Nık Goýıng,
halyqaralyq telejúrgizýshi, Ulybrıtanııa:
– Mundaı medıa-forýmdardyń halyqaralyq jýrnalıstıkanyń damýynda, bir el men aqparat quraldarynyń ózara baılanys ornatýynda mańyzy zor. Forýmda álemdik deńgeıdegi halyqaralyq qaqtyǵystar men kelispeýshilikterdi sheshý kezindegi buqaralyq aqparat quraldarynyń jumysy sóz boldy.
Jalpy, memleketaralyq kelispeýshilikter kezinde dástúrli jýrnalıstıkanyń mańyzy aıtarlyqtaı. Tarıhqa qaraıtyn bolsaq, ǵasyrlar boıy sheshimin tappaı kele jatqan máseleler halyqaralyq jýrnalısterdiń araaǵaıyndyǵymen retke kelgenin kóremiz.
Al Astanadaǵy medıa-forýmnyń osymen 14-ret ótkizilip otyrýy Qazaqstannyń álemdik beıbitshilik pen kelisimge qosqan úlesin bekite túsedi. Osy oraıda, qazaq jýrnalıstıkasy halyqaralyq jáne óńirlik deńgeıdegi qaqtyǵystardyń sheshilýine jumys istep jatqanyn kózimiz kórip otyr. Máselen, Astanada ótkizilgen Sırııa kelissózderinde qazaq jýrnalıstıkasy ortaq ustanym tanytylýyna ózindik úlesterin qosty.
Todd Beır,
Blýmberg agenttiginiń halyqaralyq dırektory, Ulybrıtanııa:
– Astanadaǵy dástúrli medıa-forýmda jýrnalıstıkanyń búgini men erteńi týraly pikir almastyq. Tehnologııanyń damýymen dástúrli jýrnalıstıkanyń túr-tulǵasy men mazmuny ózgerip jatqany aqıqat. Keı sarapshylardyń pikirinshe, aldaǵy birneshe jylda dástúrli jýrnalıstıka birjola joıylyp, ornyna áýesqoı tilshiler jumys isteı bastamaq. Degenmen, meniń pikirimshe, jýrnalıstıka salasy tehnologııanyń damýymen odan saıyn damı túspese, joǵalmaıtyny anyq.
Múmkin, jýrnalısterdiń aqparat berý ádisteri men aqparattyń mazmuny, onyń jyldamdyǵy kisi tanymastaı ózgerer. Onyń alǵashqy belgilerin biz qazirdiń ózinde baıqap otyrmyz. Áleýmettik jelilerdi qoldaný keńistiginiń keńeıýi, kez kelgen adamnyń aqparat taratý múmkindiginiń paıda bolýy qazirgi aqparattyq-tehnologııalyq zamanda málimetterge kúmánmen qaraýdy úıretedi. Joǵaryda aıtylǵan, jýrnalıster jumysy tehnologııanyń damýymen túrlenedi degenimizdiń sebebi, aldaǵy ýaqytta jýrnalısterdiń mindeti aqparat tabý men ony taratý emes, onyń aqıqattyǵyn tekserý bolýy múmkin.
Gılad ShER,
Izraıl premer-mınıstri ákimshiliginiń burynǵy basshysy, kelissózder boıynsha bas maman:
– Qazaqstannyń astanasy az ǵana ýaqyttyń ishinde álemdik deńgeıde bitimgerlik qujattar qabyldanatyn alańǵa aınaldy. Astanada ótken Sırııa kelissózderi Taıaý Shyǵystaǵy kelispeýshilikterdiń túpki sebepterin anyqtap, taraptar pikirleriniń tyńdalýyna, tıisinshe ortaq sheshim qabyldaýǵa bir qadam jaqyndaýǵa múmkindik berdi.
Al uıymdastyrylyp otyrǵan Eýrazııalyq medıa-forým qurlyqtaǵy ǵana emes, sonymen qatar, álemdik deńgeıdegi máselelerdiń ortaǵa tastalyp, ár elden kelgen mamandardyń pikir almasýyna jaǵdaı jasap otyr. Árıne, aqparat quraldarynyń ashyqtyǵy, sala mamandarynyń saraptamalyq pikirleriniń BAQ-tarda obektıvti jarııalanýy azamattyq qoǵamnyń joǵary deńgeıi men demokratııanyń beriktigin kórsetse kerek.
Osy oraıda, Astananyń álemdik BAQ úshin halyqaralyq deńgeıdegi máselelerdi erkin zertteý men talqylaý alańyn usynyp otyrýy Qazaqstannyń Eýrazııa keńistigindegi ekonomıkalyq jáne saıası ǵana emes, sonymen qatar, sóz bostandyǵy boıynsha kóshbasshy memleket ekenin aıǵaqtaı túsedi.
Bıll RIChARDSON,
AQSh-tyń BUU-daǵy burynǵy elshisi, burynǵy energetıka mınıstri:
– Bul jolǵy medıa-forým sońǵy jyldary aıtylmaı, aıtylsa da burmalanyp jetkizilip otyrǵan halyqaralyq deńgeıdegi birqatar máseleniń erkin talqylanýyna, ártúrli taraptan qaralýyna múmkindik berdi.
Sonyń biri – Sırııa máselesi men AQSh-Reseı qatynasy. Qazaqstannyń XXI ǵasyrdaǵy eń mańyzdy bitimger memleketterdiń biri ekeni anyq. Medıa- forýmnyń bergen múmkindigin paıdalana otyryp biz – sarapshylardyń kóptegen mańyzdy máseleler týraly oılarymyzdy ortaǵa salýymyzǵa jaǵdaı jasady. Jalpy, Sırııa máselesiniń de, Reseı-Batys qatynasynyń da taraptar úshin tıimdi sheshilýinde Astananyń bereri mol.
AQSh pen Reseıdiń birlese jumys istep, áriptestikterin qalpyna keltiretin ýaqyt jetti. Aımaqtaǵy shıelenisti jaǵdaılardy sheshý úshin barlyq memleketterdiń ózara kelisimge kelýi kerek. Al ondaı kelisimniń ornaýy úshin Qazaqstan sekildi bitimger memlekettiń osy baǵyttaǵy jumystary óte mańyzdy.
Kaıhan BARZEGAR,
Taıaý Shyǵys strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, Iran:
– Astanada ótken Sırııa kelissózderinde Iran, Túrkııa, Reseı úshtigi aıtarlyqtaı kelisimge qol jetkizdi deýge bolady. Irannyń atynan aıtar bolsam, biz aımaqtaǵy ahýaldy retke keltirý úshin kez kelgen tarappen únqatysýǵa daıynbyz. Áý basta Irannyń Sırııa máselesindegi ustanymy osy bolǵan.
Al Astanadaǵy kelissózderdiń alǵashqy raýndynda Iran bıliginiń AQSh tarabynyń qatysýyna qarsylyq bildirýin eldiń AQSh saıasatyna degen jaýaby dep túsiný kerek. О́ıtkeni, AQSh eshqashan da Sırııa máselesinde eshbir memlekettiń múddesimen sanasý kerek dep eseptemeıdi. Olar Sırııadaǵy saıası balanstyń saqtalýyna, ıaǵnı qazirgi bılik pen oppozısııanyń kúsh-qýatynyń tepe-teńdiginiń saqtalýyna múddeli. Bul degenińiz, ondaǵy azamat soǵysynyń aıaqtalýyna AQSh-tyń asyqpaıtynyn kórsetedi.
Al Iran óz kezeginde qandaı bılik bolsyn, Sırııada tynyshtyqtyń ornaǵanyn qalaıdy.
