Úsh aýysymdy bilim ordalary bolmaıdy
Qazirgi ýaqytta oblystaǵy alty júz alpys úsh bilim oshaǵynyń 288-i (43,4 %) bir aýysymmen, 374-i (56, 4 %) eki aýysymmen, tek 1 mektep qana úsh
aýysymmen oqyp jatyr eken. 2016-2017 oqý jylynda aımaqtaǵy 4 mektep úsh aýysymmen oqyǵan bolatyn. Búginde «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda oblystaǵy úsh aýysymdy bilim ordalaryn joıý úshin tórt mekteptiń qurylysy júrgizilip jatyr, onyń úsheýi (ekeýi – Semeıde, bireýi – Aıagóz qalasynda) 1 qyrkúıekte esikterin aıqara ashatyn bolady. Aıagóz qalasynda qazir 600 oryndyq mektep salynýda. Onyń qurylysy kelesi jyly aıaqtalady. Osy mektep iske qosylǵan kezde óńirdegi úsh aýysymdaǵy mektepter máselesi tolyǵymen joıylady», deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Nurgeldi Ábjanov.
Bul úsh bilim ordasynan bólek О́skemende Nazarbaev ıntellektýaldy mektebi jańa ǵımaratqa kóshirilip, óz jumysyn bastady. Al onyń burynǵy ǵımaraty №47 qazaq mektebi retinde paıdalanýǵa berilip, 800-deı oqýshyny qabyldamaq. Osylaısha Jibek matalar yqsham aýdanyndaǵy qazaq mektepterine zárýlik máselesi sheshimin tapty.
Búginde óńirde 23 531 muǵalim eńbek etip jatqanymen, 294 pedagog jetispeıdi. Ásirese, aǵylshyn tili, matematıka jáne fızıka pánderiniń ustazdaryna zárýlik baıqalady. Osy rette oblysta jas mamandardy mektepke tartý jumystarynyń júıeli túrde júrgizilip jatqanyn aıta ketý kerek. Byltyrǵy oqý jylynda óńirdegi bilim ordalaryna 528 jas maman jumysqa ornalasypty (50 paıyzy «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasymen). Onyń 522-si aýyldy, 306-sy qalany tańdaǵan. Bıyl 800 jas mamandy jumysqa qabyldaý josparlanyp otyr.
Oblys mektepterindegi oqýlyq máselesi de ońdy sheshilgen. 2017 jyly jańa oqýlyqtar satyp alý jáne mektep kitaphanasyn tolyqtyrý maqsatynda oblystyq jáne jergilikti qala, aýdan bıýdjetterinen 1 762,8 mln teńge qarjy bólinipti. Bul qarajatqa 791 361 dana oqýlyq satyp alynǵan kórinedi. Bıylǵy oqý jylyndaǵy bir jańalyq – elimizdegi ózge bilim oshaqtarymen qosa óńirdegi mektepterdiń 2, 5, 7 synyp oqýshylarynyń Nazarbaev zııatkerlik mektebi úlgisimen oqytýǵa kóshetindigi. Osy rette bilim ordalaryna 736 112 dana oqýlyq satyp alynypty. Bıyl 193 mektepke jóndeý jumystaryn júrgizý úshin oblystyq jáne jergilikti bıýdjetterden 2,5 mıllıard teńge qarjy bólindi. Qazirgi kezde 99 mektepte jóndeý jumystary aıaqtalyp, 94-inde kestege sáıkes júrgizilip jatyr.
20 avtobýs satyp alynady
О́zekti máselelerdiń biri mektebi joq aýyldardaǵy oqýshylardy basqa eldi mekenderge tasymaldaý desek, búginde bul máseleniń túıini birtindep tarqatylyp kele jatyr deýge bolady. Oblystyń 384 eldi mekeninde turatyn 5601 oqýshy tasymaldanyp oqytylýǵa tıis bolsa, sonyń 4338-in tasymaldaý máselesi sheshimin tapqan. Bul maqsatta 193 avtobýs qyzmet kórsetedi. Qalǵan 256 oqýshy ázirge týystarynyń úıinde turyp, oqyp jatqan kórinedi. Osy ózekti máseleni sheshý úshin oblystyq bıýdjetten 537,9 mıllıon teńge qarjy bólinip, jýyqta 20 avtobýs satyp alý josparlanyp otyr. Sonymen qatar, О́skemendegi múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan «Aqnıet» mektep-ınternatyna da arnaıy avtobýs satyp alý úshin 51,5 mıllıon teńge qarjy qarastyrylypty.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi orta bilim berý uıymdaryna arnalǵan biryńǵaı forma týraly arnaıy qaýly qabyldaǵany belgili. Sol qaýlyǵa sáıkes «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasyna elimizdegi mektep formasyn otandyq taýar óndirýshilerden satyp alý kólemin ulǵaıtý máselesine atsalysý tapsyrylǵan edi. Jaqynda О́skemende óńirdegi kásiporyndar arnaıy kórme uıymdastyryp, mektep oqýshylaryna arnalǵan kıim formalaryn jurtshylyq nazaryna usyndy. «Bizdiń oblystyń 650-den astam mektebindegi 170 myńǵa jýyq oqýshyny kıindirý úshin shyǵysqazaqstandyqtar 2 mlrd teńgege jýyq qarjy jumsaıdy eken. Bir ókinishtisi, mektep formasynyń 90 paıyzy sheteldiki, óńirdiń úlesine tıetini – 10 paıyz», deıdi oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory Igor Shaskıı. Onyń aıtýynsha, óńirdegi kásipkerler mektep formasyn tigýmen tek ótken jyldan bastap shyndap shuǵyldana bastaǵan. Olardyń kıimderiniń sapasy sheteldik kıimderden kem emes. I.Shaskıı otandyq óndirýshilerdiń ónimin tutyný jergilikti bıýdjettiń búıirin toltyryp qana qoımaıtynyn, bul tigilgen kıimniń sapasyn baqylap, tıisti talap-tilekterdi eskerýge de múmkindik beretinin aıtady.
200 grant bólindi
Oblystyń bilim salasyndaǵy erekshe atap óter jańalyqtyń biri – óńirdegi joǵary oqý oryndaryna 200 granttyń bólingendigi. Nurgeldi Ábjanovtyń aıtýynsha, bul granttar oblysta mektep bitirgen túlekterdi qoldaý maqsatynda ǵana emes, olardyń shet elge ketýin azaıtý úshin berilgen. Máselen, byltyr Shyǵys Qazaqstannan 1800 mektep bitirýshi shet elge oqýǵa ketse, bıyl bul kórsetkish 890-dy qurap, eki esege deıin azaıypty.
О́ńirde úsh tildi (qazaq, orys, aǵylshyn) oqytý baǵdarlamasynyń da júzege asyrylyp jatqany belgili. Bul maqsatta bıyl oblystyq bıýdjetten 497 mıllıon teńge qarjy qarastyrylǵan. «Baǵdarlamanyń maqsaty – úsh tildi oqytatyn muǵalimderdiń biliktiligin arttyrý. Qazir baǵdarlamanyń ekinshi kezeńine ótip jatyrmyz. Muǵalimderdiń bilim dárejesi joǵary, ortasha jáne tómen dep úsh deńgeıge bólingen. Birinshi kezeńniń qorytyndysy boıynsha, aǵylshyn tilin joǵary deńgeıde biletin muǵalimderdiń bilim deńgeıi 4 paıyzǵa ósti. Al aǵylshyn tilin tómen deńgeıde meńgergen muǵalimder qazir orta deńgeıge kóshti. Bir sózben aıtqanda, óńirdegi ustazdardyń til bilý deńgeıi jyldan jylǵa joǵarylap keledi», deıdi N.Ábjanov.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
