Akademık О́mirzaq Aıtbaıuly, jazýshy Smaǵul Elýbaı, aqyn Shómishbaı Sarıev, jazýshy-pýblısıst Álibek Asqar, aqyn Marfýǵa Aıtqojına, qoǵam qaıratkeri Asyly Osman, tanymal ǵalym Aıgúl Isimaqova, jazýshy Rafael Nııazbek, «Nevada-Semeı» antııadrolyq qozǵalysynyń ókili Amantaı qajy jáne basqa da belgili aqyn-jazýshylar, baspagerler, qoǵam qaıratkerleri, ádebıettanýshylar qatysqan aıtýly jıyndy júrgizgen Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın áńgimeniń álqıssasyn: «Muhtar Áýezovtyń shákirti bolǵan ǵalym Beısenbaı Kenjebaevtyń jetekshilik etýimen syna taspen qashalyp jazylǵan, qazaq úshin qasıetti sanalatyn kóne jádiger Orhon-Enıseı jazýlaryn zertteý isine alǵash bolyp túren salyp, qazaq halqynyń, ádebıetiniń myńdaǵan jyldyq tarıhyn keńestik bılikke dáleldep bergen Myrzataı Joldasbekov aǵamyz qandaı maqtaýǵa da laıyq. Myrzekeń Súıinbaı, Jambyl, Kenen týyndylary arqyly qazaq aýyz ádebıetiniń sol kezeńderi týraly da úlken zertteý júrgizip qana qoımaı, ádebıetimizdi, ultymyzdyń uly tarıhyn zertteý isin alǵa súıreı bilgen ǵalym», – degen jyly lebizimen bastady.
Shyǵarmalary arqyly adamzattyń ómirge degen mahabbatyn, súıinishi men kúıinishin jyrlap, júrek qylyn qozǵaýǵa umtylǵan rýhanııat janashyry Myrzaǵańnyń ónersúıer qaýymǵa, mýzykatanýshy mamandar men jalpy kópshilikke arnalǵan «Dúnıe shirkin...» atty kitabyna tolǵanystan týǵan avtorlyq án-kúıleri engen. Ǵalymnyń bylaıǵy jurt kóp bile bermeıtin kompozıtorlyq qyryna, án men kúı ónerine qosqan ózindik qoltańbasyna osy kitap arqyly kóz jetkizseńiz, «Kisilik kitaby...» atty taǵy bir kitaby arqyly «Qazaq qaıtse qalady qazaq bolyp» degen máńgilik suraqqa jaýap izdegen avtor izdenisin kóresiz. Kitapqa Myrzataı Joldasbekovtyń memlekettik múdde, adamgershilik, kisilik týrasynda túrli jıynda sóılegen sózderi men «Egemen Qazaqstan» gazetinde ár jyldary jarııalanǵan maqalalary engen. Jazýshy Smaǵul Elýbaı osy kitap jaıynda: «Boıyna Tonykók babamyzdyń tektiligi qonǵan, bolmysynan táýelsizdiktiń Tonykógindeı bolǵan Myrzaǵańnyń táýelsizdik jaıly tolǵaýly sózderi, jurt kókeıindegi máselelerdi tap basyp aıtyp, der kezinde kótere bilgen kóregen oılary engen «Kisilik kitaby» – bolashaqqa amanat bolyp jetetin, táýelsiz Qazaqstannyń rýhyn, maqsaty men muratyn, halyq danalyǵyn ádemi ádebı tilmen jetkizgen kitap», – dep óz pikirin bildirdi.
Qazaqstan» gazetiniń bıylǵy birqatar sanynda úzindileri jarııalanyp, halyqqa tanystyrylǵan «Kúnderimniń kýási...» atty kúndelikke negizdelgen kitabynda avtor el tarıhy, el taǵdyry, táýelsizdik taǵylymy, zaman, qoǵam, ómir, adamgershilik, jer, din, til týraly tereń tebirenedi, oqýshysymen syrlasady. Táýelsizdigimizdiń shejiresi deýge turarlyq bul kúndelik-kitapty oqyǵysy kelgen oqyrman ádebıet aqtańgeriniń jan-dúnıesimen, bitim-bolmysymen jaqynyraq tanysýǵa múmkindik almaq. Osy oraıda, til janashyry, ǵalym О́mirzaq Aıtbaıuly «Elbasynyń senimin aqtaı bilgen, osy kitap arqyly kemeldiginiń keskinin tanytqan» Myrzaǵań bolmysyna toqtalyp, óz estelikterimen bólisti. «Sonaý 89-shy jyldary ana tilimizdiń háli múshkil shaǵynda bárimizdi til maıdanyna jetektep ákep qosqan Ábdýálı Qaıdar aǵamyz bas bolyp, Qoǵam qurǵanymyzda da eń aldymen qol ushyn sozǵan, sol jyldyń 21 qyrkúıeginde «Qazaq tili – memlekettik til» bolyp bekip, úlken jeńiske jetkenimizde de sol jeńistiń basy-qasynda О́zbekáli Jánibekov pen Myrzekeń júrip edi. Eger osy kisilerdiń tabandylyǵy bolmaǵanda, bul kúnge jete alar ma edik...» – deı kele, M.Joldasbekovty «Ana tili» halyqaralyq medalimen marapattady.
Al belgili jazýshy Bolat Bodaýbaıdyń qurastyrýymen shyqqan, eki kitaptan turatyn, syr-suhbatqa qurylǵan «Tańǵalamyn ómirdiń ǵajabyna...» atty romanda ult muraty jolynda ǵumyr boıy jan aıamaı qyzmet etip kele jatqan Myrza-aǵanyń kúreske, ǵıbratqa toly ómir joly kórkem tilmen kestelenedi. Bolat Bodaýbaı bul kitaptyń 2011 jyly «Egemen Qazaqstanda» jarııalanǵan Myrzataı Joldasbekov týraly «Aldymyzda aǵalar bar aımańdaı» degen úlken maqalasynan keıin sol tustaǵy gazet prezıdenti Saýytbek Ábdirahmanovtyń usynysy boıynsha dúnıege kelgenin atap ótti. Myrzaǵańmen suhbat retinde shyqqan kitaptyń bes jyl boıy qalaı jazylǵandyǵy týraly aıta kelip, avtor Joldasbekov eńbekterin esh qysylmastan ıelenip, kóshirip jazyp, tipti silteme de jasamastan, óz attarynan jarııalap júrgen jas ǵalymdardyń dıssertasııa qorǵap, Myrzekeńniń myrzalyǵyn belden basa paıdalanyp jatatynyna qynjylys bildirdi. Osy tusta, tanymal ǵalym Aıgúl Isimaqova da Myrzataı Joldasbekov eńbekterine «jıendik» jasap, ǵylymı ataq alyp júrgenderden góri, sol qyrýar eńbekti kóziniń maıyn taýysa zerttep, dúnıege ákelgen, túrki mádenıetiniń ǵumyryn eki ǵasyrǵa uzartyp bergen Myrzekeńe áli kúnge deıin akademık ataǵynyń berilmeýi úlken syn ekenin aıtyp ótip, el alǵysy retinde ǵalymǵa akademık ataǵyn berý usynysyn ortaǵa saldy.
Jıyn sońynda sóz alǵan Myrzataı Joldasbekov kelýshilerge alǵysyn bildire otyryp, myltyqsyz maıdan ótinde júrip, Tonykók jazbalaryna qatysty ǵylymı eńbekteri úshin keńestik bılikten kórgen qyspaqtarymen qatar, qazaq tilin memlekettik til etý jolynda qylyshynan qan tamǵan Kolbınge taısalmaı kirip, halyq talabyn jetkizgeni, táýelsizdik alǵan jyldary memlekettik qurýdyń ońaıǵa túspegeni, Elbasy kóregendigi arqyly Oraldaǵy, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy ultaralyq qaqtyǵystardyń qalaı sheshilgendigi jáne basqa da eleýli oqıǵalardy eske alyp, Táýelsizdiktiń eleń-alańynda eline aıryqsha eńbek sińirgenmen, attary eleýsizdeý qalǵan memleket qaıratkerleri О́zbekáli Jánibekov pen Beısenbaı Kenjebaevqa mektep, kóshe attaryn berý týraly tilegimen bólisti.
Saltanatty shara aıasynda Myrza-aǵanyń tól shákirtteri «Oıtolǵaý», «Qosbasar», «Dúnıe shirkin...» syndy kúıleri men ánderin oryndasa, «bala Jambyl» atanǵan jas aqyn Jambyl Dúısenov arnaý óleńin oqydy. Sonymen qatar, QR Ulttyq kitaphana qorynan Myrzataı Joldasbekovtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kitap kórmesi uıymdastyryldy.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
