Alqaly jıynnyń ashylý saltanatynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń quttyqtaý hatyn jıynǵa moderatorlyq etken Qazaqstan Ulttyq jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń prezıdenti, akademık, senator Nurtaı Ábiqaev oqyp berdi.
«Injenerler men ǵalymdardyń dúnıejúzilik kongresine qatysýshylar men jıyn qonaqtarynyń Qazaqstan elordasy – Astanada bas qosqanyna qýanyshtymyn. «Bolashaqtyń energııasy: ınnovasııalyq ssenarııler jáne olardy júzege asyrý ádisteri» atty forýmnyń taqyryby osy kúnderi Qazaqstanda ótip jatqan EKSPO halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń ıdeıasymen úndes. Bizdiń el qazirgi zamanǵy ekologııalyq úrdisterdiń mańyzyn túsine otyryp, «jasyl ekonomıka» qaǵıdalaryna sáıkes aýqymdy tehnologııalyq jańǵyrýdy birtindep júzege asyrýda. Búginde qorshaǵan ortany qorǵaý, energııa únemdeıtin ekonomıkaǵa kóshý jáne tabıǵı resýrstardy únemdi paıdalaný bolashaqtyń aqylǵa qonymdy birden-bir paradıgmasy bolyp sanalady», delingen Elbasy quttyqtaýynda.
Memleket basshysy ornyqty damýdyń berik ınstıtýsıonaldyq negizderin «jasyl tehnologııalar» salasyndaǵy keń kólemdi halyqaralyq dıalog pen yntymaqtastyq arqyly ǵana qurýǵa bolady deıdi. Osy baǵyttaǵy ǵylymı ıdeıalar men tájirıbeler jóninde jan-jaqty oı bólisý búkil jer sharynda ekologııalyq turǵydan taza energetıkanyń qalyptasýyna septigin tıgizetinin aıtqan. Sondaı-aq, onda ınjenerler men ǵalymdardyń dúnıejúzilik kongresin Astanada ótkizý adamzat aldyndaǵy energetıkalyq problemalardyń tıimdi sheshimderin izdeýge tyń serpin berip, ekonomıkalyq ósimniń jahandyq modelin jetildirýge eleýli úles qosatynyna senim bildirgen.
Qazaqstanda ǵana emes, jalpy Ortalyq Azııa elderi arasynda alǵash ret ótip jatqan shara eki kúnge josparlanǵan. Oǵan álemniń 50 elinen 1000-nan astam delegat, onyń ishinde 300 sheteldik ǵalymdar men ınjenerler qatysýda. Mańyzdy sharanyń basty uıymdastyrýshylary – elimizdiń Ulttyq ınjenerler akademııasy men Qazaqstan Ulttyq jaratylystaný ǵylymdarynyń akademııasy. Sondaı-aq, kongresti elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi, Energetıka mınıstrligi, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, quramynda 48 memleket bar Halyqaralyq jaratylystaný ǵylymdarynyń akademııasy, FEIIC Islam elderi ınjenerlik ınstıtýttarynyń federasııasy (onyń quramynda 21 memleket), tipti quramyna 181 memleket kiretin IRENA Jańartylǵan energııa kózi boıynsha halyqaralyq agenttigi, Halyqaralyq sýtegi energetıkasy qaýymdastyǵy, Búkilálemdik energetıkalyq keńes, Búkilálemdik bolashaq qaýymdastyǵy, Kún sáýlesi boıynsha halyqaralyq qaýymdastyq jáne birqatar ulttyq ınjenerlik akademııalar, álemniń jetekshi joǵary oqý oryndary men halyqaralyq uıymdar qoldaǵan.
Kongress spıkerleriniń qatarynda Nobel syılyǵynyń 4 laýreaty, «Jahandyq energııa» Halyqaralyq syılyǵynyń 8 laýreaty, tanymal qazaqstandyq jáne sheteldik ǵalymdar, ekologtar, sarapshylar, BAÁ qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstri, San-Paýlý shtatynyń energetıka jáne taý-ken óndirý ónerkásip mınıstri, Brazılııanyń jetekshi ǵalymdary men sarapshylary bar.
Basqosýda energetıka salasyndaǵy eń úzdik jetistikter men zamanaýı baǵyttar talqylanýda. Ǵalymdar elektr qýatyn óndirýde qorshaǵan ortaǵa keri áserin tıgizbeıtin tyń tehnologııalarǵa basymdyq berdi. Jasyl ekonomıkany jetildirýdiń jaıyn keńinen áńgimelep, ınnovasııalyq ıdeıalardy ıkemge keltiretin tehnıkany qoldanysqa kóptep engizýdiń joldaryn izdedi.
Kongress jumysy tórt blokqa bólindi. Atap aıtar bolsaq, «2050 jylǵa deıingi álemdik energetıka salasynyń damý ssenarııleri perspektıvalary»; «Energetıkalyq trılemmanyń balansy: qaýipsizdik, qoljetimdilik jáne ekologııalyq turaqtylyq»; «Álemdik energetıkany jáne energetıkalyq naryqty damytý úderisi, ǵylymı kadrlarmen qamtasyz etý» taqyryptaryna bólinip, ǵalymdar óz salasynyń baǵyttary boıynsha baıandama jasady.
Halyqaralyq kórmede kórsetiletin ınnovasııalyq týyndylar men zamanaýı ǵylym ókilderiniń bir jerde toǵysýy sınergetıkalyq nətıje beredi deıdi ǵalymdar. «Forým kóptegen múddeli sarapshylardy aınalasyna jınap otyr. Bizdi 20-dan astam halyqaralyq uıymdar men akademııalar qoldady. Bul óz kezeginde taqyryptyń tek Qazaqstanda ǵana emes, búkil álemde ózektiligin bildirse kerek», dedi WSEC-2017 Injenerler men ǵalymdardyń dúnıejúzilik kongresi Halyqaralyq baǵdarlamalyq komıtetiniń teń tóraǵasy, Injenerler akademııasynyń prezıdenti Baqytjan Jumaǵulov.
«Qazaqstan-2050» Strategııasynda Elbasy N.Nazarbaev HHI ǵasyrdyń jahandyq máseleleri, onyń ishinde tabıǵı resýrstardyń taýsylýy, jahandyq energetıkalyq qaýipsizdik pen úshinshi energetıkalyq ındýstrııalyq revolıýsııa máselelerin kótergen bolatyn. Kongress jumysy barysynda, mine, osy máseleler jan-jaqty talqylandy.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»
