Foto: Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
Emhanadan keıingi em
Jaqynda О́skemendegi Ońaltý ortalyǵynyń jumysymen arnaıy tanysqanymyzda mundaǵy mamandardyń jankeshti eńbegine kýá boldyq. Jankeshti dep bekerge aıtyp otyrǵanymyz joq. Bul ortalyqqa negizinen operasııadan shyqqan, qol-aıaǵy durys jumys istemeıtin, júıke júıesi syr bergen, tipti sóıleýden qalǵan adamdar keledi. Olardyń árqaısysynyń qas-qabaǵyna qarap, tilin tabý, árıne, ońaı sharýa emes. Ortalyqtyń aǵa medbıkesi Gúljazıra Ábdirahmanovanyń aıtýynsha, 2015 jyly «Paryz» qorynyń qarjysyna salynǵan medısınalyq mekemede nevrologııa, kardıologııa jáne travmotologııa bólimderi jumys isteıdi. «Biz naýqastarǵa em jasaý úrdisterin úsh kezeńge bólip qarastyramyz. Birinshisi, olardyń aýrýhanada qaralýy bolsa, ekinshisi, bizdiń ortalyqtyń stasıonarynda jatyp em qabyldaýy. Úshinshi kezeń ambýlatorlyq emdeý dep atalady. Bul kezeńde bizdiń stasıonardan shyqqan naýqastar úıden kelip emdeledi», deıdi ol.
Ońaltý ortalyǵy dep aty aıtyp turǵandaı, ortalyq emdelýshilerge ýkol salmaı, dári bermeı arnaıy jattyǵýlar jasatý arqyly, massaj, fızıoemdeý kómegimen densaýlyqtaryn ońaltady. Sport zaly men «eńbek terapııasy» bólmesinde naýqastar siresip qalǵan qol-aıaqtaryn jazý úshin nusqaýshylar járdemimen ártúrli jattyǵýlar jasaıdy. Máselen, «eńbek terapııasy» bólmesinde qoly jansyzdanyp qalǵan jandarǵa qasyq ustap, tamaq ishýdi úıretedi. «Insýltten keıin bulshyq etterdiń tartylyp, qarysyp qalatyny belgili. Bulshyq etterdi jazý úshin naýqastardyń qolyna kúndelikti ómirde qoldanatyn zattardy usynamyz. Burandalardy buratamyz. Qasyq ustaı almaıtyndardyń qolyna qasyqty baılap beremiz», deıdi ortalyqtyń nusqaýshysy, eńbek terapevti Saıat Muratov.
О́skemen qalasynyń turǵyny Nına Rıabova munda №1 qalalyq emhananyń ınsýlt ortalyǵynan kelipti. «Ortalyq jumysyna rızamyn. Dárigerler óz jumysyna jaýapkershilikpen qaraıdy. Tártip bar. Osynda kelgende bir qolym men bir aıaǵym álsiz edi. Jattyǵýlardan keıin aqyryndap jan kire bastaǵandaı», deıdi zeınetker.
Tabıǵat terapııasy
Jattyǵýdan bólek elektrostımýlıator degen qurylǵy arqyly solyp qalǵan bulshyq etterdi qalpyna keltirýge bolady. Fızıobóliminiń qyzmetkeri Saltanat Qadylbekovanyń aıtýynsha, atalǵan qurylǵyny elektr qýatyna qosqan kezde jansyzdanyp qalǵan qol men aıaqqa jan kirip, bulshyq etter qımyl-qozǵalysqa keledi eken. Bir eskerer dúnıe, bul apparatty deni saý adamdarǵa qoldanýǵa bolmaıtyn kórinedi. Ortalyqqa elimizdiń ózge qalalarynan da arnaıy kelip emdeletinder bar. Naýqastar palatadan shyqpaı-aq tamaqtanyp, sıstemany da palatada qabyldaıdy. Dárethana da, sebezgi bólmesi de osynda.
Operasııadan shyqqan, ınsýlt alǵan adamnyń báriniń bolmasa da kópshiliginiń sirkesi sý kótermeı, unjyrǵasy túsip, kúıreýik keletini belgili. Infarkten keıin tilden qalatyn kisiler de bolady. Mundaı adamdarǵa tek jattyǵý men massaj azdyq etýi múmkin. Osy maqsatta ortalyqta psıhologtar men logopedter, áleýmettik qyzmetkerler jumys isteıdi. «Eń áýeli naýqaspen asyqpaı sóılesemiz. Daýysyna, bet-álpetine qarap em belgileımiz. Eger adam áńgime barysynda ashylyp sóıleı almaı, qaıta-qaıta jylaıtyn bolsa artterapııa belgileımiz. Artterapııa degenimiz – sýret salý.
Sýret saldyrý arqyly ishki sezimin, kóńil kúıin ańǵaramyz. Al eger múlde sóılegisi, sóıleskisi kelmeıtin adamdar bolsa, olardy qınamaımyz. Týystaryn, jaqyn-jýyqtaryn shaqyryp, solarmen sóılesemiz. О́ıtkeni eshkimge senbeıtin, týystaryna, jaqyndaryna, dostaryna ǵana senetin adamdar bar», deıdi ortalyqtyń psıhologtarynyń biri Erkejan Tóleýhanqyzy. Al boıynda qorqynysh, úreı bar naýqastarǵa aýtotrenıng taǵaıyndalady. Aýtotrenıng degenińiz – tabıǵat, tabıǵat aıasyndaǵy saıraǵan qustardyń, júgirgen ańnyń, soqqan jeldiń, jaýǵan jańbyrdyń, aqqan bulaqtyń daýysy. Arnaıy magnıtofon arqyly tabıǵat-ananyń únine qulaq túrgende naýqastar kóńildenip, sabyrǵa kelip, baraqat kúı keshedi eken.
Tegin qyzmetti turǵyndar nege ala almaı otyr?
Ortalyq 2016 jyly – 2265, 2017 jyly 3 myńǵa jýyq pasıentke qyzmet kórsetipti. Operasııa jasatqan, ınsýlt alǵan adamdar munda aýrýhanadan shyqqannan keıin jarty jyldyń ishinde kelýi kerek eken. Ortalyqtyń bas dárigeriniń orynbasary Tolqyn Sekeeva ashylǵanyna eki jyldan assa da óńir turǵyndarynyń kópshiligi bul mekemeniń bar ekendiginen beıhabar ekenin aıtady. Beıhabar bolǵandyqtan ýaqytyn ótkizip alyp, ózderine tıesili em-domǵa qol jetkize almaıtyn kórinedi. «Turǵyndardy bylaı qoıǵanda, keıbir dárigerlerdiń ózi О́skemende osyndaı ortalyqtyń jumys isteıtinin bilmeıtin sekildi. Biz ázirge oblys ortalyǵyndaǵy №1 qalalyq jáne oblystyq aýrýhanamen jumys istep jatyrmyz. Negizinde aımaqtaǵy basqa emhanalarmen de tyǵyz jumys isteýimiz kerek. Anyqtap, surap bilgenimizde oblysta operasııa jasatqan adamdardyń 30 paıyzy ǵana bizge kelipti. Bul olqylyqtyń orny aldaǵy ýaqytta tolatyn shyǵar dep oılaımyz», deıdi ol. Olqylyq demekshi, bas dárigerdiń orynbasary ózderin tolǵandyryp júrgen bir máseleni aıtty. 2017 jyldyń mamyr aıyna deıin ortalyqta oblys turǵyndarynyń barlyǵyna (balalardan bólek) tegin qyzmet kórsetilipti. Osy ýaqyttan bastap tek áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan turǵyndarǵa, múgedekter men zeınetkerlerge, «Altyn alqa», «Kúmis alqa» ıegerlerine ǵana jeńildik jasalady eken. «Bizdiń negizgi, áýeldegi maqsatymyz – jumys isteıtin halyqqa qyzmet kórsetý edi. Qazir sol múmkindikten aıyrylyp otyrmyz. Densaýlyq saqtaý mınıstrligine, elimizdiń bas reabılıtologyna hat joldadyq. Másele oń sheshimin tabar dep oılaımyz. Jalpy alǵanda, ortalyq dárigerleri emdelýshilerdiń aıaǵynan qaz turyp ketýi úshin aıanyp jatqan joq. Qol arbamen, baldaqpen kelip, óz aıaǵymen qaıtyp jatqan jandardy kórgende qýanamyz. Búginde ortalyqta 125 qyzmetker eńbek etedi. Onyń 20-sy – dáriger. Olar Koreıada oqyp kelgen», deıdi T.Sekeeva.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN
