Álemdik jáne aımaqtyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etip, ujymdyq negizde múshe elderdiń táýelsizdikteri men terrıtorııalyq tutastyqtaryn qorǵap, kóptarapty áskerı-saıası yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan bul aımaqtyq halyqaralyq uıymǵa elimizdiń tóraǵalyq etýi Qazaqstannyń jahandyq saıasattaǵy bedelin ósire túsetini sózsiz.
1992 jylǵy 15 mamyrdaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly sharttyń negizinde 2002 jyly qurylǵan uıymnyń qyzmet etý baǵyty áskerı-saıası yntymaqtastyq bolyp tabylady. Sonymen qatar UQShU-ny qurý barysynda onyń qyzmetine jańa syn-qaterlermen, qaýiptermen kúres, syrtqy saıası úılestirý máseleleri de engizilgen.
Qurylǵan kúninen bastap júıeli túrde jumys atqaryp, qarqyndy damyp kele jatqan uıym, búginde óz qyzmetin qaýip-qaterlermen kúreske jumyldyra otyryp, qarym-qabiletin halyqaralyq qoǵamdastyqta kórsete bildi, naqty is-sharalardy júzege asyrý arqyly bedeldi uıymǵa aınaldy.
О́tken jyldyń 30 qarashasynda Mınsk qalasynda UQShU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń qatysýymen ótken mereıtoılyq sammıtte Ujymdyq qaýipsizdik jónindegi kelisimniń 25 jyldyǵy men uıymnyń 15 jyldyǵy atalyp ótip, múshe elder basshylary uıymnyń aldaǵy jumysyn, maqsat-mindetteri men halyqaralyq jáne aımaqtyq turaqtylyq pen qaýipsizdiktiń ózekti máselelerin talqylaǵan bolatyn. Sonymen qatar jıynda Koreı túbegindegi, Aýǵanstandaǵy jáne Sırııadaǵy máseleler týraly da jan-jaqty aıtyldy. Kezdesý barysynda UQShU-ǵa múshe memleketter basshylary Astana kelissózderiniń mańyzyn erekshe atap ótti. Mınsk sammıtiniń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanǵa UQShU tóraǵalyǵy tabystalyp, uıymnyń qyzmetin jetildirýge qatysty birqatar mańyzdy qujattarǵa qol qoıyldy. Eń bastysy, terrorıstik uıymdardyń ortaq tizimi bekitildi, bul óz kezeginde uıym elderiniń lańkestik toptarmen birigip kúresip, ortaq nátıjelerge qol jetkizýlerine mol múmkindikter beretin bolady.
Qazaqstan táýelsiz memleket bolǵaly aımaqtyq jáne ǵalamdyq qaýipsizdik máselesin basty nazarda ustap keledi. Búginde jahandyq jáne aımaqtyq qaýipsizdik júıesi kúdelene túsýde. Sol sebepten Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstan óziniń kópvektorly syrtqy saıasatynda jáne BUU Qaýipsizdik Keńesindegi qyzmeti men EQYU, IYU, ShYU, AО́SShK sııaqty bedeldi halyqaralyq uıymdardaǵy tóraǵalyǵy barysynda aımaqtyq qaýipsizdik máselelerine basymdyq berip, olardy keń aýqymda qarastyryp, halyqaralyq qoǵamdastyqty aımaqtaǵy yqtımal qaýip-qaterlerdi aldyn alýǵa jáne olardy sheshýge shaqyryp keledi.
Bıylǵy UQShU-daǵy tóraǵalyǵymyz barysynda, elimiz óziniń qaýipsizdik máselelerin qamtamasyz etý men uıymdardy basqarýdaǵy jınaqtalǵan tájirıbesin keńinen qoldana otyryp, aımaqtaǵy qaýipsizdikti nyǵaıtý maqsatynda júrgizilip kele jatqan jumysty ári qaraı jalǵastyrýmen qatar, birqatar jańa usynystar jasamaq. Naqtylaı aıtqanda, UQShU-nyń terrorızmge qarsy áreket etýdiń halyqaralyq júıesin qalyptastyrýǵa qatysýy, uıymǵa múshe memleketterdiń birige otyryp kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý, esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy is-qımyldyń tıimdiligin arttyrý syndy baǵyttar boıynsha qarqyndy jumystar júrgizilmek.
Sonymen qatar Qazaqstan aımaqtaǵy esirtki tasymalyna, zańsyz mıgrasııaǵa, dinı ekstremızm men lańkestikke qarsy jumysty údetip, osy baǵytta uıym músheleriniń is-áreketterin kúsheıtpek. Bul jóninde naqty jospar jyl basynda múshe elderge usynylatyn bolady.
Qazaqstan UQShU-nyń áleýetin arttyrý maqsatynda 2025 jylǵa deıingi merzimge arnalǵan ujymdyq qaýipsizdik strategııasynyń oryndalý qarqynyn kúsheıtpek. Qujat uıymnyń jumysyn jetildire túsýmen qatar, múshe elderdiń aımaqtyq qaýipsizdik salasyndaǵy syrtqy saıasatyn úılestirý, úshinshi eldermen jáne basqa da halyqaralyq uıymdarmen yntymaqtastyqty kúsheıtý, qarý-jaraq aınalymyn retteý, bitimgerlik qyzmetin jetildirý, áskerı, áskerı-tehnıkalyq jáne áskerı-ekonomıkalyq baılanystardy arttyrý, kadrlar daıyndaý, ortaq qaýip-qaterlerge qarsy turý sııaqty birqatar mańyzdy degen máselelerdi qarastyrýǵa jáne olardyń keıbirin túbegeıli sheshýge múmkindik beretin bolady.
Bulardan bólek, elimiz óz tóraǵalyǵy barysynda UQShU qyzmetine baılanysty, aımaqtaǵy qaýipsizdikti saqtaýǵa jáne túrli qaýip-qaterlerdi aldyn-alýǵa qatysty tyń mańyzdy kelisimder men qujattardy 2018 jyldyń ekinshi jartysynda Astanada ótetin uıym sammıtinde múshe memleketterge usynbaq. Bul óz kezeginde UQShU-nyń aımaqtaǵy qaýipsizdikti saqtaý salasyndaǵy áleýetin arttyryp, onyń qyzmetiniń jańa satyǵa kóterilýine múmkindikter bermek.
Nurlan SEIDIN,
saıasattanýshy
