Aıǵyrjaldan attanǵan arystar

Ysqaq Omaruly 1890 jyly Semeı gýbernııasy Qarqaraly ýeziniń Moıynty aýmaǵynda dúnıege kelgen. Túrksib temir­jolyn salýǵa qatysqan. Jasy asyp ketýine baılanysty soǵysqa alynbaı, eńbek maıdanyna jiberilgen. Beıbit zaman ornaǵanda qarapaıym kolhozshy bolyp eńbek etken.

Joldas Omaruly 1904 jyly Qarqaraly ýezi Moıynty-Sary­bulaq bolysyna qarasty Shaltas mekeninde týǵan. Jas kezinen qoǵamdyq ómirge etene aralasyp, 1923 jyly Shet aýdanynyń «Bozshakól» moıynserigin qurýǵa atsalysqan. Onyń músheligine Sydan О́tenov, Keshýbaı, Aqyjan Túıtebaevtar, Abaı Tólegenov, Altybaı Naqypov, Shaıan Qoı­shybaev, Sarjan Domalaqov, Aıt­baı Shilikbaev, Syzdyq Aqylbaev syndy el ishinde belgili, bedeldi azamattar kirgen. 1928 jyly Shet aýdany qurylyp, ákimshilik ja­ǵynan qaıta bólýine oraı moıynserik taraǵan.

Joldas Omaruly 30-jyldarǵy kolhozdastyrý jumystaryna da belsene qatysyp, aýyl sharýa­shylyǵyn damytýǵa eleýli úles qosqan. Ferma basqarýshysy, brıgadır sııaqty jaýapty jumystar atqaryp, aýyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıynyń jaq­sarýyna kóp eńbek sińirgen.

Soǵys bastalǵanda maıdanǵa attanyp, áskerı qyzmetin Ýkraına jerinde, 39-atqyshtar polkiniń quramynda aǵa serjant, bólimshe komandıri dárejesinde ótkergen. Nebir qanquıly urystarda jaý­gerlik erligimen kózge túsip, birneshe márte joǵary nagradalarǵa ıe bolǵan. Atap aıtqanda, III dárejeli «Dańq» ordenimen, úsh ret «Qyzyl Jul­dyz» ordenimen, «Erligi úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» basqa da kóptegen medalmen marapat­talǵan.

Serik Omaruly 1906 jyly týǵan. Soǵys bastalǵanda alǵash­qylardyń biri bolyp maıdanǵa attanǵan. Soǵys jyldarynda kópke deıin habarsyz ketip, 1943 jyly «qaza boldy» degen qara qaǵaz kelgen. Keıinnen týysqandary ǵalamtor jelisi arqyly izdeý sal­ǵanda Reseıdiń Orel qalasyna taıaý bir derevnıada jerlengeni anyqtalǵan. Serik Omarulynyń artynda urpaqtary bar.

Bóde Omaruly 1916 jyly týǵan. Jastaıynan eńbekke aralasyp, 30-jyldary qazirgi Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdanyna qarasty Bosaǵa eldi mekeninde moıynserik múshesi bolǵan. Soǵys bastalǵanda Shet aýdandyq áskerı komıssarıa­tynan maıdanǵa attanyp, jaýǵa qarsy shaıqastarǵa qatysqan. Soǵys barysynda jaralanyp, 1946 jyly ǵana elge oralǵan.

Bóde de túrli jaýyngerlik nagradalarǵa ıe bolǵan. III dáre­jeli «Dańq», «Qyzyl Juldyz» orden­derimen, «Erligi úshin», basqa da medaldarmen marapattalǵan. Soǵystan keıin elge oralyp, beıbit eńbekke aralasqan. О́miriniń sońyna deıin týǵan jerinde eńbek etip, urpaq ósirip, Aıǵyrjal eldi mekeninde dúnıeden ótken.

Surapyl soǵysqa basynan aıaǵyna deıin qatysyp, erlik kór­setken aǵaıyndy jigitterdiń, bir otbasynan shyqqan baty­rlardyń ondaǵan ordeni, jıyrmadan asa ja­ýyngerlik medali keıingi ur­paq­tarynyń qolynda áli kúnge saqtaýly. Qymbat jádigerdeı sha­ńy­raq tórinde tur.

Aǵaıyndy azamattardyń arasynan Joldas kókemizge qosym­sha toqtalsaq, soǵystan aman keli­simen, 1945–1950 jyldary Lenın, Jasterek, Qatpar ujym­sharlarynda, 1952–1953 jyldary Aıǵyrjalda basqarma, sıyr fermasynyń meńgerýshisi bolyp, aýyl sharýashylyǵy salasynda túrli jaýapty qyzmetter atqardy. Zeınetkerlikke shyqqan soń da qatardan qalmaı, aýyldyń betke ustar aqsaqaldarynyń sanatynda júrdi. Barlyq sanaly ǵumyryn qoǵam qyzmetine arnaǵan abyz aqsaqal 1995 jyly 91 jasynda Aıǵyrjal aýylynda ómirden ótti. Joldas ákemiz ben Shyryn ana­myzdyń berekeli shańyraǵynda birneshe perzent ósip tárbıelendi.

Soǵys ardagerleri, maıdanger qarttar sol kezde jyl saıyn 9 mamyr – Jeńis kúni qarsańynda kezdesýge shaqyrylatyn. Joldas kókemiz de bizdiń mektepke talaı márte kelip, soǵys týraly talaı-talaı tolǵamdy estelikter aıtqan edi. О́kinishtisi, bári de sol aýyzsha aıtylǵan kúıde, umytylyp qalǵan, jazyp alynbaǵan, saq­tal­maǵan. Anyǵynda, Joldas Omar­ulynyń qan maıdanda tórt jyl boıy soǵysyp, Ýkraına dalasy­nan Berlınge deıin júrip ótken joryqty joly, Jıtomır, taǵy basqa qalalardy jaýdan azat etý­degi erlikteriniń astarynda soǵys shejiresine qatysty nebir syr tunyp tur.

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys­ta erlikpen qaza tapqan jaýyn­gerlerdi, sol maıdannan aman kelgen, keıinnen beıbit ómirde el dáýletin eselegen Omar áýleti syndy soǵys, eńbek ardagerlerin jıi nasıhattap, ónegeli ómir joldaryn óskeleń urpaqqa úlgi etip otyrýdyń mán-mańyzy erekshe. Er­likti umytpaý – barshanyń paryzy.

Álimjan JAQAN,

jýrnalıst

Qaraǵandy oblysy