Tımýr Qulybaev: "Mashına jasaý salasy ekonomıkaǵa qarqyn beredi"

«Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy mashına jasaýdy damytýdaǵy kezek kúttirmeıtin máselelerdi nazarǵa almaq. Serpilisti salanyń bolashaǵy men jalpy ahýaly «Atameken» QR UKP Tóralqa Tóraǵasy Tımýr Qulybaev pen Mashına jasaý jáne metall óńdeý komıtetiniń jumys jıynynda talqylandy, dep jazady palata.kz. Qazaqstannyń jalpy mashına jasaý salasy men onyń salalyq tarmaqtary, aıtar bolsaq: munaı-gaz, taý-ken, avtomobıl qurastyrý, temir jol men aýylsharýashylyǵy mashınalaryn shyǵarý syndy salalar ekonomıkany damytatyn negizgi draıverlerdiń birine aınalýy tıis jáne oǵan qol jetkizýge múmkindik te jetkilikti. «О́ndiris quralynyń óndirisi» árdaıym kez kelgen memlekettiń negizgi ekonomıkalyq damytý kúshi bolatyny anyq. Alaıda, búginde dál osy salanyń ónimderine qatysty ımport úlesi óte joǵary: bul salada jergikti qamtý deńgeıi óte tómen, al qolda bar jobalardyń kóbinde qurastyrmaly óndiriske basymdyq berilgen, onyń ishinde lokomotıvterdi, avtokólikterdi, kombaındardy, traktorlardy, avtobýstardy, qurylys tehnıkalaryn jáne taǵy da basqa qurastyrý óndirisi qalyptasqan. Bul rette, «Atameken» UKP basshysy mashına jasaý, ádette, sabaqtas salalardy damytý úshin eń qýatty mýltıplıkatıvti nátıje beredi, halyqtyń jumyspen qamtylýyn birneshe ese arttyryp, osylaısha el ekonomıkasynyń joǵary básekege qabilettiligin qamtamasyz etetinin atap ótti. «Eń aldymen – bul avtomobıl shyǵarý. Indýstrııa mınıstrliginde barlyq esepter men naryq saraptamasy bar. Júz myń avtokólik shyǵarýdy qolǵa alǵanda ǵana avtokóliktiń syrtqy qańqasy, avtokólik rezınasy, shyny men plastmassa óndirisinde jergilikti qamtýdy qolǵa alýǵa bolady. Tek osyndaı kólemde óndiris qalyptasqan jaǵdaıda ǵana qaldyqtardy qaıta óńdeý, jınaý jáne t.b. memlekettik qoldaý sharalary oryndy bolady», – dep esepteıdi Tımýr Qulybaev. «Atameken» UKP Tóralqa Tóraǵasy nazar aýdarǵan máseleniń kelesi bir bóligi – aýylsharýashylyǵy mashınasyn jasaý. Onyń ishinde kóterilgen másele Qazaqstannyń túrli klımattyq aımaqtaryndaǵy egistik alqaptarynyń aýqymdylyǵyna qatysty boldy. Bul óz kezeginde agroónerkásip kesheninde túrli ekologııalyq taza ónimderdi ósirýdiń aıryqsha múmkindigi. Alaıda, aýylsharýashylyǵy tehnıkasy parkiniń jaǵdaıy kóńilge qonarlyqtaı emes. Sharýalar tehnıkaǵa degen suranysty ımport esebinen jabady, negizinen eskirgen keńestik dáýirden qalǵan tehnıkany paıdalanady. Otandyq aýylsharýashylyǵy tehnıkasyn shyǵarýshylardyń úlesi bolmashy – tek 5%. Máseleniń tórkini kásiporyndardyń ár óńirde shashyrańqy ornalasýy, al olardyń óndiristik josparynyń úılestirilmeýi saldarynda jatyr. Qazaqstannyń ekonomıkasy úshin temir jol kóliginiń joǵary mańyzdylyǵyn eskere otyryp, temir jol mashınasyn qurastyrý ónimderine degen talap kúsheıip keledi. Bul saladaǵy jaǵdaı aıtarlyqtaı jaǵymdy: Qazaqstanda lokomotıvter men jolaýshylar vagonynyń óndirisi jolǵa qoıylǵan. Biraq dóńgelek jubyn, relster men arqalyqtardy óndirý úshin ónerkásiptik quıma máselesin sheshý qajet. Onyń ústine, ishki naryqta mundaı ónimniń turaqty tutynýshysy bar, ol – «Qazaqstan Temir Joly» ulttyq kompanııasy. Munaı-gaz ónerkásibine arnalǵan mashınany jasaýǵa qatysty aıtar bolsaq, bul salada burǵylaý jabdyǵy men ilmekti armatýra óndirisin shoǵyrlandyrýǵa múmkindik bar. Elimizde taý-ken salasynda da shyǵarýǵa bolatyn ónimder tizbesin anyqtaý kerek. Ulttyq palata basshysy bul salany damytý aıtarlyqtaı áleýetti ekenin atap ótti. О́ıtkeni jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń barlyǵynda kelisimshart bar jáne memleket Qazaqstandaǵy óndiristerdi shoǵyrlandyrý maqsatynda, munaı jáne taý-ken óndirýmen aınalysatyn kompanııalardy  yntalandyrýda naqty tetikterdi qoldana alady. Tımýr Qulybaev Ulttyq palata sarapshylaryna mashına jasaýdyń jáne onyń árbir salasyndaǵy júıeli máselelerdi sheshý joldaryn Úkimet, Parlament depýtattary jáne tıisti mınıstrliktermen birlesip zertteýdi usyndy. Daıyndalǵan saraptamalyq materıal Úkimettiń qaraýyna usynylýy kerek. Sonymen qatar, óndiris salasyna jaýap beretin arnaıy qurylym ashý máselesi aıtyldy. Sebebi mashına jasaý salasyn qarjylaı qoldaý, memlekettiń nazarynda bolýy mańyzdy.