Soltústik Koreıanyń quıturqy áreketi týraly aqparatty eń áýeli Japonııa mınıstrler kabınetiniń bas hatshysy Iosıhıde Sýga habarlaǵan bolatyn. «Bul ushaqtar men kemelerdiń qaýipsizdigin qater tóndiretin óte zııandy áreket jáne BUU qaýipsizdik rezolıýsııasyn óreskel buzý. Biz Soltústik Koreıa tarapynan jasalǵan mundaı bassyzdyqqa jol bere almaımyz» – dedi Iosıhıde Sýga óz málimdemesinde.
RIA Novostı saıtynyń derekterine súıensek, Reseı Qorǵanys mınıstrligi Koreı túbeginen ushyrylǵan zymyrannyń baǵytyn baqylaǵan. Bul jolǵy ballıstıkalyq raketa 681 metr bıikke kóterilip, 732 kılometr ushyp ótip, Japonııa teńizine qulady. KHDR-diń bul qadamy kórshi memleketterdi ǵana emes, búkil álemdi aıaǵynan tik turǵyzdy. Endi she, qurlyq aralyq ballıstıkalyq zymyrandy sátti synaqtan ótkizý – dóńgelengen dúnıeniń kez kelgen núktesin bombalaýǵa Soltústik Koreıa oqtumsyqtarynyń qabileti bar degen sóz.
Qurlyq aralyq ballıstıkalyq zymyrannyń qulaǵan jeri
CNN taratqan aqparat boıynsha, Soltústik Koreıa basshysy búkil AQSh terrıtorııasy nysanada turǵanyn aıtyp dóń aıbat kórsetken. «Qarý-jaraq mamanynyń aıtýynsha ballıstıkalyq zymyran kólbeý traektorııada ushyrylsa, AQSh-tyń mańyzdy ári úlken qalalaryna qaýip tóndiredi. Los-Andjeles, Denver jáne Chıkago nysanaǵa ilikken, tipti oqtumsyqtar Nıý-Iork pen Bostonǵa da jetýi múmkin ekenin aıtady Ǵylymdar uıymy mamany Devıd Raıt. Onyń pikirinshe, ballıstıkalyq zymyran qanshalyqty aýyr oqtumsyqty kótere alatynyn naqty aıtý ázirge qıyn. Oqtumsyq aýyrlaǵan saıyn ushý qashyqtyǵy azaıady. Eger Soltústik Koreıanyń málimdegeni ras bolsa, Phenıannyń ballıstıkalyq baǵdarlamasynyń qarymy oılaǵannan asyp túsedi», – dep habarlaıdy CNN arnasy.
Kóp uzamaı álem basshylary Soltústik Koreıanyń áreketin aıyptap, oǵan qarsy áreket etýge shaqyrdy. Reseı Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Sergeı Rıabkov Koreıa túbegindegi ıadrolyq máseleni sheshý maqsatynda AQSh-pen birlese jumys isteýge daıyn ekendikterin jetkizdi. «Biz BUU Qaýipsizdik keńesinde birlese, áriptestik tanytyp sheshim tabatynymyzǵa senimdimin. Biz osyǵan qatysty Vashıngtonmen ekijaqty baılanysymyzdy jalǵastyra beremiz. Sebebi bul óte mańyzdy ári qaýipti másele», – dedi Sergeı Rıabkov ABC arnasyna bergen suhbatynda.
AQSh Prezıdenti Donald Tramp óz kezeginde Soltústik Koreıaǵa qatysty máselede Qytaıdyń qol qýsyryp otyrǵanyn taǵy kótergen. BBC agenttiginiń aqparatyna súıensek, Aq úı basshysy tvıtterdegi paraqshasyna Qytaıdan kóńili qalǵanyn jazypty. «Qytaı úkimeti keńesshisi Vıktor Gaonyń aıtýynsha, Tramptyń pikiriniń paıdasy joq, sondaı-aq AQSh «erke bala» sekildi áreket etip otyr. Soltústik Koreıamen shektesip jatqan ári sol eldiń eń úlken ekonomıkalyq áriptesi Qytaı buǵan deıin de zymyran synaqtan ótkizýge qatysty aıyptalyp, KHDR-men baılanysyn úzýge shaqyrylǵan bolatyn», – deıdi BBC. AQSh-tyń BUU-yndaǵy elshisi Nıkkı Haleı de Qytaıdy belsendi áreket etýge shaqyrdy.
I am very disappointed in China. Our foolish past leaders have allowed them to make hundreds of billions of dollars a year in trade, yet...
— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) July 29, 2017
Degenmen, KHDR-dyń qadamyn Qytaı da quptaǵan joq. Senbi kúni taratqan málimdemede olar Phenıan úkimetin Koreıa túbegindegi jaǵdaıdy ýshyqtyrmaýǵa shaqyrdy. «Soltústik Koreıanyń ballıstıkalyq tehnologııa qoldanyp zymyran ushyrýyna qatysty BUU Qaýipsizdik keńesiniń naqty erejeleri bar. BUU Qaýipsizdik keńesi rezolıýsııasyn buzatyn jáne halyqaralyq qaýymdastyqqa baǵynbaıtyn Soltústik Koreıanyń áreketin Qytaı tarapy quptamaıdy», – dep habarlady Qytaı Syrtqy ister mınıstrligi ókili Gen Shýan.
Soltústik Koreıa qurlyq aralyq ballıstıkalyq raketasyn synaqtan ótkizgennen keıin ile-shala Ońtústik Koreıa men AQSh birlese ballıstıkalyq oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizdi. RIA Novostı taratqan málimetke súıensek, atalǵan shara KHDR-dyń áreketine jaýap retinde jasalǵan. Oqý-jattyǵý jıynynda Ońtústik Koreıa qarýly kúshteriniń «Henmý-2» zymyrany men AQSh armııasynyń «jerden jerge» ballıstıkalyq raketasy qoldanylǵan. Sonymen qatar, AQSh ákimshiligi de Soltústik Koreıaǵa ózderiniń qarajaıaý emestigin kórsetip, eki V-1 bombalaǵysh ushaǵyn Koreıa túbegine jiberdi. Budan bólek AQSh tarapy ballıstıkalyq zymyranǵa qarsy qorǵanys synaǵyn jasaǵanyn habarlady. CNN arnasynyń habarlaýynsha, THAAD dep atalatyn qorǵanys júıesi ázirge qurlyq aralyq ballıstıkalyq zymyrandy joıyp jiberýge qabiletsiz. Alaıda atalǵan qorǵanys júıesi orta qashyqtaǵy ballıstıkalyq zymyrandarǵa qarsy tıimdi qoldanylady.
Soltústik Koreıa ballıstıkalyq zymyrandarynyń ushý qashyqtyǵy
The Guardian gazeti KHDR-dyń kezekti márte ballıstıkalyq raketa ushyrýy Aq úı basshysy Donald Tramptyń synǵa túsetin kezi kelgenin kórsetedi dep esepteıdi. Atalǵan basylym taratqan aqparatqa súıensek, oqtumsyqtar Nıý-Iorkke deıin jetýi yqtımal:
«Soltústik Koreıa aqparat agenttigi ballıstıkalyq raketanyń ushyrylýy AQSh-qa «qatań eskertý» dep jazady. Onda qurlyq aralyq ballıstıkalyq raketa 47 mınýt 12 sekýnd boıy ushyp, 998 kılometrdi basyp ótip, 3724,9 metr bıiktikke kóterilgen delingen. Aqparat agenttiginiń aıtýynsha, Kım Chen Yn osy áreketi arqyly soǵys qaýpi men kúsheıtilgen sanksııany jeleýletip «barabanyn urǵylap baıbalam salǵan» AQSh-qa jasalǵan «qatań eskertý» ekenin bildiredi».
Al Soltústik Koreıanyń buqaralyq aqparat quraldary ballıstıkalyq raketany sátti synaqtan ótkizý eldiń áleýetin kórsetetin jazady. «Hvason-14» qurlyq aralyq ballıstıkalyq zymyrandy ekinshi márte sátti synaqtan ótkizý bizdiń parııa men halyqtyń revolıýsııalyq seniminiń erekshe kórsetilimi boldy. Sondaı-aq, amerıkalyq ımperıalıstter tizerlep kelip keshirim surap, halqymyzdyń zııan shegýine sebep bolǵan Koreıaǵa qatysty jaýlyq áreketi men saıasatyn toqtatpaıynsha soqqy berýge ázir», – delingen «Nodon sınmýn» gazeti taratqan aqparatta.
Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi Soltústik Koreıanyń qurlyq aralyq ballıstıkalyq raketasyn synaqtan ótkizýin Qazaqstan tarapy da qatań aıyptaıtynyn málimdedi. «Mundaı áreketter BUU Qaýipsizdik keńesiniń rezolıýsııasyn óreskel buzyp, álemge qaýip tóndirip, shyǵys Azııa men ǵalamdyq deńgeıdegi jaǵdaıdy kúrdelendiredi. KHDR-dyń jaýapsyz saıasaty ıadrolyq qarýdy taratpaýǵa arnalǵan jahandyq úrdiske keri áserin tıgizedi. KHDR-di óz halqy men búkil adamzat ıgiligi úshin ıadrolyq qarýdan bas tartýǵa shaqyramyz», – delingen Syrtqy ister mınıstrligi taratqan málimdemede.
Sheteldik baspasózge sholý jasaǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
