Sharany Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Birǵanym Áıtimova ashyp, adam kapıtalynyń deńgeıin kóterýdiń bolashaǵy ekonomıkanyń damýy men memleket básekege qabilettiligine baılanysty bolyp turǵanyn, sondyqtan búgingi jaǵdaıda bilim berý júıesin damytýdyń ádisterin ózgertý qajettigin atap ótti.
Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev tyńdaýǵa qatysýshylarǵa arnap sóz sóıledi. Ol óz sózinde elimizde mıneraldyq resýrstardy óndirýge qaraǵanda, adamnyń básekege qabiletti bolýy ulttyń tabysty damýynyń negizgi faktory bolyp tabylatynyn, sondyqtan qazaqstandyqtar, ásirese óskeleń urpaq HHI ǵasyrda qajet bolatyn talaptardy jan-jaqty meńgerýleri tıis ekenin atap ótti.
Tóraǵa aldymyzda strategııalyq mańyzy bar mindet – latyn grafıkasyna kóshý mindeti turǵanyn aıta kelip, Memleket basshysy «Qazaq tilin latyn álipbıine kóshirý – jahandyq ǵylym men bilim júıesine kirigýge, rýhanı tutastyǵymyzdy qamtamasyz etetin biregeı qadam», - degen sózin eske saldy.
«Bul jumysty biz oılastyra otyryp, satyly jáne jınaqy túrde jasaýymyz kerek. Biraq uzaqqa sozý da qajet emes. Eń bastysy – bizdiń qatelesýge quqyǵymyz joq», - dedi Q.Toqaev.
Parlament joǵarǵy Palatasynyń Tóraǵasy orta bilim sapasyna, mektepterdegi oqytý júıesi áli kúnge deıin jaqsy nátıjeler kórsetkishterge qol jetkizýge ǵana arnalýyna, al sapaly bilim berý máselesi ekinshi satyda qalyp kelýine qatysty birqatar syn aıtty. «Mektepte, ásirese oqý bitiretin synyptardyń oqýshylary úshin Ulttyq biryńǵaı testilýdi sátti tapsyrý basty maqsat retinde qaralatyny eshkimge qupııa emes. Oqytý prosesindegi mundaı úrdis mektep úshin jaqsy kórsetkishterge qol jetkizýdi ǵana maqsat etedi, óıtkeni mekteptiń reıtıngi tikeleı osy kórsetkishtermen baılanysty. Sońǵy kezdegi bilim berý granttaryn taǵaıyndaýǵa baılanysty ata-analardyń tarapynan oryndy túsinispeýshilik týdyrǵan oqıǵalar sýbstantıvtik sıpattaǵy shuǵyl ózgeristerdiń qajet ekendigin kórsetip otyr», – dedi Q. Toqaev.
Senat Tóraǵasy mektep ádebıetterin shyǵarýǵa kózqarasty qaıta qaraý mańyzdy dep sanaıdy: «Oqýlyqtardyń sapasynyń tómen ekendigi únemi aıtylýda. Jiberilgen ártúrli qatelikterdiń saldarynan oqý materıaldary únemi jańartylyp, qaıta shyǵarylyp otyrady, bul saraptaý jumystarynyń sapasyn jetildirý asa qajet ekeni kórsetip otyr. Bul máselelerge de ata-analar men jalpy qoǵamnyń tarapynan kóńil tolmaýy oryndy. Orys tili oqýlyqtaryna baılanysty keıingi oqıǵa qoǵamda keńinen pikirtalas týǵyzdy. Basqa oqý materıaldaryna da qatysty jaǵdaı osyǵan uqsas».
Q. Toqaevtyń aıtýynsha, salalyq mınıstrlikke Qazaqstannyń bilim berý salasyndaǵy bedeline nuqsan keltirip otyrǵan mundaı júıeli túrdegi kemshilikterdi tez arada joıý qajet.
Senat basshysy ádiletsiz bólingen granttar nemese sapasy tómen oqýlyqtar, jalpy bilim berý salasyndaǵy olqylyqtar ishki saıasattyń mańyzdy faktorlaryna aınalyp, elimizdiń turaqty damýyna teris yqpal etetinine alańdaýshylyq bildirdi. Sonymen qatar Tóraǵa elimizdi sandyq nusqaǵa kóshirý strategııasynyń maqsattaryna sáıkes keletin «Kúndelik» elektrondyq baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qoldaý bildirdi.
Sondaı-aq muǵalimderdiń kásiptik mártebesin kóterý qajettigi týraly da aıtyldy. Bilim berý salasy qyzmetkerleriniń eńbekaqysy eń tómengi (respýblıkalyq ortasha deńgeıdiń 66 paıyzy) deńgeıde tur. Senat basshysy ekonomıkadaǵy shynaıy qalyptasqan jaǵdaılardy jan-jaqty eskere otyryp, Úkimetti muǵalimderdiń tabysyn kóterý týraly máseleni qarastyrýǵa shaqyrdy.
«Kásibı deńgeıi joǵary jáne áleýmettik turǵyda joǵary qoldaý tapqan muǵalim – orta bilim berý júıesinde tabysqa jetýdiń basty kepili. Muǵalimderdi memlekettik nagradalarmen jáne syılyqaqylarmen meılinshe belsendi yntalandyryp, olardyń eńbegin buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen nasıhattaý qajet», - dedi Q. Toqaev.
Senat Tóraǵasy mektep túlekteriniń 11 paıyzy ǵana tańdaıtyn tehnıkalyq jáne arnaýly orta bilimniń bedelin kóterýdi mańyzdy dep sanaıdy. Sonymen birge mektep túlekteriniń 90 paıyzy joǵary oqý oryndarynda bilimderin jalǵastyrýdy qalaıdy. Bul rette stýdentterdiń úshten biri memlekettik bilim tapsyrysy boıynsha oqıdy, qalǵandary aqylyq negizde joǵary bilim alady.
Q. Toqaev aıtqandaı, múmkin, bul mańyzdy saladaǵy reformalardyń úzdiksiz júrgizýilýin toqtata turý qajet shyǵar. Qandaı jetistikke jettik, qaıda keldik, nege qol jetkizdik – aldymen osylarǵa baǵa berip alý kerek. Tóraǵa «Bilim berý salasynda tereń, jan-jaqty oılastyrylmaǵan synaqtardy ótkizýge jol berýge bolmaıdy» - dep atap ótti.
Q. Toqaev Prezıdent N. Nazarbaevtyń jastardyń bilimdi bolýy basty qundylyqqa aınalýy kerek ekenin aıtqanyn jáne qazaqstandyqtarǵa rýhanı jańǵyrýdaǵy basty baǵyttardyń biri retinde «bilimniń saltanat qurýyn» erekshe kórsetkenin eske saldy.
Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan bilim berý jáne ǵylymdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý barysy týraly depýtattardy habardar etti.
Tyńdaýshylardyń aldynda Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalın, Pavlodar oblysynyń ákimi Bolat Baqaýov, Astana qalasy ákiminiń orynbasary Ermek Amanshaev, IýNESKO-nyń Almatydaǵy Bıýrosyn dırektory jáne IýNESKO-nyń Qazaqstandaǵy, Qyrǵyzstandaǵy jáne Tájikstandaǵy ókili Krısta Pıkkat, «Qazaqtelekom» AQ Basqarmasynyń tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev, Dúnıejúzilik banktiń Ortalyq Azııa aımaǵy jónindegi áleýmettik sektorynyń aǵa úılestirýshisi Sýsanna Aırapetıan, Qaraǵandy oblysy, Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Shashýbaı aýylyndaǵy «Mektep-bala baqshasy» kesheniniń dırektory Aıman Túkbaı, Astana qalasy Ata-analar qoǵamdastyǵy qalalyq keńesiniń tóraǵasy Gúlnar Omarova, «Bilim berýdiń jeke uıymdarynyń respýblıkalyq qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń dırektory Roza Sadyqova, Kembrıdj ýnıversıteti Bilim berý fakýlteti ınnovasııa departamentiniń dırektory Kollın MakLaflın, Shyǵys Qazaqstan oblysy, Kúrshim aýdany, Boran aýyly Q.Nurǵalıev atyndaǵy gımnazııanyń muǵalimi Maıgúl Nurǵalıeva, Petropavl qalasy «BEST» gımnazııasynyń muǵalimi Nadejda Zaıchenko sóz sóıledi.
Orta bilim berý júıesin zańnamalyq turǵyda retteýdi jetildirý máseleleri boıynsha múddeli pikir almasý óristedi. Oǵan senatorlar Serik Bekturǵanov, Erbolat Muqaev, Sergeı Plotnıkov, Sergeı Ershov, Nurlan Qylyshbaev, Sársenbaı Eńsegenov, Narıman Tóreǵalıev, Murat Baqtııaruly, Dýlat Qusdáýletov, Darhan Káletaev, Dınar Nóketaeva qatysty.
Qortyndysynda Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Birǵanym Áıtimova talqylaýdyń mańyzy men nátıjeli bolǵanyn atap ótti. Onyń pikirinshe, pikirsaıysqa qatysýshylar bilim berý salasynyń jaǵdaıymen, ózekti máselelermen jáne ony sheshýdiń joldarymen jan-jaqty tanysty.
Senat saıtynda onlaın-tártibinde alǵash ret berilgen parlamenttik tyńdaý qorytyndysy boıynsha memlekettik organdar men múddeli taraptarǵa arnalǵan usynystar qabyldandy.
Shara aıasynda taqyryptyq kórme qoıylyp, mektep kıimderiniń úlgileri, robototehnıka, kitap baspalarynyń ónimderi, ınnovasııalyq tehnologııa kórsetildi. Tyńdaýǵa qatysýshylarǵa mekteptegi bilim berý salasyna qatysty úzdik startap jobalar týraly beınefılm kórsetildi.
