Osy isti qolǵa alǵan jergilikti orman sharýashylyǵymen aınalysatyn «Orman aımaǵy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi qaldyqtardan aǵash túıirshekterin daıarlaýda.
Aǵash qaldyqtary demekshi, jaqynda bir ýkraınalyq ónertapqysh aǵash túıirshekterin jaǵý arqyly jeńil avtokólik qozǵaltqyshyn iske qosatyn qurylǵy oılap tapqany jóninde bir qyzyqty habar kórdim. Bir salǵannan elý shaqyrymdy eńseretin álgi avto kólik ıesiniń ónertapqyshtyǵyna tańdaı qaqqanymyz da ras. Sóıtsek, talanttar ózimizde de jetip artylady eken. Aǵash uńtaqtaryn óndiristik kólemde óndirip kele jatqan «Orman aımaǵy» JShS elimizdegi ekologııalyq taza otyn óndiretin birden bir kásiporyn.
Negizinen alǵashqy zaýyt Petropavlovsk qalasynda iske qosylypty. Al Býrabaı aýdanyndaǵy zaýyt tek 2017 jyldyń qarashasynda ashylǵan. Deı turǵanmen, kásiporyn osynshama az ǵana ýaqyt ishinde salmaǵy 500 tonnaǵa jetetin aǵash uńtaqtaryn óndirip úlgerdi. Jalpy zaýyttyń jyldyq qýaty 3000 tonna otyn óndirýge jetetindigin aıta ketken oryndy. Kompanııa basshysy Andreı Petrochenkonyń sózine qaraǵanda, aǵash qaldyqtaryn otyn retinde paıdalaný eýropalyq elderde, AQSh, Japonııa jáne Reseıde keńinen qoldanylsa, onyń paıda bolǵanyna da 60 jyldan asypty.
– Aǵash uńtaǵy – ol qunarlylyǵy joǵary otyn. Onyń paıdaly áreket koeffısıenti 95 paıyzǵa jetedi, bul rette kómirdiki shamamen 50 paıyz bolsa, gaz nebári 30 paıyzǵa bara bar. Negizinen aǵash uńtaǵynyń eki tonnasyn jaqqandaǵy jylýlyǵy kómirge sáıkes keletin bolsa, sol sııaqty aǵash otyn qymbat turatyn dızeldik otynnyń tonnasyn nemese syǵymdalǵan gazdy almastyra alady, – dep atap ótti A.Petrochenko. Qazirgi tańda bir tonna bıootynnyń quny 35 myń teńgeni qurap otyr. Kompanııa basshysynyń aıtýynsha, atalǵan otynǵa degen suranys kún saıyn artyp keledi. Ekologııalyq taza ónimniń elimiz aýmaǵynda ǵana emes, sonymen birge Qytaı rynogyna kóptep shyǵarylýy sózimizge naqty dálel bola alsa kerek. Onyń ústine balamaly otyn óndirý jobasyn júrzege asyrý quryltaıshynyń óz qarjysy esebinen júrgizilýde. Aqmola oblysynda zaýyt ashyp, jumysyn júrgizýge 120 mıllıon teńge jumsalǵandyǵy belgili bolyp otyr. Erekshe atap keterligi, bul Elbasynyń bıylǵy «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty halyqqa arnaǵan Joldaýymen astasyp jatyr. О́ıtkeni onda HHI ǵasyrda álemniń tabıǵı resýrstarǵa degen muqtajdyǵy jalǵasýda ekendigi erekshe atalǵan. Olaı bolsa, tabıǵı resýrstar bolashaqta jahandyq jáne elimiz ekonomıkasyn damytýda erekshe mańyzǵa ıe. Joldaýda «Kásiporyndardyń energııa tıimdiligi men energııa únemdeýge, sondaı-aq energııa óndirýshilerdiń óz jumystarynyń ekologııalyq tazalyǵy men tıimdiligine qoıylatyn talaptardy arttyrý kerek», degen joldar qazirgi álemde qalyptasqan jaǵdaıǵa baılanysty ekendigimen túsindiriledi. Osy turǵydan alǵanda «Orman aımaǵy» JShS sııaqty kásiporyndarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetilip, ǵylymı ınstıtýttarmen tyǵyz baılanystar ornatý ýaqyt talaby deýge tolyq negiz bar. Memleket pen jeke menshik seriktestigin arttyrý arqyly elimiz ekonomıkasyn aıtarlyqtaı alǵa jyljytýǵa bolatynyn ýaqyttyń ózi dáleldep otyr. Sondyqtan «Orman aımaǵy» JShS bul bastamasy osy baǵyttaǵy qaryshty qadamy bolýǵa tıis.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
