Qazirgi baldyrǵandardyń oı-sanasyna, turmys-tirshiligine dendep enip alǵan tanymal keıipkerler bar. Masha men aıý, órmekshi adam, trotro, pororo, mınondar, spandjbob... Úıde de, syrtta da, útikten basqa qurylǵyny qosyp qalsańyz, solar shyǵa keledi. Teledıdar men ınternetti aıtpaǵanda, saýda úıine barsań da, aldyńnan sol keıipkerler oıynshyq bolyp, kıimge salynǵan beder bolyp samsap shyǵady.
Sonshama baýyr basatyndaı bul keıipkerlerdiń qandaı qasıeti bar dep qyzyǵýshylyq tanytqan edik. Sóıtsek, ár serııasyn jasaýǵa jumsalatyn qarajatty, oǵan atsalysatyn mamandardy bilip, bir jaıtty túsingendeı boldyq. Quıylǵan qarjy men jumsalǵan eńbektiń arqasynda bul «mýltıkterdiń» barlyǵy óte sapaly jasalǵan. Árqaısysy balalardyń jasyna, talǵamyna saı. Eńbektep júrgende eleń etkizip, táı-táı basqansha jaqyn týysqanyna aınalyp, eseıgende jan dosy bolyp alatyn qasıeti bar.
Dúnıe júzindegi eń tanymal eki mýltfılmniń birine aınalǵan «Masha men aıýǵa» ǵana toqtalaıyqshy. Mýltserıaldyń ár maýsymyna 6,5 mıllıon AQSh dollarynan astam qarajat quıylady eken. Ár mınýtyn túsirýge orta eseppen 50 myń dollar jumsalady. Bastapqyda marketıngke bólek aqsha bólse, qazir onsyz da jarnamasy jer jaryp tur. Jasyratyny joq, bul bizdiń «Qoshqar men tekeniń» túsine de kirip shyqpaıtyn aqsha.
«Qoshqar men teke» demekshi, aýzymyzdy qý shóppen súrtýden qutqaryp turǵan «Saq» stýdııasynyń osy tektes ónimderi. Solardyń ishindegi eń tanymaly, qazaqsha maqaldap-máteldep maıyn tamyzyp sóıleıtin, ázildiń túbin túsiretin «Qoshqar men Teke» Youtube jelisine shyǵysymen bir aptada birneshe mıllıondyq qaralymǵa ıe bolyp úlgergen-di. Alaıda, álemniń 25 tilinde sóıleıtin, 25 eldiń telearnasynan kórsetiletin «Mashaǵa» olar da básekeles bola almady. Osydan birneshe aı buryn bizdiń basylym tilshisine suhbat bergen «Saq» kınostýdııasynyń rejısseri Batyrhan Dáýrenbekov:
– «Qoshqar men tekeniń» eki serııasy «Qazaqfılmniń» tapsyrysy boıynsha túsirildi. Qazir úshinshi serııasynyń ssenarııi jazylyp, daıyn tur. Biraq, ony túsirýge qarjy bolmaı tur. Ázirge demeýshilerge habarlasyp, usynys aıtqanymyz joq. Degenmen de, bul iske qoldaý bolmasa, ssenarıı tartpada jatyp, óz mańyzyn joǵaltyp ala ma degen de qaýpimiz bar,– degen. Qysqasy, otandyq mýltkeıipkerlerdi qaıta oraltýǵa qarjy jetpeı, qaryndary qabysyp júrgen syńaıly.
Al «Masha» she? «Masha» eshteńeden taryqqan emes. Orystyń shynashaqtaı qyzy ózine salynǵan aqshany eselep qaıtaryp, «Anımakkord» stýdııasyn tabysqa keneltip otyr. 2015 jyly ol stýdııaǵa 225 mıllıon dollar paıda ákelgen. Osynsha tabystyń 30 paıyzy ǵana telearnalardaǵy translıasııadan túsipti, qalǵan 70 paıyzy keıipkerlerdiń taýarlyq brendinen kelgen. Oıynshyq, jýrnal, kitapsha, keıipkerlerdiń qatysýymen qoıylǵan spektaklder... munyń bári paıda kózi. «Masha men aıý» týraly mobıldi oıyndardyń túrli nusqasy jyl saıyn jańaryp otyratyny jáne bar. Biz reseılik stýdııanyń bir ǵana ónimin mysal etip otyrmyz. Odan bólek, Gollıvýdtyń anımasııalyq fılmderi de úlkendi-kishili ekrandardy jaýlap alǵaly qashan?!
Balany teledıdar men ınternetten shekteý qıyn. Oıynshyqtan shekteý odan da qıyn. Tek, nazaryn basqaǵa aýdarý arqyly ǵana aldarqatýǵa bolar edi. О́kinishke qaraı, óz balamyzǵa kórsetetin otandyq mýltfılmder az. Otandyq arnalardyń kún saıyn qaıtalap bergen ónimderin jattap alǵan, jalyqqan. Al sheteldik stýdııalardyń ónimi jalyqtyrmaıdy, jańaryp otyrady. Qyzyqtyrýdan, eriksiz eliktirýden sharshamaıdy. Sebebi, balalarǵa bazarlyq syılaý – olar úshin tabystyń qaınar kózi. «Bala bolǵan soń kóredi de qoıady» deı salýǵa bolar edi, biraq mýltfılmniń bala sanasyna tereń áser etip, dúnıetanymyn qalyptastyratyny buǵan deıin talaı márte aıtylyp, mamandardyń sózimen dáıektelgen.
Iá, mýltfılm – qazir balalarǵa bazarlyq qana emes, qyrýar tabys kózi. Quıǵan qarajaty eselep qaıtatyn naryqtan stýdııalar eshqashan bas tartpaıtyny túsinikti. Sondyqtan «Masha» qashan da kóńildi, «aıý» toq. Al bizdiń «Qoshqar men teke» sııaqty súıikti keıipkerlerge qarajat bólinip, jańa serııalary jıi shyǵatyn kún bolar ma eken?!
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
