Muhtar Altynbaev: Eldiń myzǵymas atrıbýty – utqyr da kásibı armııa

Tarıhı ólshem­der boıynsha qysqa kezeńde Qazaq­stan álemniń básekelestikke eń qabi­letti 50 eldiń qataryna senimdi túrde kirdi, halyqaralyq qoǵam­das­tyqtyń tolyqqandy múshesi boldy, qarqyndy damý, turaqtylyq pen kelisimniń úlgisi bola bildi.

Prezıdenttiń Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Qarýly Kúshterin qurý­daǵy biregeı formýlasy men róli búgingi kúni odan saıyn biregeı bola túsýde. Nursultan Ábishulynyń ji­geri men strategııalyq paıym­daýy elimiz úshin, sonymen qatar Qarýly Kúshter úshin de pármendi she­shim boldy. Qazaqstan óz memle­kettik shekarasyn zańdy túrde re­simdeý men belgileý jónin­degi máselelerdi sheshti, óz aýmaǵy­nyń barlyq perımetri boıynsha dostyq kórshilik beldeýin qalyp­tastyrdy. Shekarany delımıtasııa­laý memlekettiń syndarly halyq­aralyq saıasatynyń jáne Elba­synyń tikeleı bedeli men kúsh-jigeriniń arqasynda múmkin boldy. Bul el tarıhyndaǵy baǵa jetpes jetistikterdiń biri bolyp tabyldy. Qazaqstan memlekettik shekara perımetri boıynsha ornalasqan barlyq eldermen Máńgilik dostyq jáne yntymaqtastyq týraly sharttarǵa qol qoıyp, ratıfıkasııalady.

Kez kelgen memlekettiń ege­men­digin qamtamasyz etýdiń mańyzdy da myzǵymas atrıbýty qazirgi zamanǵy, utqyr da kásibı daıarlanǵan armııa ekeni daýsyz. Al elimizdiń Tuń­ǵysh Prezıdentiniń naqty da kópjaqty saıasatynyń nátıjesinde Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqta laıyqty ornyn tapty, tıimdi halyqaralyq ahýal qalyptastyrdy, álemniń ozyq elderimen saıası, eko­nomı­kalyq jáne áskerı salalar­yn­da yntymaqtastyq ornatty. Qa­lyp­tasý tarıhyna zer salatyn bolsaq, ol kez kóptegen qaıshylyqtar men problemalardan turǵan óte qıyn kezeń edi. Shalys basqan bir ǵana qa­dam aýyr jaǵdaıǵa dýshar etetin. Ony bastarynan ótkergen áskerı qyzmetshiler men ardagerler jaqsy biledi. 

Qazaqstan Qarýly Kúshteri ja­ńa tarıhta múldem jańa elde quryl­dy. Sol kezeńderdegi proble­ma­larǵa, quqyqtyq bazanyń jáne áskerı qurylys tájirıbesiniń joqtyǵyna, ótpeli kezeńniń qıyn-qystaýlaryna qaramastan, biz qysqa merzimde egemendi mem­le­ket­tiń Qarýly Kúshterin qura aldyq. Jeke quramdy, tehnıka men qarý-jaraqty, aýqymdy materıal­dyq qun­dylyqtardy saqtap qalý mindeti oryndaldy. Bul Elbasy – Qarý­ly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas Qolbas­shy­nyń zor úlesi. Prezıdentimiz Qazaq­stan­nyń egemendigi men ult­­tyq qaýip­sizdigin qamtamasyz etý birinshi ke­zektegi basymdyq eke­nin esimizge únemi salyp otyrdy. Ar­mııany jańǵyrtýmen qatar Elbasy áleýmettik-turmystyq máselelerdi sheshýdi de umyt qaldyrǵan joq. 

Keńes Odaǵynan keıingi keńis­tikte ujymdyq qaýipsizdikti qamta­ma­syz etýge baǵyttalǵan tıisti shartqa 1992 jyly Tashkentte TMD-nyń alty memleketi basshylarynyń qol qoıýynyń mańyzy zor boldy. Onda qatysýshy elder mem­leketaralyq qatynastarda kúsh qol­danýdan qalys qalýǵa jáne ózge memlekettermen barlyq kelis­­peýshilikterdi beıbit jolmen retteý­ge mindettendi. Elbasynyń bastamalary ozyq elderdiń basshylary jáne halyqaralyq uıymdar tarapynan qoldaý taýyp, ol Qazaq­stanǵa muqııat nazar aýdarýǵa sebep boldy. Elimiz syrtqy saıasat salasynda aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizdi, halyqaralyq qoǵam­das­tyqtyń bedeldi múshesi boldy.  

Prezıdenttiń salıqaly saıasaty Qazaqstanǵa ishki saıası mindetterdi iske asyrýǵa múmkindik berip qana qoımaı, álemdik qoǵamdastyqqa Qazaqstannyń janjaldardy beıbit jolmen retteýdi jáne halyqaralyq qaýipsizdikti nyǵaıtýdy jaqtaýshy bolyp tabylatynyn kórsetti. Ádet­te kórnekti jeke tulǵalar men na­ǵyz kóshbasshylardyń ózindik erek­shelikteri bolady. Tabıǵat mun­daı adamdarǵa qabilet pen daryn be­redi, biraq olardy jeńiske jetki­ze­tin minezdiń eń mańyzdy qa­sıetterin ózderi ǵana damytady. Bir­neshe jyl men erekshe daryndy adam – Elbasymyz Nursultan Nazarbaevpen birge qyzmet is­teý baqytyna ıe boldym. Qarý­ly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas Qol­basshysymen tanysqan jáne jumys istegen alǵashqy kúnderden bastap men úshin jáne Qarýly Kúshterdiń barlyq jeke quramy úshin ol óz Otanyna adal qyzmet etýdiń jarqyn úlgisi boldy. Maǵan, áskerı ushqyshqa, elimizdiń qorǵanys vedomstvosyn basqarý usynylǵan sátti erekshe sezimmen eske alamyn, onyń basshylyǵymen jumys isteý múmkindigin bergeni úshin taǵdyryma sheksiz rızamyn. 

Qarýly Kúshterdi basqarý júıesi qysqa merzimde qurylǵanyn atap ótý qajet. Olarǵa áskerı-saıası basshylyq jasaýdy Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Prezıdenti – Qa­rýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas Qol­basshysy júzege asyrdy. Qıyn da kúrdeli kezeńde memle­ket­tilikti qalyptastyrý jáne ny­ǵaıtýǵa ekonomıkalyq jáne saıa­sı reformalar júrgize otyryp, Pre­zıdent áskerı quramdardy damytý salasyndaǵy saıası róli men strategııalyq mańyzyn ǵana  emes, sonymen qatar áskerı áleýetin de ba­sa kórsetýge erekshe mán berdi. El­ba­symyz búgin de áskerı qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý máselelerine muqııat nazar aýdaryp keledi.

Qazirgi kezde Qazaqstannyń utqyr jáne kásibı daıarlanǵan armııasy bar ekenin maqtanyshpen aıtýǵa bolady. Qarýly Kúshterdiń jetistikterin eń aldymen Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń esimimen baılanys­ty­rady. Ol – shyndyq. О́ıtkeni Qa­rýly Kúshterdi qalyptastyrý men damytýdaǵy Elbasynyń róli sheksiz. Sol jyldardaǵy oqıǵa­lar­dyń tikeleı qatysýshysy jáne Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas Qol­basshysy retinde áskerı qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý boıynsha qabyldaǵan kúrdeli sheshim­de­riniń kýási  bola otyryp, tolyq ja­ýapkershilik sezimimen men ony óz eliniń ulttyq múddesin bárinen joǵary qoıatyn álemdik deńgeı­degi dara tulǵa dep aıta alamyn.

Armııany qurý bastalǵanda kóp­tegen prob­lemalar kezdesti, biraq biz ózimizdiń tolassyz jumy­­sy­myzda Joǵarǵy Bas Qolbasshy­nyń qoldaýyn árqashan sezindik. Áskerı retinde meni, sheteldik árip­tes­terimizdi, eń aldymen onyń stra­tegııalyqtan taktıkalyq deńgeıge deıingi áskerı máselelerdi tereń jáne naqty bilýi tańǵaldyrady. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary jáne búgingi kúni qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi basymdyq bizdiń saıası qyzmetimizge tıesili ekeni sózsiz. Bul rette Prezıdent Qarýly Kúshterdi qurý jáne jańǵyrtý, olardyń kásibı daıarlyǵy men jaýyngerlik ázirligi deńgeıin arttyrý, qazirgi zamanǵy qarý-jaraq quraldarymen jaraqtandyrý, áskerı qyzmettiń bedelin arttyrý úshin birinshi kezektegi mańyzǵa ıe áskerı qyzmetshilerdi áleýmettik qamtamasyz etý máselelerine basa nazar aýdarady.

Prezıdent áskerı qyzmet­shilermen kezdesýlerde «berilgen baǵyttan aýytqymaı, bes qarýyń saı bolsyn» degen keńes beredi, ıaǵnı bul Otandy qorǵaýǵa árqashan daıyn, jaýyngerlik ázirlikte já­ne jaýyngerlik qabiletti bol degen sóz. Memleket basshysy ártúr­li sheshimderge beıimdele bilý kerek­tigin jáne ulttyq múddelerge zııan keltirýi múmkin qaterlerdi barynsha qysqa rejimde anyqtaı bilý qajettigin de atap ótti. Ýaqyt áleýmettik qarym-qatynastarǵa beıimdelýdi jáne olardy qarqyndy túrde vırtýaldandyrýdy talap etedi. «Arab kóktemi» sııaqty jáne basqa da teris áser etetin trendter búkil álemge tez taralý jáne sanaýly saǵattarda ahýaldy turaqsyzdandyrý  múmkindigine ıe. Sol sebepti Memleket basshysy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynda «qaýipsizdik jaı-kúıi kúshti jáne áreketke qabiletti memlekettiń  ólshemi» bolyp tabylatynyna taǵy da basa nazar aýdaryp ótti. Bizdiń elimizdiń tap bolýy múmkin jańa jahandyq qaterlerdiń arasynda Prezıdent kıbertehnologııaǵa erekshe toq­taldy jáne «Qazaqstannyń kıber qalqany» júıesin qurý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Bıylǵy jylǵy 11 shildedegi Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysy da osy taqyrypqa arnaldy. Munda Memleket basshysy eldegi jáne álemdegi terrorıstik toptardyń qurylymdy buzatyn qyzmetiniń saldarlaryna nazar aýdardy, olarǵa qarsy tıimdi jumys isteý kerektigin atap ótti. Bul Memleket basshysynyń ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý salasyndaǵy aý­qymdy tapsyrmalary men nus­qaý­larynyń bir bóligi ǵana deýge bolady.

Prezıdentimiz barlyq ıgi qa­sıetterdi boıyna jınaqtaǵan, álemdik deńgeıde tanylǵan Kósh­basshy, qazirgi zamannyń kórnek­ti saıasatkeri. Kóp jaǵdaıda onyń reformatorlyq qarym-qabi­le­tiniń jáne halyqaralyq basta­ma­larynyń arqasynda búkil álem Qazaqstandy tanyp bildi, moıyndady. Elbasymyz halyqtar birliginiń, memlekettik bıliktiń jáne negizi berik Konstıtýsııanyń sımvoly jáne kepili bolyp tabylady.

Muhtar ALTYNBAEV,
armııa generaly, 
Halyq qaharmany