kirispe tárizdi keremet kelisim tapqan kór­kem kórinis boldy. Shartaraptan ata-ana­lar shaqyrylypty. Qurmetti qonaq retinde Qazaqstan jýr­na­lıstıkasynyń ardaqty aq­saqaly Mamadııar Jaqyp bas­taǵan úsh qaıratkerdiń bireýi men boldym. Sonymen, sahnada kóktem gúlindeı qulpyrǵan, óńsheń órimdeı uldar men qyzdar. Tórge Muqaǵalıdyń jarqyn beı­nesi ilingen. Jyr ánge, án bıge, bı kúıge ulasqan tamasha kórinis bastaý alyp, qarqyny údeı tústi. Qur­man­ǵazy men Abaıdan soń, Mu­qa­ǵalı búginde ul­ty­myzdyń as­qaq ar-ojdanyna, rýhanı tólqujatyna aınaldy. Dýaly aýyzdar­da, kúmbirlegen kúı kókirekterde, syr­shyl sahnalarda, teledıdar men ra­dıo tolqyndarynda – Muqaǵalı! Ol, Muqaǵalı aqynnyń, Alla taǵala ber­gen, bylaıǵylar qol jetkize almaı­tyn qaıtalanbas daryn-qudireti. Mine, osy­naý qulashyń jetpeıtin qudiret qa­malyna batyldyq tanytyp erkin ene bilgen jas órkender talantyna myń alǵys! Olar kezek-kezek jyr oqy­ǵanda, syzyltyp án salǵanda, myń bu­­ra­lyp bı bılegende, sah­nalyq qoı­y­ly­mynda min­siz mızanssena, anyq dıksııa, ansambldik úılesimdilik aı­qyn ań­ǵaryldy. Munyń atyn «sheberlik!» deı­miz. Al ol sheberlik qaıdan keldi?! Árıne, ulaǵatty ustazdarynyń júıeli dá­risinen, ónegeli tálim-tárbıesinen. Sosyn, óz­de­riniń tynbaı, jan-jaqty iz­dengish qabiletterinen. Jalpy, bul mektepte oqý-tár­bıe jumysy ózgelerge úlgi bolarlyqtaı durys jolǵa qoıylǵan. Pedagogıkalyq dástúr qalyptasqan. Bir jyldyq jospardy naqtylap bekitip, synyptarǵa jetek­shi­leri arqyly taratyp, shy­ǵarmashylyq oılanyp-to­l­ǵanýǵa, erkin samǵaýǵa tolyq múmkindik týǵyzady eken. Nátıjesi aıtarlyqtaı. Jemisi mol, jeńisi zor bolatyny sondyqtan. Bul ádisteme semınarǵa keletin mektep dırektorlary men oqý isiniń meńgerýshileri arqyly respýblıka bo- ıynsha taratyla bas­tapty. Endeshe, daryndy balalar bilim ala­tyn Abaı atyndaǵy respýblıkalyq mek­­tep-ınternat «Mektepterdiń Mek­ke­si!» dep maqtan tutýǵa ábden tu­rar­­l­yq. ataqty kom­poz­ıtor Keńes Dúısekeev, Parlament Májilisiniń depýtaty Máý­len Áshimbaev, respýblıkalyq «Ege­men Qazaqstan» gazetiniń Basqarma tó­­raǵasy Darhan Qydyráli – osy oqý or­ny­nyń túlekteri. Bilim alyp shyqqan úsh generaldyń bireýi – ulttyq qaýipsizdik ko­mıtetiniń generaly Ádil Shaıahmetov, ózi­niń 60 jyldyq mereıtoıyn «Altyn Uıam!» dep, osy mektepten bastap, albom syı­lapty. Júzden asa ǵylym doktorlary ómir­ge joldama alǵan. Bul mekteptiń kúı óneri­mizdiń taǵdyryna jete mán berip kele jatqanyn esten shyǵarýǵa bolmaıdy. Bilikti basshy Muhtar Botabaıuly mınıstrlikpen kelisip, kúıdi pán retinde oqytýda. Jasyratyny joq, biryńǵaı qýyp tartý etek alyp ketkendikten, kúıdiń hali qazir múshkil jaǵdaıda. Alaıda, jańaǵy konsert, óz shymyldyǵyn mektep dombyra orkestriniń oryndaýynda Dáýletkereıdiń «Kóroǵly» kúıimen ashty. Tabıǵılyqty tanyp «Shúkir!» destik. Meniń Muhańmen dos bolýyma sebepshi bolǵan da onyń kúıdi tereń túsinetin qasıeti. Osy konsertten qanattanǵanym sonshalyq, sózin belgili aqyn Qorǵanbek Amanjol jazǵan: «Uly Dala eli!» degen ánimdi Abaı mektebine arnaýyma týra keldi. Zal tebirenip ketti. On jyl buryn osy mekteptiń 50 jyl­dyq torqaly toıynyń qurmetti qo­naǵy bolǵanmyn. Ál-Farabı atyndaǵy Qa­zaq ulttyq ýnıversıtetiniń О́mir­bek Joldasbekov atyn­daǵy Stýdentter saraı­ynda ótken-di. «Qazaqstan-Nur­sul­tan» kúıi­m­niń shyqqan kezi edi, tomaǵasyn sol sal­tanatta sypyrdym. Sóıtip, ózimniń de shynaıy serpilip, tyńdarmannyń da tyńaıyp sergigenin sezindim. Sol sátte sahna tórinen: «Mektep aty – Abaı, dırektory – Muhtar»! degenim esimde... Shámil ÁBILTAI, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, kúıshi-kompozıtor ALMATY