Sol ózgeristerdiń eń mańyzdysy – birjaqty úgit-nasıhat júıesine ıek artqan keńestik ıdeologııa «jarııalylyq» kezeńindegi ashyq aıtylǵan synnyń salmaǵynan jáne odan keıingi saıası-ultaralyq oqıǵalardan álsirep, alyp ımperııanyń irgesi ydyrap, ornyna Qazaqstan sııaqty táýelsiz memleketterdiń tarıh sahnasyna shyǵýy boldy.
Osy kezeńde elimizdiń aldynda derbes memleket qurý (nation-building, nasıestroıtelstvo) mindeti turdy. Ol úshin ártúrli etnostyq toptardan quralǵan halyqtyń basyn biriktiretin, tutas ult retinde uıystyryp, bar múmkinshilikti memlekettik ınstıtýttar men naryqtyq ekonomıkany damytýǵa jumyldyrýdyń jaýapkershiligin óz moınyna alatyn jáne kúrdeli qurylymdyq reformalardy júzege asyratyn Elbasyndaı kóshbasshy qajet boldy.
Buǵan qosa jańa halyqaralyq jaǵdaıda áli býyny qataımaǵan memleketimizdiń syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyttaryn anyqtap, ekonomıkalyq ilgerileýi úshin jer qoınaýyndaǵy munaı sııaqty tabıǵı baılyqtardy álemdik naryqqa shyǵaryp, halyqtyń ıgiligine jaratý úshin aldymen sheteldik ınvestorlardy jáne iri energetıkalyq kompanııalardy Qazaqstanǵa kelip jumys isteýge kóndirý úshin kúrdeli kelissózder júrgizý qajettigi týyndady. Bul – Elbasy belgilegen aýqymdy mindetterdiń biri edi.
Dúnıejúzilik qoǵamdastyqta óziniń laıyqty ornyn alý maqsatynda Qazaqstan álemdik geosaıasat pen halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy óz orny men ulttyq múddelerin aıqyndaý, ózge elderdiń qurmetine bólenip, halyqaralyq bedelin arttyrý, sonymen qatar halyqaralyq uıymdar men qarjy ınstıtýttarymen tıimdi qatynas ornatý mindetterin oryndaýǵa birden kiristi.
Sonymen qatar elimiz KSRO-dan muraǵa qalǵan ıadrolyq qarýdan bas tartyp, el aýmaǵynan áketýge óz kelisimin berip, ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi shartqa qosyldy. Sonyń nátıjesinde Reseı, Ulybrıtanııa, AQSh, keıin Qytaı men Fransııa Qazaqstannyń qaýipsizdigine kepildik berip, arnaıy kóp jaqty qujatqa qol qoıýy úlken tarıhı oqıǵa boldy. Qazaqstannyń bul jetistigi halyqaralyq bedelin nyǵaıtty.
Jýyrda BUU Qaýipsizdik Keńesinde jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý boıynsha ótken kezdesýde AQSh memlekettik hatshysy R.Tıllerson jahandyq qarýsyzdaný men taratpaý úderisindegi Qazaqstannyń róline aıryqsha nazar aýdaryp, «danalyqtyń aıryqsha úlgisi» degen joǵary baǵa berdi. «Qazaqstannyń áreketi eldi halyqtar qoǵamdastyǵyna tartý úderisinde mańyzdy qadam» bolǵany týraly málimdemeniń astarynda úlken mán jatyr.
Osy oraıda Elbasynyń ishki saıasatta beıbitshilik pen ultaralyq kelisim, dinaralyq únqatysý ıdeıalaryna mán berip, jalpyadamzattyq qundylyqtardy negizge alýy Qazaqstannyń kóp jaqty, beıbitshil syrtqy saıasat strategııasynynyń qalyptasýyna da yqpal etti. О́ıtkeni Prezıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń túsiniginde Qazaqstannyń syrtqy saıasaty eldiń ishki saıasatynyń jalǵasy, qoǵamdyq-saıası jaǵdaıdy jáne ulttyq qaýipsizdikti saqtaýdyń quraly, ekonomıkalyq damýdyń tetigi bolyp tabylady. Elimiz kórshi elderdiń barlyǵymen yntymaqtasyp, ıadrolyq kórshileri – Reseımen jáne Qytaımen jaqsy qatynas qurǵanyn AQSh memlekettik hatshysy da atap ótti. Iаǵnı «Qazaqstan óńirlik jáne halyqaralyq beıbitshilik pen órkendeýge eleýli úles qosyp otyrǵan zamanaýı memleket jáne óziniń sheshiminen tek paıda kórip otyr».
Álemde konfessııaaralyq jáne ultaralyq qaqtyǵystardyń údeı túsetinin aldyn ala sezgendeı, Elbasy áýel bastan dinı jáne ulttyq máselelerdi eskeretin sarabdal saıasat júrgizip, durys baǵytty tańdady. Osy maqsatta Qazaqstanda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderi ótkizilip keledi. Sebebi dinaralyq kelisim máselesi álemdegi eń kúrdeli máselelerdiń biri desek esh qatelespeımiz. Ulttyq saıasatta Qazaqstan ásire ultshyldyqtan ózin alys ustap, jalpyǵa tán qundylyqtarǵa arqa súıeıtin azamattyq qoǵam qurýda. Sondyqtan Konstıtýsııamyzdyń kirispesinde aıtylǵan «ózimizdi erkindik, teńdik jáne tatýlyq murattaryna berilgen beıbitshil azamattyq qoǵam uǵyna otyryp» degen sózderdiń maǵynasy tereń dep oılaımyz.
Qazaqstannyń álemdegi jaǵymdy ımıdjin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan Elbasynyń kúsh-jigeri men eńbeginiń nátıjesinde ulttyq saıasat pen ekonomıkanyń qazirgi jáne bolashaq damýynyń negizderi qalyptasty. Qazaqstannyń álemdik bastamalardy júzege asyryp, dúnıe júzindegi tanymaldylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan halyqaralyq belsendiligi el qaýipsizdigin nyǵaıtýdyń tıimdi joly boldy. Osylaısha dáýirimizdiń eń tájirıbeli, eń bedeldi saıasatkerleriniń biri – Elbasymyzdyń syndarly saıasatynyń arqasynda qysqa ýaqytta Qazaqstannyń basty jahandyq máseleleri óz sheshimin taýyp, sapaly ulttyq damýǵa kóńil bóline bastady.
Janat MOMYNQULOV,
saıasattanýshy
