Eńselengen elorda

Aqıqatynda qazir Astanada qurylys salasynyń barlyq qurylymyn qamtıtyn zamanaýı qurylys klasteri jumys isteıdi. Oǵan tórtkúl dúnıe tánti bolǵan búkilálemdik jetistikter kórmesi – EKSPO-2017 qalashyǵyn qazaqstandyq qurylysshylardyń óz kúshimen, óz tehnologııalarymen turǵyzǵandyǵy dálel. Onyń ústine elordanyń osy jıyrma jyl­dyq jasampaz shejiresinde al­ǵash ret, ótken jyly 2 mıllıon 360 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul de­ge­nińiz, 20 myń 781 páterdi qu­raı­tyn rekordtyq kórsetkish! Tek sońǵy bes jyl kóleminde ǵa­na el­ordamyzda 9 mıllıon shar­shy metr­den astam turǵyn úı paı­dala­nýǵa berilipti. Bul bas qa­la­­myz­dyń aýmaǵynda 300 myń tur­ǵyny bar oblys ortalyǵyna para-par jańa qala boı kóterdi degen sóz.

Sáýletimen saltanat ja­ras­­tyr­ǵan elordamyzdyń qury­lys sa­la­synda búkil TMD mem­leket­teriniń keńistiginde tuń­­ǵysh ret taǵy bir áleýmettik jo­banyń júzege asyrylyp jat­qan­dyǵyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. 2018 jyldyń qańtar aıynan Astanada apatty turǵyn úılerdi buzyp, onyń turǵyndaryn jańa páterlermen qamtamasyz etý maqsatyndaǵy iri jobanyń ekinshi kezeńi bastaý aldy. Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen 2013 jy­ly elimizde «Qoljetimdi tur­ǵyn úı-2020» baǵdarlamasy qabyl­danǵan bolatyn. Qazir bul baǵ­darlama «Nurly jer» baǵdarla­masyna kiriktirilgen. Mine, osy baǵdarlama aıasynda tuńǵysh ret kóp qabatty tozyǵy jetken turǵyn úılerdi buzyp, ornyna jańa turǵyn úı keshenderin salý jumysy qolǵa alyndy. Bul áleýmettik jobany júzege asyrmastan buryn 2013 jyly bas qalamyzdaǵy turǵyn úı qoryna jan-jaqty taldaý jasalyp, arnaıy qurylǵan vedomstvoaralyq komıssııanyń sheshimimen negizgi qurylys konstrýksııalary men ınjenerlik jelileriniń ábden tozyǵy jetken kóp qabatty turǵyn úılerdiń tizimi jasaldy. Tizimge 1940-1970 jyldary salynǵan 228 kóp qabatty turǵyn úı engizilip, bul úılerdi buzý ju­mysy 2018 jylǵa deıin is júzine asyrylatyn jobanyń birinshi kezeńine kirgizilgen bolatyn. 

Jaqynda Astana qalasy áki­miniń birinshi orynbasary Sergeı Horoshýn turǵyndarmen kezdesý ótkizip, atqarylǵan jumys aýqymy jóninde esep berdi. Ol óz sózinde Astana qalasynda apat­ty turǵyn úılerdi buzyp, onyń turǵyndaryn jańa páter­lermen qamtamasyz etý maq­satyndaǵy qanatqaqty jobanyń birinshi kezeńi tolyq aıaqtalyp, tozyǵy jetken 228 kóp qa­bat­ty turǵyn úı túgeldeı buzy­lyp, osy úılerde turǵan 3519 otbasy jańa páterlermen qam­tamasyz etilgendigin atap kór­­setti. Ákim­niń orynbasary búgin­de osy áleý­mettik jobanyń ekin­shi ke­zeńin is júzine asyrý ju­mys­tary bas­talǵanyn da tilge tıek etti.

Ústimizdegi jylǵy 9 aqpanda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimettiń keńeıtilgen otyrysy ótken bolatyn. Osy otyrys­ta Elbasy tozyǵy jetken kóp qa­bat­ty úılerdi buzý máselesine jan-jaqty toqtaldy. Qala orta­lyq­taryndaǵy tozyǵy jetken úı­lerdi súrip, ornyna jańadan úı­ler salý kerek. Negizinen bul aý­qymdy jumys memleket-je­ke­­men­shik áriptestigi arqyly júr­gizilgeni jón. 

Eski úılerdi súrip tastaý – memleketke de, halyqqa da, bızneske de tıimdi. Birinshiden, bul qalanyń kelbetin ásem­deýge múmkindik berse, ekin­shiden, halyqtyń jaqsy úıge kóshýine jaǵdaı jasaıdy. Áleýmettik jaǵdaıdyń osylaısha ońalýy jurtshylyqtyń densaýlyǵyna, kóńil kúıine de jaqsy áser etedi, dedi El­basy. Mine, osyndaı naqty talaptar negizinde Astana qa­lasynyń ákimdigi 2018 jyl­dyń alǵashqy aılarynan bas­tap tozyǵy jetken apatty úılerdi buzyp, turǵyndardy ja­ńa páterlermen qamtamasyz etý baǵdarlamasynyń ekinshi ke­zeńin qolǵa aldy.

Ekinshi kezeńge belgilengen jospar boıynsha, qalamyzdaǵy ótken ǵasyrdyń ortasynda salynǵan 150 kóp páterli apatty turǵyn úıler súrilip, jalpy aýmaǵy 600 myń sharshy metrdi quraıtyn 8500 jańa páter salynýǵa tıis. Qalalyq ákimdik osy áleýmettik qanatqaqty jobany oryndaý úshin «Elorda damý» atty arnaıy ókiletti kompanııa qurǵan bolatyn. Áleýmettik jobanyń birinshi kezeńinde bul kompanııaǵa bıýdjetten arnaıy qarjy bólindi.

Qanatqaqty áleýmettik jobanyń sharty boıynsha, kompanııa ózi salǵan úılerdegi páterlerdiń 30 paıyzyn apatty úılerdiń turǵyndaryn kóshirý úshin ákimdiktiń balansyna berse, páterlerdiń 70 paıyzyn ashyq rynokta satyp, odan túsken qarjyny jańa turǵyn úı keshenderin salýǵa ınvestısııalaýǵa mindetti bolatyn. Búginde «Elorda damý» JShS aıaǵyna nyq turyp, qurylys rynogyndaǵy óziniń úlken bedeli bar kompanııaǵa aınaldy. Sóıtip tozyǵy jetken kóp páterli turǵyn úılerdi buzyp, onyń ornyna jańa turǵyn úıler salý jónindegi áleýmettik jobany óz kúshimen atqaratyn jaǵdaıǵa jetti.

Elorda ákimdigi buzylǵan kóp qabatty úılerden bosaǵan jer telimderin tıimdi paıdalaný sharalaryn da ońtaıly júrgizýde. Kóp rette bul jer telimderin jańa saıabaqtar men skverler, balalardyń sport alańdary men demalys oryndaryn salýǵa paıdalanýda. «Turǵyn úı qurylysy kóleminiń jyl saıynǵy ósý qarqyny Memleket basshysy tarapynan berilgen tap­syr­­malardyń aıasynda memle­kettik qoldaý baǵdar­la­malary­nyń arqa­synda júzege asyrylyp otyr. Biz álemniń ozyq jahandyq qalalarynyń damý tájirıbesin zerttep, elorda­nyń aldaǵy damý úrdisinde jáne qalanyń baǵdarlamalyq jobalarynda osy ozyq úlgi­ler­di keshendi paıdalanýdy kózdep otyrmyz», deıdi Asta­na qalasynyń ákimi Áset Ise­keshev osy oraıda.

Jylqybaı JAǴYPARULY, 
«Egemen Qazaqstan»