«Digital Qazaqstan 2026» halyqaralyq forýmy sıfrlyq ekonomıkany damytý men jasandy ıntellektini keńinen engizý baǵytyndaǵy bastamalardy bir arnaǵa toǵystyrdy. Eýrazııalyq úkimetaralyq keńes otyrysy aıasynda uıymdastyrylǵan jıynǵa EAEO elderiniń úkimet basshylary, halyqaralyq sarapshylar, ınvestorlar men IT-ındýstrııa ókilderi qatysty. Usynylǵan jobalar tehnologııalyq ınfraqurylymnyń jańǵyrýyn, adam kapıtaly sapasynyń artýyn ári ınnovasııalyq kásipkerliktiń jańa deńgeıge kóterilip kele jatqanyn kórsetti.
Premer-mınıstr Oljas Bektenov plenarlyq otyrysta sóz sóılep, jasandy ıntellektini damytý ekonomıkanyń jańa modelin qalyptastyrýǵa negiz bolatynyn atap ótti. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldy Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalaǵany bul salanyń strategııalyq mańyzyn aıqyndaıdy. Jańa Konstıtýsııada sıfrlyq quqyqtardyń bekitilýi derekterdi qorǵaý, senim men ashyqtyq qaǵıdattaryn kúsheıtip, turaqty quqyqtyq orta qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
«Búginde Qazaqstan sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt jańa ekonomıkalyq modeldiń negizine aınalatyn kezeńge qadam basty. Sondyqtan Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly 2026 jyldy Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalap, bul salanyń elimiz úshin aıryqsha mańyzdylyǵyn atap ótti. О́zderińiz biletindeı, bıyl Qazaqstanda aýqymdy saıası oqıǵalar men jańarýlar bolyp jatyr. Elimizdiń azamattary jańa Konstıtýsııany qabyldady jáne onda alǵash ret konstıtýsııalyq deńgeıde sıfrlyq quqyqtar bekitildi. Bul salanyń odan ári damýyna eleýli serpin berip qana qoımaı, memlekettiń strategııalyq basymdyqtaryn da kórsetedi. Sıfrlyq quqyqtardy eń joǵary deńgeıde bekitý biz úshin sıfrlyq transformasııa tek tehnologııalardy damytý týraly ǵana emes, sonymen qatar naqty quqyqtyq kepildikter, derekterdi qorǵaý jáne senim qaǵıdattary týraly ekenin aıqyndaıdy. Osylaısha, Qazaqstan sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektini damytý úshin boljamdy ári turaqty quqyqtyq orta qalyptastyrýda», dedi O.Bektenov.
Forým aıasyndaǵy kórme otandyq sıfrlyq ındýstrııanyń áleýetin aıqyn kórsetti. Startaptar men jetekshi IT-kompanııalar usynǵan sheshimder qatarynda robottehnıka, drondar, GameDev ónimderi, AI Talent Hub alańdary bar. Bul bastamalar biryńǵaı sıfrlyq ekojúıe qalyptastyrý baǵytyndaǵy júıeli jumystyń nátıjesin ańǵartady.
Memlekettik basqarý, ónerkásip pen qalalyq ınfraqurylymǵa arnalǵan jasandy ıntellekt negizindegi ázirlemeler de tanystyryldy. Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý vıse-mınıstri Dmıtrıı Mýn AlemGPT mýltıagenttik platformasyn tanystyryp, 35 memlekettik qyzmetti biriktiretin jańa sheshimder derektermen jumys sapasyn arttyrýǵa yqpal etetinin aıtty. Ulttyq jasandy ıntellekt platformasyn qalyptastyrý jobasy da sıfrlyq basqarý mádenıetin jańa deńgeıge kóterýdi kózdeıdi.
Sıfrlyq ınfraqurylymdy jetildirý baǵytynda data-ortalyqtar men energetıkalyq qýat kózderin keńeıtý bastamalary usynyldy. «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Baǵdat Mýsın tanystyrǵan «DО́A alqaby» tehnologııalyq klasteri jasandy ıntellektige arnalǵan derekterdi óńdeý ortalyqtaryn iske qosýǵa negiz bolady. Árqaısysynyń qýaty 50 MVt bolatyn nysandar kezeń-kezeńimen engizilip, joǵary ónimdi esepteý júıelerin ornalastyrýǵa jaǵdaı jasaıdy. Pavlodar óńirinde júzege asyrylatyn aýqymdy joba derekterdi saqtaý men óńdeýdiń iri habyna aınalmaq.
Qalalyq ortaǵa arnalǵan sıfrlyq sheshimder de nazar aýdartty. Shymkent qalasy ákiminiń orynbasary Arman Sábıtov ıntellektýaldy kólik júıesin, bilim berý uıymdaryndaǵy sıfrlyq qaýipsizdik tetikterin, qoǵamdyq qaýipsizdik pen ekologııany baqylaýǵa arnalǵan drondar ınfraqurylymyn tanystyrdy. Mundaı tehnologııalar ýrbanıstıka sapasyn arttyrýǵa ári turǵyndar ómirine qolaıly orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Adam kapıtalyn damytý máselesi forým kún tártibindegi mańyzdy baǵyttardyń biri boldy. «Freedom Holding Corp» bas atqarýshy dırektory Tımýr Týrlov bilim berý júıesine jasandy ıntellekt quraldaryn engizý bastamalaryn usyndy. OpenAI seriktestigi aıasynda pedagogterge ChatGPT Edu platformasyna qoljetimdilik berý, bıznes-prosesterdi avtomattandyrýǵa arnalǵan SuperApp sheshimderi sıfrlyq saýattyń jańa deńgeıin qalyptastyrýǵa yqpal etedi.
Energetıka salasyndaǵy Smart Grid júıeleri generasııa kózderin, taratý jelilerin ári energııa saqtaý qurylǵylaryn birtutas sıfrlyq ortaǵa biriktiredi. Alageum Electric usynǵan sheshimder tehnıkalyq shyǵyndardy 30 paıyzǵa deıin azaıtyp, energııa tutyný tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi. Jasandy ıntellekt negizindegi modelder kún energııasyn óndirý kólemin joǵary dáldikpen boljaýǵa jol ashady.
«Qazaqstan obektıvti básekelik artyqshylyqtarǵa ıe: qoljetimdi elektr energııasy men tómen sıgnal kidirisi elimizdi joǵary ónimdi esepteý júıelerin ornalastyrý úshin eń tartymdy oryndardyń birine aınaldyrady. Halyqaralyq kompanııalardy munda óz zertteý habtaryn ashýǵa shaqyramyz. Biz talanttarǵa, derekterge, ındýstrııalyq keısterge qoljetimdilikti usynamyz», dedi Premer-mınıstr.
Integrasııalyq úderisterdi tereńdetý máselesi de kún tártibinen túsken joq. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń múshesi Varos Sımonıan transshekaralyq elektrondyq qujat aınalymyn engizý bastamasyn tanystyrdy. Elektrondyq sıfrlyq qoltańbany naqty ýaqyt rejiminde tekserý múmkindigi memleketaralyq ózara is-qımyldyń tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi.
Startap-alleıada AI Startify Incubator, Auezov AI First, Ushqyn AI Operator, AIJan, CortexAI jobalary usynyldy. Ýnıversıtettik zertteýlerden bastap memlekettik basqarý, bilim berý, bıznes pen densaýlyq saqtaý salalaryna deıingi sheshimder jasandy ıntellekt ekojúıesiniń qalyptasyp kele jatqanyn kórsetti.
Halyqaralyq sarapshylardyń baǵalaýynsha, 2030 jylǵa qaraı jasandy ıntellektiniń álemdik ekonomıkaǵa qosatyn úlesi 22 trln dollardan asady. Qazaqstan bul úrdiste ınstıtýsıonaldyq baza qalyptastyryp, Sıfrlyq kodeks pen «Jasandy ıntellekt týraly» zań qabyldady. Alem.Cloud, Al-Farabium sýperkompıýter klasterleri joǵary ónimdi esepteýlerdi damytýǵa negiz bolady. Data Embassy tujyrymdamasy sheteldik seriktesterdiń derekterin quqyqtyq turǵydan qorǵaýǵa múmkindik beredi.
Jalpy, «Digital Qazaqstan 2026» alańy sıfrlyq transformasııanyń jańa kezeńi bastalǵanyn ańǵartty. Jasandy ıntellektini ekonomıkanyń túrli salasyna engizý eldiń tehnologııalyq derbestigin nyǵaıtyp, halyqaralyq básekege qabilettiligin arttyrýǵa jol ashady.
ShYMKENT
