Sondaı bastamalardyń biri jáne biregeıi, 2003 jyldan beri Astanada júıeli túrde ótip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderi búgingi tańda álemdik órkenıetter arasyndaǵy beıbit suhbatty damytýǵa, Qazaqstannyń din jáne ultaralyq qarym-qatynastardy nyǵaıtý baǵytyndaǵy jınaqtaǵan baı tájirıbesin keńinen nasıhattaýǵa zor múmkindikter berýde.
Elordada bes dúrkin álemdik dinaralyq forýmnyń joǵary dárejede ótýi, halyqaralyq qoǵamdastyqta jańasha dástúrdi qalyptastyryp, Qazaqstandy álemdik arenada syndarly órkenıet pen mádenıetaralyq suhbattyń bastaýshysy retinde tanytty.
Búgingi tańda dinaralyq kelisim men suhbattyń qazaqstandyq úlgisi jóninde naqty derektermen keńinen áńgimeleýge bolady. Qazirgi kezde halyqaralyq arenada osyndaı brend qalyptasyp, ol keńinen qoldanylýda. Elimizdiń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy (EQYU) men Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna (IYU) jáne BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýy, bizdiń memleketimizdiń konfessııaaralyq kelisim men dinı tózimdilik máselesinde jınaqtaǵan baı tájirıbesi men qol jetkizgen jetistikteriniń zańdy nátıjesi.
Biz joǵaryda atalǵan bedeldi halyqaralyq uıymdarǵa tóraǵalyq etý barysynda osy saladaǵy jınaqtalǵan tájirıbemizdi keńinen qoldanyp, mekemelerdiń qyzmetine jańa qarqyn berip, birazdan beri sheshimin tappaı kele jatqan máseleler kún tártibine shyǵarylyp, keıbiriniń túbegeıli sheshilýine yqpal etkenimiz barshaǵa belgili.
2010 jyly EQYU-da tóraǵalyq etý barysynda Qazaqstan uıym qyzmetiniń negizgi qaýipsizdik jáne gýmanıtarlyq baǵyttary boıynsha múshe elder arasyndaǵy baılanystardy keńeıtýge tyryssa, 2011 jyly IYU-ǵa tóraǵalyǵy barysynda EQYU-daǵy tóraǵalyq tájirıbesin keńinen paıdalana otyryp, álemdegi jetekshi eki uıymnyń múshe memleketteri arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, olardy zaman talabyna saı jańa satyǵa kóterýge naqty is-qımyldar jasady.
Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń V sezine BUU-nyń sol kezdegi Bas hatshysy Pan Gı Mýn men birqatar memleket basshylarynyń jáne álemniń 42 elinen 80-nen astam delegasııanyń qatysýy, óz kezeginde forýmnyń álemdik ózekti máselelerdi talqylaýdaǵy myńyzdylyǵyn kórsetse, ekinshi jaǵynan ony halyqaralyq uıymdar men jahan memleketteriniń tolyqtaı moıyndaýy dep bilemiz. Sezdiń izgilikti ıdeıalary álemdik qoǵamdastyqta, dinı, sondaı-aq saıası toptarda keń qoldaý taýyp otyr. Olar álemge dinaralyq qatynastar týraly ǵasyrlar boıy qalyptasqan qasań qaǵıdalardy eńserýge, HHI ǵasyrda jahandyq toleranttylyq pen ózara túsinistiktiń is-qımyl tanyta alatyn formýlasyn jasaýǵa múmkindik beredi.
Elimizdiń geografııalyq turǵyda úsh uly órkenıetter toǵysýynda ornalasýy men memleketimizdiń halyqtyń polıetnostyq jáne polıkonfessııalyq quramyn eskere otyryp nátıjeli júrgizilip kele jatqan salmaqty da, salıqaly saıasaty, aldaǵy ýaqyttarda odan ári qaraı ǵalamdyq ıntegrator retinde bastamalar kóterip, naqty is-qımyldar jasaýyna múmkindikter bereri sózsiz. Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýy, memleketimizdiń álemdik qaýymdastyqpen qarym-qatynasynyń logıkalyq jalǵasýy bolyp tabylady. Uıym qyzmetinde búgingi tańda álemde oryn alǵan dinı astardaǵy qarama-qaıshylyqtar men qaqtyǵystardy sheshýde, elimizdiń baı tájirıbesi keńinen qoldanylýda.
Keler jylǵa josparlanǵan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VI sezi Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtaǵy mańyzdy qadamdarynyń biri bolmaq.
Nurlan SEIDIN,
saıasattanýshy
