«Jasyl jaılaý, túkti kilem, kók kilem,
Kók kilemde kóp aýnaımyn, kóp kúlem.
Kúnniń nuryn, aıdyń appaq sáýlesin,
Qazaǵymnyń mahabbaty dep bilem». Kógalda ókpesi óshkenshe asyr salyp, alysyp-julysqan bala kezińnen bastap qazirgi eseıgen shaǵyńa deıingi ómirińniń bárin jalqy shýmaqqa syıǵyzyp, kóńilde qalǵyp jatqan jyp-jyly esteliktiń bárin oıatyp, jan-júregińdi eljiretip jibermeı me?! Jasyl jaılaý, asqar taýlar, baıaý esken samal jeli, kúnniń nury, aıdyń appaq sáýlesi – bári qazaǵyńnyń saǵan, sen sııaqty barsha perzentine degen mahabbaty. Kún saıynǵy kúıbiń tirlik, telearnalar men ınternet saıttardan tógilip jatqan topan aqparattyń bári sap tyıylady. Kóńiliń tazaryp qalady. Kún saıyn basyna qoqys tógilip, eńsesi alasaryp bara jatqan qazaǵyńnyń «mártebesi aspanmen talasqan asqar taýlarmen» birge qaıta bıiktep ketkendeı.
Qadyr Myrza – Áliniń qalamynyń qudireti men Eskendir Hasanǵalıevtiń kompozıtorlyq talanty toǵysqan kezde osyndaı ǵajap án týǵanyna qýanasyń. Eskendir Hasanǵalıevten basqa bireý bul ándi dál solaı aıta alady degenge sol sátte ólseń de senbeısiń. «Qazaqstanym» degen bir sózi bolmasa da, «Atameken» – patrıottyq ánniń asqar shyńy ekenine shúbásiz senesiń. Jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn shyqsa da, sodan beri shyrqalyp kele jatsa da eskirmegen, eskirmeıtin týyndy.
Belgili qalamger Qalı Sársenbaı «Shal men shyndyq» atty kitabynda «Reseı teledıdary «Shıroka rekany» nege jıi beredi?» dep saýal qoıypty. Sosyn:
– Shalqar, baıtaq án. Ánniń tabıǵaty, bolmysy keremet! Ánshisi, oryndaýshysy qandaı deseńshi! Zykına, Tolkýnova úrdisindegi ánshi. Osy án aıtylǵanda ansambl músheleriniń bári jutynyp, julqynyp ketedi. Olar túgil tyńdap otyrǵan sizdiń ózińiz shydamaısyz. Ánniń sonshalyqty syry, keremettigi nede? Onda orys rýhy tunyp tur. Orys dalasy, ózen-kóli, orman-toǵaıy kórinedi, osynyń bári seniki deıdi. Budan keıin orys qalaı rýhtanbaıdy?– dep ózi jaýap beredi. Bizdiń «Atameken» de sondaı án, rýhtandyratyn án.
Qazaqta týǵan jer, Otan týraly ánder az emes. Tas buǵaýdan bosamaı turǵan kezde beıresmı Ánuranǵa aınalǵan Shámshi men Jumekenniń «Meniń Qazaqstanymy», Sh.Sarıev pen J.Tuıaqbaevtyń «Atamekeni», aǵaıyndy Abdýllınder shyrqaıtyn «Týǵan jer»... Aıta bersek, aqyndarymyz ben kompozıtorlarymyz patrıottyq ánderdiń plankasyn áldeqashan kóterip tastaǵan.
О́kinishke qaraı, keıingi shyqqan ánderdi tyńdaǵanda tebirený qıyn. «Janym da qazaq, qanym da qazaq» «Jasa, qazaq, samǵa qazaq», «Alǵa qazaq», «Boıymda qazaqtyń qany bar» degen til ushynan kúshtep sýyrylyp, taban astynda qurastyryla salǵan jaýyr tirkes, jeńil-jelpi madaq, kerisinshe, júregińizdi aınytyp jiberýi múmkin. Qazaqy reńk berý úshin dombyranyń únin qossa da, ony basyp ketetin saldyr-gúldir dybystar kóńil qylyn sherte almasy haq. Merekelik konsertterdiń sońynda «Atameken» shyrqalǵan kezde, zal toly halyq otyrǵan ornynan eriksiz túregelip, Eskendirmen birge qosyla shyrqaıdy. Al siz sońǵy jyldardaǵy ánge kórermenniń solaı tolqyǵanyn, bári bir adamdaı qosyla shyrqaǵanyn kórdińiz be? «Alǵa, samǵa, shap...» degen urandaryna aýzyn jybyrlatyp, qolyn sermeýden aspaıdy-aý.
Ol qalaı tebirentsin? Jas ánshilerdiń suhbatyn oqyp kórińizder, bári bir-birimen kelisip alǵandaı «repertýarynda mahabbat týraly ánder kóbeıip ketkenin, jaqyn kúnderi Otan týraly, týǵan jer týraly 2-3 án jazǵyzýdy josparlap júrgenin aıtady. Bári josparly. Toıǵa barý kerek, telearnaǵa shyǵý kerek, áleýmettik jelini shýlatý kerek. Arasynda Otan týraly án aıtyp turý da artyqtyq etpeıdi, resmı konsertterge qatysqanda nemese óziniń jeke konsertin ótkizgende kerek bolyp qalady. Al «Atameken» sııaqty qazaqtyń minezindeı, qazaqtyń dalasyndaı baıtaq ánder ondaı kúıbiń tirliktiń qaltarysynan týmaıdy ǵoı.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
