О́ndiristi tehnologııalyq jańǵyrtý – óreli ister bastaýy

Memleket basshysynyń ha­lyqqa bıylǵy Joldaýynyń negizgi erejelerin túsindirý maq­satynda qurylǵan respýb­lıka­lyq aqparattyq top quramyn­da Atyraýǵa kelgen Energetı­ka vıse-mınıstri Bolat Aqsho­laqov osyndaı je­tistikterdi atap aıtty. «Elbasy Jol­daýynda kórsetil­gen 10 min­­det Úkimettiń naqty is-shara­larynda kórinis tabady, – dedi ol aımaqtaǵy ener­getıka salasynda eńbek ete­­tin ujymdarmen kezdesýde. – Mysaly birinshi mindet – ón­di­risti tehnologııalyq jańartý jáne sıfrlandyrý. Energetıka mı­nıstrligi óz quzyreti sheginde 2017 jyldan bastap energetıka sektorynda jáne ekologııa salasynda sıfrlandyrýdyń birqatar jobalaryn júrgizedi. 2018 jyly Atyraý jáne Shym­kent munaı óńdeý zaýyttarynda avtomattandyrylǵan óndiristi basqarý TORO júıesin engizý aıaq­talady. Nátıje retinde jab­dyqtyń senimdiligin 8-10%-ǵa arttyrýǵa, jóndeý shyǵyndaryn 10%-ǵa tómendetýge, josparly jyldyq jóndeý jumystarynyń merzimin 45 kúnnen 25 kúnge deıin tómendetýge múmkindik beredi. Joldaýdyń mindetterin oryn­daý sheńberinde bizge shı­ki­zatty óńdeýdi tereńdetý qajet. Sondaı-aq bıyl «Embi­Mu­naıGaz», «QazgerMunaı» meke­m­eleriniń ken oryndarynda «Intellektýaldy ken orny» jáne «Qazatomónerkásip» ken oryn­darynda «Sıfrly kenish» qanat­qaqty jobalary júze­ge asy­­ry­lady. 2018 jyldyń «Je­ńil jeńister» josparyna «QazMunaıGaz О́nimderi» bazasynda Astanada «Baılanys­syz av­to­ja­narmaı quıý stansa­la­ry» qa­­nat­qaqty jobasy pysyq­talýda».

Jıynda bilgenimizdeı, atal­­­ǵan mınıstrlik «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdar­lama­syna birqatar jobalardy qosýdy qarastyryp jatyr. Olar­dyń qatarynda «Sıfrly kenish», «Sıfrly elektr stansasy», «Elektr energııany komm­er­sııalyq esepteýdiń avtomat­tan­dy­rylǵan júıesi», «Aqyldy jeli­ler» sekildi jańashyldyqtar bar.

Atyraýda energııa tapshylyǵy joq

Alaıda óńirlik elektr kom­panııasynyń jelileri men qury­lystarynyń 20 %-y tozǵan. Jyl sońyna deıin ıesiz qalǵan elektr jelileri men barlyq transformatorlyq stansa energııa tasymaldaý uıymdarynyń balansyna beriledi. «Sonyń nátıjesinde elektrmen jab­dyqtaý senimdiliginiń artýy men aýytqý tómendeýi tıis, – dedi vıse-mınıstr. – Osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyrý qajet. Elbasy qoıǵan mindetti oryndaý úshin elektrmen jabdyqtaý saıasatyn qaıta qarastyrý jáne derekterdi sıfrlandyrý, úr­disterdi avtomattandyrý boıynsha jańa tehnologııalar engizýge erekshe nazar aýdaratyn mezgil jetti».

Tabıǵı resýrstardy tıim­d­i paıdalanyp, ekologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý bo­ıynsha da qolǵa alynatyn sharalar qatary kóp. Turmystyq qatty qaldyqtardy qaıta óńdeý máselesi de kún tártibinde tur. Energetıka vıse-mınıstri Bolat Aqsholaqov Atyraý oblysynda óndiristik qaldyqtardyń kólemi 81,7 myń tonnadan 72,5 myń tonnaǵa deıin azaıǵanyna toqtaldy. Aımaqta ártúrli qatty qaldyqtar polıgondarynyń sany 71-ge jetken, biraq sonyń ony ǵana ekologııalyq talaptar men sanıtarlyq normalarǵa sáıkes keledi. Ekologııalyq qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý maqsatynda bıyl mınıstrlik pen oblystyq ákimdik birlesip, biraz sharalardy josparlap otyr. Bolat Aqsho­laqov Energetıka mınıstrligin­de qol­danystaǵy Ekologııalyq kodekske tolyqtyrýlar men ózgerister engizý úshin múddeli organdar ókilderinen jumys toby qurylǵanyn habardar etti.

Munaıshylar Joldaýdy qoldaıdy

Memleket basshysynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaq­stan halqyna Joldaýy atyraý­lyq munaıshylar qaýymyna da jiger berdi. «EmbiMunaıGaz»AQ bas­qar­ma tóraǵasynyń bıznesti damytý jónindegi orynbasary Baýyrjan Baljanovtyń aıtýynsha, «Sıfrly Qazaqstan» mem­leket­tik baǵdarlamasyn júze­ge asy­ryp, óndiriske jańa tehno­logııa­lardy engizý maq­satyn­da kompanııada 2016 jyldan bas­tap «Sıfrly ken orny» jobasy júzege asyrylyp jatyr. Jol­daýda aıtylǵan adamı kapı­tal­dy damytý máselesine de «Embi­MunaıGazda» aıryqsha kóńil ból­inedi. Sońǵy eki jylda aksıo­nerlik qoǵamnyń qurylymdyq bólimshelerinde dýaldy bilim berý arqyly 64 jas tájirıbeden ótip, 16-sy qyz­metke qabyldanǵan. El ekono­mıkasynyń damýyna eleýli úles qosyp kele jatqan kásip­oryn qaıyrymdylyq jasaýdy da qa­per­den shyǵarmaıdy. Aıtalyq, soń­ǵy bes jylda 2 mlrd teńgeden as­tam qarajat demeýshilik pen qaıy­rym­dylyq sharalaryna jumsaldy.

Energetıka vıse-mınıstri barlyq óńirlerde balalar tehnoparkteri men bıznes-ınkýbatorlar jelisi qurylatynyn da aıtty. Jyl sońyna deıin bar­lyq medısınalyq mekeme­ler aqparattyq júıemen tolyq­taı qamtamasyz etiledi. «At­qarylǵan istiń bári óńir halqy­nyń yntymaǵy men El­basynyń kóregen saıasatynyń nátıjesi, – dedi Bolat Aq­sholaqov. – Múm­kin­dikterdi bel­sen­­di paıdala­nyp, el damýyna úle­si­mizdi qosý, kásipqoılyq, is­ker­­lik deńgeıimizdi joǵarylatý bárimizge ortaq min­det». Bul min­detten atyraýlyq munaı­­shylar da tys qalmaq emes.

Baqytgúl BABASh,

«Egemen Qazaqstan»

ATYRAÝ